ธนาคารออมสินยุคใหม่

โดย...รุจิระ  บุนนาค

ปัจจุบันตู้เอทีเอ็ม (ATM) ถือเป็นสิ่งจำเป็น และอยู่คู่กับสังคมไทยมานานพอสมควร แต่เดิมเมื่อแรกเริ่มใช้จะมีอยู่เพียงไม่กี่ตู้ เพราะธนาคารแห่งประเทศไทยในยุคนั้น ได้กำหนดจำนวนตู้เอทีเอ็มไว้ แต่ละธนาคารจึงมีตู้เอทีเอ็มเป็นจำนวนน้อยมาก ต่างจากในปัจจุบันที่จำนวนตู้เอทีเอ็มมีอยู่มากมาย เป็นการอำนวยความสะดวกให้กับลูกค้า

สิ่งที่ใช้กับตู้เอทีเอ็ม คือ บัตรเอทีเอ็ม  แต่เมื่อเร็วๆ นี้  ธนาคารออมสินถือเป็นธนาคารแห่งแรกในเอเชีย  ที่ได้พัฒนาการเบิกเงินสดในรูปแบบใหม่ผ่านตู้เอทีเอ็ม โดยไม่ต้องใช้บัตรเอทีเอ็ม  เพียงแค่ใช้โทรศัพท์มือถือแบบสมาร์ทโฟน ผ่านแอพพลิเคชั่น ที่เรียกว่า  มายโม (My Mo)  แล้วทำรายการถอนเงินสด  จากนั้นจึงไปที่ตู้เอทีเอ็มของธนาคารออมสิน  เลือกเมนูมายโม มายการ์ด (My Mo My Card) ที่หน้าจอแล้วสแกนคิวอาร์โค้ด (QR Code) ตรวจสอบรายการแล้วรับเงิน วิธีการนี้ปลอดภัยกว่าการใช้บัตรเอทีเอ็ม  ที่อาจถูกแก๊งมิจฉาชีพติดเครื่องสกิมมิ่งเพื่อคัดลอกข้อมูลรหัสของบัตรไว้ที่ตู้เอทีเอ็ม เพราะมีการเข้ารหัส เทคโนโลยีนี้ไม่ต้องใช้บัตรเอทีเอ็ม บัตรเดบิต หรือบัตรเครดิตใดๆ

การให้บริการของธนาคารออมสินในลักษณะนี้เป็นการตอบโจทย์ที่แก้ปัญหาการใช้บริการพร้อมเพย์ (Promt Pay) ที่รัฐบาลชักชวนให้ประชาชนใช้บริการอินเทอร์เน็ตแบงก์กิ้ง โดยผูกเลขที่บัตรประชาชน  หมายเลขโทรศัพท์มือถือ และหมายเลขบัญชีธนาคารไว้ด้วยกัน แต่กลับไม่สามารถเบิกเงินสดได้เอง

ธนาคารออมสินเป็นธนาคารที่ก่อตั้งและมีประวัติอันยาวนานกว่าหนึ่งร้อยปี ภาพลักษณ์เดิมประชาชนทั่วไปรู้สึกว่า เป็นธนาคารที่มีรูปแบบการให้บริการโบราณๆ เน้นการรับฝาก และถอนเงินให้แก่เด็กนักเรียน  ดูไม่ทันสมัยเมื่อเทียบกับธนาคารพาณิชย์อื่นๆ   

จนกระทั่งช่วงปี พ.ศ. 2547 ถึง 2550 ธนาคารออมสินภายใต้การบริหารของคุณกรพจน์ อัศวินวิจิตร ผู้อำนวยการธนาคารในขณะนั้นได้ปรับรูปลักษณ์ใหม่ให้ทันสมัยอย่างก้าวกระโดด มีการดำเนินการให้ทำงานคล่องตัวขึ้น ให้ความสำคัญกับลูกค้าเป็นหลัก และพัฒนาเทคโนโลยีของธนาคาร โดยการนำเครื่องเอทีเอ็มมาใช้ให้บริการ มีการพัฒนาระบบเครดิตบูโร มีบูธแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ รวมถึงปรับปรุงภาพลักษณ์องค์กร โดยนำสีชมพูและสีทองมาเป็นสีประจำธนาคาร ใช้กับตราสัญลักษณ์ธนาคารและเครื่องแบบพนักงาน ใช้กับการตกแต่งสาขา ตู้เอทีเอ็ม สมุดบัญชี ฯลฯ มีรูปแบบเหมือนธนาคารพาณิชย์ที่ทันสมัย  เป็นการเปลี่ยนแปลงแบบพลิกโฉม

ธนาคารออมสินเป็นธนาคารที่มุ่งส่งเสริมการออมและการฝากเงินของประชาชนไม่ได้เน้นการให้กู้ยืม เพื่อจะได้รับดอกเบี้ยเงินกู้ หรือค่าธรรมเนียมต่างๆ เป็นกิจการหลักแบบธนาคารพาณิชย์ทั่วไป

