พี่ใหญ่จับตาดูอยู่

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ

เรากำลังอยู่ หรือกำลังจะอยู่ในยุคที่สิ่งต่างๆ ถูกทำให้สามารถเชื่อมต่อกับอินเทอร์เน็ตได้ หรือ Internet of Things (IOTs) ไม่ว่าจะเป็นนาฬิกา (สมาร์ทวอตช์) โทรศัพท์มือถือ (สมาร์ทโฟน) รถยนต์ (สมาร์ทคาร์) โทรทัศน์ ตู้เย็น ไปจนถึงลำโพงอัจฉริยะที่ทำหน้าที่ผู้ช่วยส่วนตัว เช่น Alexa ของค่ายอเมซอน ที่ช่วยสั่งการและเชื่อมต่อกับบรรดาเครื่องใช้ไฟฟ้ายุคใหม่ในบ้านสมาร์ทโฮม

แม้แต่ตุ๊กตาที่ลูกๆ เล่นในวันนี้ ก็ยังเป็นตุ๊กตาไฮเทคที่พูดได้ โดยเชื่อมต่อกับอินเทอร์เน็ตและสามารถสนทนาสั้นๆ ที่ไม่ซับซ้อนกับลูกของคุณได้

ไม่ว่าคุณจะต้องการหรือไม่ก็ตาม IOTs จะเป็นอนาคตที่บริษัทไอที เครื่องใช้ไฟฟ้า และแกดเจ็ตทั่วโลกกำลังมุ่งไปอย่างไม่ต้องสงสัย และเป็นไฮไลต์เด่นในงานแสดงเทคโนโลยีเพื่อผู้บริโภค (CES) ที่ลาสเวกัส สหรัฐ ตลอดช่วงไม่กี่ปีมานี้

ทว่า จากการแฉของเว็บไซต์วิกิลีกส์เมื่อไม่นานมานี้ สำนักข่าวกรองกลางสหรัฐ (ซีไอเอ) กำลังทำตัวเป็น“บิ๊กบราเธอร์” สอดแนมความเคลื่อน ไหวของผู้คนไม่ต่างอะไรกับนิยายดัง “1984” ของจอร์จ ออร์เวลล์ ผ่านการแฮ็ก IOTs เหล่านี้ ทำให้ไมโครโฟนของสมาร์ททีวีกลายเป็นเครื่องอัดเสียงสนทนา และเครื่องใช้ทุกอย่างที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตอยู่กลายเป็นเครื่องมือที่บอกพิกัดและความลับของคุณได้

เรื่องนี้กลายเป็นข่าวใหญ่ไปทั่วโลกอีกครั้ง คล้ายกับกรณีที่ เอ็ดเวิร์ดสโนว์เดน แฉเรื่องที่สำนักงานความมั่นคงแห่งชาติของสหรัฐ (เอ็นเอสเอ) สอดส่องข้อมูลความเป็นส่วนตัวของประชาชนครั้งใหญ่เมื่อเกือบ 4 ปีก่อน

สิ่งที่น่าสนใจก็คือ ในบรรดาคอมเมนต์ของผู้อ่านตามเว็บข่าวต่างๆ นั้น นอกจากจะมีผู้ที่ตำหนิการแฮ็กข้อมูลเช่นนี้แล้ว ก็ยังมีบางส่วนที่ปล่อยผ่านด้วย โดยมองว่าถ้าไม่มีอะไรต้องปิดบังก็ไม่จำเป็นต้องกลัวอะไร

ต้องยอมรับว่าตลอดช่วง 15 ปีที่ผ่านมา นับตั้งแต่เกิดเหตุวินาศกรรม 11 ก.ย. ในสหรัฐ และการก่อการร้ายทั่วโลกที่มีมาอย่างต่อเนื่องจากอัลกออิดะห์ ถึงไอเอส และมาเป็นโลนวูล์ฟ คนทั่วโลกส่วนหนึ่งมีความคิดคล้ายคลึงกันอย่างหนึ่งว่า ต้องยอมแลกความเป็นส่วนตัวบางอย่างเพื่อแลกกับความปลอดภัยในชีวิตของตนเองและประเทศชาติ

ทว่า กรณีของสโนว์เดนเมื่อไม่กี่ปีก่อนหน้านี้ได้ดึงสติของสังคมส่วนหนึ่งกลับมาว่า รัฐบาลกำลังล่วงล้ำความเป็นส่วนตัวมากเกินไป และเกินความจำเป็นต่อการทำหน้าที่หรือไม่

กรณีของซีไอเอในครั้งนี้ กำลังทำให้ภาครัฐและเอกชนทั่วโลกต้องตื่นตัวกับเรื่องความปลอดภัยในยุค IOTs กันอย่างจริงจังอีกครั้งว่า ชีวิตยุค “สมาร์ท” ที่เป็นยูโทเปียของยุคดิจิทัลนั้นมี “ช่องโหว่” สำคัญอยู่ ที่อาจกลายเป็นเครื่องมือสอดแนมของรัฐได้ แต่ในกรณีที่เลวร้ายกว่านั้น ก็อาจกลายเป็นเครื่องมือให้มิจฉาชีพหรือผู้ก่อการร้ายยุคใหม่ใช้แสวงประโยชน์หรือบ่อนทำลายสังคมได้เช่นกัน

สมาร์ทไลฟ์ในชีวิตจริงที่เราไม่ควรให้ใครก็ตามมาใช้ประโยชน์จากเราหรือสอดส่องเราราวกับดูละคร จึงควรมีการอุดช่องหลังบ้านให้ดี และแบ่งเส้นขอบเขตการกำกับดูแลของรัฐให้เหมาะสมไปพร้อมกันด้วย