เปลี่ยนสมการการออม พร้อมรับมือสังคมสูงวัย

โดย...นิธิปรียา จันทวงษ์ เจ้าหน้าที่สื่อสารสังคม สกว.

ในอีก 20-30 ปีข้างหน้า การคลังของประเทศจะมีปัญหา เมื่อวัยแรงงานมีจำนวนน้อยลง เด็กที่เพิ่งเกิดในวันนี้มีสัดส่วนน้อยลง และถ้าโตขึ้นไม่มีคุณภาพด้วย แล้วใครจะจ่ายภาษี กองทุนต่างๆ ของรัฐจะอยู่ยืนยงหรือไม่ คนสูงวัยมีจำนวนมากขึ้น อีกไม่นานเงินกองทุนจะหมดเร็วขึ้น เพราะฉะนั้นหนทางที่วัยแรงงานในวันนี้ต้องคิดให้มาก คือ ต้องพึ่งตัวเองด้วยการออม อย่าหวังแต่พึ่งรัฐ

คำเตือนของ ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง ระหว่างการเสวนาในการประชุมวิชาการที่ประชุมผู้บริหารองค์กรของรัฐที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติเฉพาะ (ทอพ.) ครั้งที่ 4 “ประชารัฐร่วมใจ สู่สังคมสูงวัยอย่างมีคุณภาพ” ทำให้เราต้องกลับมาวางแผนการใช้ชีวิตใหม่ เพราะประเทศไทยจะก้าวสู่การเป็น “สังคมสูงวัยโดยสมบูรณ์” ในปี 2564 แต่วันนี้เรายังมีช่องว่างอยู่อีกมาก โดยเฉพาะหลักประกันรายได้ยามเกษียณอายุที่พบว่า 1 ใน 3 ของผู้มีอายุมีรายได้ต่ำกว่าเส้นความยากจน หรือเดือนละไม่ถึง 2,647 บาท

สังคมสูงวัย ไม่ใช่เรื่องน่าห่วงของคนวัยใกล้เกษียณหรือเกษียณแล้ว แต่เป็นเรื่องน่าห่วงของวัยแรงงานอายุ 30 ปีขึ้นไปในวันนี้ เป็นข้าศึกใหม่ ความท้าทายใหม่ ที่ ดร.เจิมศักดิ์ย้ำเตือนว่าจะต้องเตรียมพร้อมรองรับในอนาคต และพลิกวิกฤตให้เป็นโอกาส

สมการชีวิตของคนไทยแปลกกว่าชาติอื่น อยากบริโภคอะไรถ้ารายได้ไม่พอก็กู้เอา เราต้องเปลี่ยนสมการใหม่ จากเดิม รายได้ - รายจ่าย = เงินออม จะต้องเปลี่ยนใหม่เป็น รายได้ - เงินออมในวัยชรา = ค่าใช้จ่ายในการบริโภค

6 เดือนสุดท้ายของชีวิต โดยเฉพาะในเดือนสุดท้ายก่อนที่เราจะลาโลกเป็นช่วงที่ต้องใช้เงินในการรักษาพยาบาลมากที่สุด ดังนั้นเราจะต้องช่วยกันวางระบบของประเทศให้ก้าวเดินไปได้

เช่นเดียวกับ ศ.ดร.เกื้อ วงศ์บุญสินเมธี วิจัยอาวุโส สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) และรองผู้อำนวยการฝ่ายบริหาร สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ย้ำเรื่องความสำคัญของการออมว่า จะต้องมีเงินเก็บอย่างน้อย 8.4 ล้านบาท จึงจะเพียงพอต่อการใช้ชีวิตหลังเกษียณ คนส่วนใหญ่ยังเตรียมตัวเองเมื่อตอนอายุใกล้ 60 ปี ซึ่งก็ไม่ทันแล้ว เราต้องเตรียมตัวออมกันตั้งแต่อายุ 30 ปี

แม้วันนี้การแพทย์จะเจริญก้าวหน้า เรามีชีวิตยืนยาวขึ้น แต่สุขภาพร่างกายอาจจะไม่ได้แข็งแรงตามไปด้วย ปัจจุบันผู้หญิงมีอายุเฉลี่ยมากกว่า 76 ปี ขณะที่ผู้ชายอายุเฉลี่ย 70 ปี แต่เมื่อเข้าสู่วัยชราก็ล้วนมีโรคประจำสังขาร ดังนั้นจึงต้องออมเงินเพื่อเป็นค่ารักษาพยาบาลและใช้จ่ายในอนาคต

รศ.ดร.อภิศักดิ์ ธีระวิสิษฐ์ ผู้อำนวยการฝ่ายสำนักงาน สกว. ในฐานะประธานคณะทำงานด้านการจัดการความรู้และประชุมวิชาการ ทอพ. ระบุว่า ประเทศไทยยังคงมีช่องว่างด้านการเตรียมพร้อมของประชากร และการพัฒนาระบบเพื่อรองรับการเข้าสู่สังคมสูงวัย โดยในด้านเศรษฐกิจพบว่ามีผู้สูงอายุถึง 34% มีรายได้ต่ำกว่าเส้นความยากจน และมีเพียง 15 ล้านคน ที่อยู่ในระบบการออมเพื่อเป็นหลักประกันรายได้ยามเกษียณ จากประชากรวัยทำงานกว่า 40 ล้านคน

ถึงเวลาแล้วที่เราต้องหันกลับมาคิดใหม่ ทำใหม่ เริ่มต้นการออมตั้งแต่วันนี้

เพื่อจะได้มีใช้อย่างสบายเมื่อเข้าสู่วัยชรา