นอกจากการฝากเงินกับธนาคารออมสินแล้ว ผู้คนมักจะนึกถึงสลากออมสิน  เพราะเป็นการออมแบบมีดอกเบี้ย และเสี่ยงโชคได้ด้วย  สลากออมสินนั้นเป็นที่นิยมและแต่ละงวดจะขายแบบไม่จำกัด ต่างจากสลากของธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร  หรือสลาก ธ.ก.ส. ที่สลากแต่ละงวดจะมีจำนวนจำกัด คนที่อยากถูกรางวัลใหญ่ๆ จึงมักจะซื้อสลาก ธ.ก.ส. เพราะปริมาณสลากน้อยกว่า มีโอกาสถูกรางวัลใหญ่มากกว่า  อย่างไรก็ตาม สลากออมสินนั้น ถ้าหากซื้อในปริมาณที่มากพอจะถูกรางวัลเลขท้ายทุกงวด ซึ่งเมื่อคำนวณผลตอบแทนแล้วจะสูงกว่าดอกเบี้ยเงินฝาก การที่สลากออมสินและสลาก ธ.ก.ส. ได้รับความนิยมมาก ทำให้ธนาคารอาคารสงเคราะห์ หรือ ธอส. ซึ่งเป็นธนาคารรัฐอีกแห่งหนึ่ง วางแผนที่จะออกสลาก ธอส. ออกจำหน่าย เช่นกัน

ธนาคารออมสินเป็นธนาคารของรัฐ การระดมเงินฝากเพื่อปล่อยสินเชื่อ  จึงสามารถสนองนโยบายของรัฐได้อย่างดี เช่น โครงการปล่อยสินเชื่อให้ผู้มีรายได้น้อย เพื่อให้ผู้กู้ใช้เป็นค่าใช้จ่ายฉุกเฉิน เช่น ค่ารักษาพยาบาล ค่าเล่าเรียน ผู้กู้จะได้ไม่ต้องไปกู้เงินนอกระบบ ซึ่งต้องจ่ายดอกเบี้ยในอัตราที่สูงมาก  โดยมุ่งเน้นไปที่ประชาชนผู้มีรายได้น้อย  และเกษตรกร  หรือการปล่อยสินเชื่อในโครงการแก้หนี้นอกระบบ ที่เพิ่งจะเริ่มต้นปล่อยกู้ โดยผู้กู้สามารถเลือกรับเงินก้อนครั้งเดียว หรือทยอยเบิกถอนออกมาตามวงเงินที่ได้รับอนุมัติ เมื่อมีความจำเป็นต้องใช้เงิน และจะเก็บดอกเบี้ยตามวงเงินเฉพาะส่วนที่ได้เบิกถอนออกมา เป็นต้น

ภาพลักษณ์ของธนาคารออมสินในปัจจุบันแตกต่างจากในอดีตเป็นอย่างมาก เมื่อหลายสิบปีก่อน  ธนาคารออมสินจะมีบริการไปตามโรงเรียนต่างๆ ชักชวนให้เด็กนักเรียนเปิดบัญชีเงินฝาก เพื่อปลูกฝังนิสัยในการออมเงิน ซึ่งนับว่าได้ผลดี จนเรียกกันว่า แบงก์เด็ก เพราะเงินออมจำนวนมากมาจากเด็กนักเรียน หากรัฐบาลยุคใดจะนำเงินจากธนาคารออมสินมาใช้สื่อจะวิจารณ์ว่า รัฐบาลกำลังจะทุบกระปุกเด็ก จนไม่กล้านำเงินธนาคารออมสินไปใช้

ในการรับฝากเงินจากเด็กนักเรียนดังกล่าว เมื่อเด็กนักเรียนโตขึ้นจนเรียนจบจากโรงเรียน ส่วนใหญ่จะไม่ได้ฝากต่อเนื่องอีก และไม่ได้ถอนเงินจากบัญชี ที่สำคัญนานไปมักจะลืมว่า เคยเปิดบัญชีเงินฝากไว้กับธนาคารออมสิน  และสมุดบัญชีมักจะสูญหายไปนานแล้ว จนบัญชีถูกปิดเพราะไม่มีการทำธุรกรรมเพิ่ม เงินที่ค้างอยู่ และไม่มีใครถอนจนบัญชีถูกปิดนี้ได้มีนักวิชาการอิสระประเมินไว้ว่าอาจเป็นจำนวนเงินสูงถึง 2,000 ล้านบาท ที่ตกค้างอยู่ที่ธนาคารออมสินนนี้ธนาคารออมสินได้ก้าวล้ำหน้า จนธนาคารพาณิชย์หลายแห่งตามไม่ทัน น่าจะเป็นเรื่องที่ดี หากธนาคารออมสินจะได้ชี้แจงว่า เงินของบรรดาเด็กนักเรียนที่เคยเปิดบัญชีทิ้งไว้นานแล้วและไม่ได้ถอน จนวันนี้เด็กนักเรียนเหล่านั้นได้กลายเป็นผู้เกษียณอายุไปแล้ว ธนาคารออมสินได้ใช้เงินนี้ไปในทางที่เป็นประโยชน์อย่างไรบ้าง