อุ้มบุญ

โดย...ชัยฤทธิ์ ยนเปี่ยม

มันเกิดขึ้นแล้วในประเทศที่ใครๆ ก็ว่าเป็นเจ้าแห่งการทำบุญ

ใครจะเชื่อ เจ้าเต่าออมสินจะมีเหรียญบาท เหรียญห้าบาทเข้าไปสะสมอยู่ในท้องมากถึง 915 เหรียญ นี่มากกว่ากระปุกออมสินของหนูๆ หลายคนเสียอีกนะ

เต่าออมสินในวัยเบญจเพส 25 ปี อุ้มท้องด้วยเหรียญรวมกันหนักถึง 5 กิโลกรัม จนต้องผ่าตัดออกเป็นรายแรกของโลก สุดท้ายต้องสิ้นใจ เป็นผลจากความเชื่อเรื่อง "บุญ" ของคนไทยที่โยนเหรียญให้เต่าเพื่อขอให้ตัวเรามีอายุยืนแข็งแรงเหมือนเต่าที่ยาวนานถึง 80 ปี

เป็นโศกนาฏกรรมที่ขำไม่ออกจริงๆ

ไม่มีใครตั้งใจจะแกล้งเต่าออมสิน แต่เพราะเราเอาตัวเราเป็นที่ตั้งแล้วใช้สัตว์เป็นสัญลักษณ์คอยรองรับความต้องการของเราสู่ความเชื่อที่ว่านั้น

สังคมไทยพร่ำสอนโบราณว่าอย่างไรให้ปฏิบัติตาม ถ้าไม่เชื่อก็อย่าลบหลู่ บางเรื่องก็แฝงด้วยกุศโลบายในการดำเนินชีวิต แต่โลกปัจจุบันสอนให้คิดอย่างมีเหตุผล บนหลักวิทยาศาสตร์ ยิ่งจะไปไกลกับไทยแลนด์ 4.0 หักความเชื่อหลายอย่างว่า ไม่จริง

ความจริงไม่ต้องไปไกล ศาสนาพุทธสอนให้คิดอย่างมีระบบ มีเหตุมีผล ก็ไม่เข้าใจความเชื่อโบราณทำไมถึงไม่สอดคล้องกับหลักศาสนาทั้งที่เดินทางมาจากอดีตด้วยกัน

หลายครั้งเรารู้ว่า ความเชื่อนั้นมันไม่จริง แต่ก็พร้อมยอมทำตามเพื่อให้เกิดความ "สบายใจ" ไม่อยากแหกประเพณี ขัดวัฒนธรรมนิยม หรือแสดงตัวว่า ไม่เคารพผู้อาวุโส

สมัยเด็กๆ จำได้ พูดกันว่า เวลาฟันล่างหักให้โยนขึ้นไปบนหลังคา ถ้าฟันบนหักให้ทิ้งใต้ถุน เพราะจะทำให้ฟันขึ้นเร็ว เราก็โยนฟันล่างที่หักขึ้นข้างบน แต่ก็ไม่ยักกะขึ้นเสียที หรือกินเมล็ดผลไม้ ระวังจะงอกจากท้อง

มาถึงปัจจุบัน ที่ยังได้ยินและเตือนอยู่ อย่าตัดผมวันพุธเด็ดขาด หลังจากกลับงานศพให้ล้างเท้าก่อนเข้าบ้าน ถ้าตาซ้ายกระตุก เชื่อว่ามีเคราะห์ ฯลฯ

พอโตมามีลูก ผู้ใหญ่ก็ทักว่า อย่าเอาผ้าอ้อมซักเครื่อง มิฉะนั้นตัวเด็กจะบิด อย่าซื้อเสื้อเด็กก่อนคลอดเขาถือกัน หลายเรื่องหลายกิจกรรมสำคัญ มีความเชื่อเป็นตัวกำกับ

ถ้าจะว่าด้วยความเชื่อเรื่องการปล่อยสัตว์ก็มีหลากหลาย เช่น ปล่อยปลาไหลทำให้การเงิน การงาน การเรียน มีความคล่องตัว ปล่อยปลาดุกทำให้แคล้วคลาดปลอดภัย ปล่อยปลาหมอทำให้มีสุขภาพดี หายเจ็บ หายป่วย ปลาช่อนทำให้มีเงินมีทองใช้ไม่ขาดมือ หรือปล่อยเต่า ทำให้อายุยืน ปล่อยตะพาบทำให้ไม่มีเหตุเภทภัย ปล่อยนกทำให้ชีวิตมีความก้าวหน้า รุ่งเรือง

ความเชื่อถูกหักล้างด้วยเหตุผล หลายความเชื่อก็ตายไปกับยุคสมัย ที่ยังหลงเหลือเพราะต้องปรองดองระหว่างยุคสมัยเก่ากับสมัยใหม่ ระหว่างคนรุ่นเก่ากับคนรุ่นปัจจุบัน ระหว่างวัฒนธรรมที่สร้างบ้านแปลงเมืองมา และเชื่อว่าที่ได้มาทุกวันนี้ก็เพราะสิ่งศักดิ์สิทธิ์แต่ในอดีต 

กระนั้น ความเชื่อเรื่องการปล่อยสัตว์ โยนเหรียญต่ออายุ สร้างบาปมากกว่าบุญโดยที่เราไม่รู้ตัว ไม่เพียงแต่เต่าออมสินจะกินเหรียญเต็มกระบุงจนต้องว่ายน้ำตะแคงอย่างน่าเห็นใจ ยังมีสัตว์อีกหลายประเภทต้องสังเวยด้วยน้ำบุญของมนุษย์

สัตวแพทย์ ผู้บริหารองค์กรสวนสัตว์ บอกว่า ยังมีฮิปโปโปเตมัส จระเข้ ที่เข้าข่ายถูกโยนเหรียญเข้าตาอักเสบจนเกือบบอด และหลายครั้งผู้ใจบุญจะโยนให้เข้าปากจระเข้คงหวังอยากได้กระเป๋าหนังจระเข้ไม่ชาตินี้ก็ชาติหน้า สุดท้าย พี่ไกรทองของเราก็อิ่มบุญจุกไปหลายเหรียญ

น่าแปลก สถานที่ปล่อยปลา ปล่อยนก กระทั่ง พิธีกรรมโยนเหรียญ ส่วนใหญ่จะอยู่ในพื้นที่ทำบุญบริเวณวัดแต่กลับเป็นที่ที่เราทำบาปทำร้ายสัตว์ และไปสนับสนุนให้พ่อค้าแม่ขายจับนก จับปลา จับเต่า มาซื้อขายกันหน้าวัดเพื่อให้ปล่อยเอาบุญ สัตว์บางประเภทปล่อยผิดที่ ผิดน้ำก็เป็นการทำร้ายทางอ้อมเพราะต้องตายในไม่ช้า

ที่น่าขำกว่านั้น เจ้าเต่าออมสินตายอย่างเวทนาด้วยฝีมือของมนุษย์ สุดท้ายก็ยังมีคนนำมาตีเป็นเลขเด็ดมาลุ้นแทงหวยกันอีก สังคมนี้เต็มไปด้วยความเชื่อ มอมเมา โชคลาภ ทุกมิติจริงๆ

ถึงเวลาที่ต้องร่วมกันรณรงค์ไม่ทำบุญกับสัตว์ด้วยลักษณะแบบนี้ ถ้าไม่มีคนซื้อก็ไม่มีคนขาย แต่ถ้ายังเชื่อก็ควรกินเหรียญเองดูบ้าง ถ้าอายุยาวจริง อย่าลืมมาบอกแล้วกัน