อนุรักษ์หลวงพ่อพระศิลาขาว นครปฐม

โดย...ส.สต

กรมศิลปากร โดยสำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ได้มอบหมายให้ ศิริชัย หวังเจริญตระกูล ผู้เชี่ยวชาญวิทยาศาสตร์ เข้าตรวจสอบสภาพหลวงพ่อพระศิลาขาว ที่ประดิษฐานณ ลานชั้นลด ด้านทิศใต้ขององค์พระปฐมเจดีย์ วัดพระปฐมเจดีย์ จ.นครปฐม และแนวทางในการอนุรักษ์ ร่วมกับ สุรเชน จันทร์คูณ หัวหน้าสำนักงานจัดประโยชน์และรักษาองค์พระปฐมเจดีย์ ตัวแทนจากวัดพระปฐมเจดีย์ เมื่อวันที่ 26 ก.ย. 2559 นั้น

ผลการตรวจสอบพบว่า หลวงพ่อพระศิลาขาวประกอบด้วยส่วนที่เป็นเนื้อเดิมและส่วนทำขึ้นใหม่ ใช้แทนส่วนที่หายไปเพื่อให้พระสมบูรณ์ ตั้งแต่นำหลวงพ่อพระศิลาขาวมาประดิษฐาน ณ ลานชั้นลด ด้านทิศใต้ขององค์พระปฐมเจดีย์ ได้สัมผัสกับแสงแดด ลม และฝน ตลอดจนมลพิษจากท่อไอเสีย ทำให้เนื้อหลวงพ่อพระศิลาขาวเกิดการชำรุดผุกร่อนไปตามกาลเวลา มีคราบดำ ฝุ่นละอองจับทั้งองค์ และพบการผุกร่อนของเนื้อองค์หลวงพ่อพระศิลาขาวหลายแห่ง

ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนซ่อมสงวนรักษารอยแตกร้าวดำเนินการอนุรักษ์และซ่อมบูรณะหลวงพ่อพระศิลาขาว ดังนี้ 1.ทำความสะอาด ล้างคราบสกปรก บนหลวงพ่อพระศิลาขาวด้วยสารเคมีที่เหมาะสม 2.ตรวจสอบหาสาเหตุการผุกร่อนของเนื้อหิน 3.ดำเนินการควบคุมการผุกร่อนมิให้ทำลายเนื้อหิน 4.ดำเนินการเสริมความแข็งแรงให้เนื้อหิน 5.ซ่อมเติมรอยแตกร้าวและส่วนที่หลุดหายไป และ 6.ปรับสีส่วนที่เติมใหม่ให้กลมกลืนกับเนื้อเดิม

หลักฐานทางโบราณคดี มีโดยสรุปว่าพระพุทธรูปศิลาขาวทำจากศิลาสีขาวขนาดใหญ่ มีพุทธลักษณะทั่วไปเป็นพระพุทธรูปศิลปะทวารวดี ประทับนั่งบนบัลลังก์ห้อยพระบาททั้งสอง (ปรลัมพปาทาสนะ) ลงบนฐานทำเป็นกลีบบัวบานรองรับ ซึ่งมีศัพท์เฉพาะเรียกว่า “ภัทรอาสน์” หรือ “ภัทราสนะ” พระหัตถ์ซ้ายของพระพุทธรูปวางหงายอยู่เหนือพระเพลาซ้าย ส่วนพระหัตถ์ขวายกอยู่ในระดับพระอุระ หันฝ่าพระหัตถ์ออกปลาย พระอังคุฐ (นิ้วหัวแม่มือ) กับพระดัชนี (นิ้วชี้) งอโค้งจรดกันเป็นวงกลม ส่วนอีกสามนิ้วพระหัตถ์กางออก พระพุทธรูปในรูปท่าแบบนี้ เรียกว่า“ปางประทานปฐมเทศนา” หรือ “ปางประทานเอหิภิกขุ” (วิตรรก-มุทรา) ขนาดความสูงจากพระเกศถึงพระบาท 3.36 เมตร

พระพุทธรูปศิลาขาวองค์ที่ประดิษฐานเป็นพระประธาน ณ พระอุโบสถ เป็นพระพุทธรูปที่มีลักษณะและขนาดเช่นเดียวกันกับพระพุทธนรเชษฐ์ เศวตอัศมมัยมุนี ศรีทวารวดีปูชนียบพิตร หรือพระพุทธนรเชษฐ์ฯ หรือ “หลวงพ่อขาว” องค์ที่ประดิษฐาน ณ ลานชั้นลด (กะเปาะ) ด้านทิศใต้ขององค์พระปฐมเจดีย์ และองค์ที่กรมศิลป์อนุรักษ์นั้น คือองค์ที่อยู่ ณ ลานชั้นลด (กะเปาะ) ด้านทิศใต้ขององค์พระปฐมเจดีย์ครับ