ใครกำหนดชะตากรรม

โดย...อภิวัจ สุปรีชาวุฒิพงศ์

ปัญหาโรงไฟฟ้าถ่านหินกระบี่ระงับลงไปได้ชั่วคราวอีกครั้งหนึ่ง หลังจากนายกรัฐมนตรีสั่งทบทวนการทำรายงานผลกระทบด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อม หรือ อีเอชไอเอ ซึ่งถึงขณะนี้ก็ชัดเจนแล้วว่าจะต้องมีการจัดทำใหม่ โดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วม การรับฟังความคิดเห็นจากทุกฝ่าย

แต่ก็อย่างที่บอก ปัญหาครั้งนี้ระงับลงเพียงชั่วคราวเท่านั้น จึงทำให้การรับฟังความเห็น ซึ่งจะเป็นปฐมบทพื้นฐานของกระบวนการจัดทำอีเอชไอเอขึ้นใหม่มีความน่าสนใจอย่างยิ่ง

ความน่าสนใจที่สำคัญคือ กระบวนการดังกล่าวนี้จะมีการรับฟังความเห็นจากใคร และใครจะเป็นผู้เสนอความเห็น และอีกส่วนหนึ่งซึ่งสำคัญ อาจถือได้ว่าเป็นประเด็นหลักของปัญหาที่เกิดขึ้น นั่นคือวิวาทะข้อถกเถียงต่อแผนพัฒนาการผลิตไฟฟ้า หรือพีดีพี ซึ่งภาครัฐที่จะสร้างอ้างว่าโรงไฟฟ้าถ่านหินมีความจำเป็นสำหรับการใช้ไฟฟ้าภาคใต้

แต่สำหรับภาคประชาสังคมฝ่ายคัดค้านกลับเสนอข้อมูลว่า ภาคใต้มีโรงไฟฟ้าซึ่งมีกำลังการผลิตรวม 2,400 เมกะวัตต์ อยู่แล้ว การใช้ไฟฟ้ารวมของภาคใต้เฉลี่ย 1,800 เมกะวัตต์ ซึ่งช่วงใช้ไฟสูงสุดประมาณ 2,500 เมกะวัตต์ และช่วงหน้าร้อนเพียงช่วงเดียวของปี อัตราการใช้ไฟฟ้าก็จะพุ่งไปที่ 2,800 เมกะวัตต์ ซึ่งถือว่าสูงสุดไม่เกินจากนี้อีกแล้ว

ข้อมูลฝ่ายคัดค้านยังระบุอีกว่า กำลังการผลิตไฟฟ้าโดยรวมของประเทศไทยมีไฟฟ้าสำรองสูงกว่ามาตรฐานถึง 15% ดังนั้นโครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหินกระบี่ กำลังการผลิต 800 เมกะวัตต์ จึงไม่มีความจำเป็นเพียงพอหากเทียบกับผลกระทบ ซึ่งอาจเกิดขึ้นตามมา และหากจำเป็นต้องสร้างโรงไฟฟ้าในภาคใต้เพิ่มเติมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ก็ควรใช้เชื้อเพลิงจากวัสดุหมุนเวียนในท้องถิ่น เช่น นํ้ามันปาล์ม หรือ
ชีวมวล ซึ่งส่งผลกระทบน้อยกว่าถ่านหิน

ข้อมูลเหล่านี้ยังไม่มีการถกแถลงกันอย่างจริงจัง โรงไฟฟ้าถ่านหินในภาคใต้จึงยังคงเป็นวิวาทะที่ไม่มีคำตอบ เมื่อไม่มีคำตอบที่เพียงพอ ทางเลือกของผู้ไม่เห็นด้วยจึงมีเพียงเดินหน้าคัดค้านอย่างถึงที่สุด

ข้อสำคัญซึ่งรัฐบาลอาจไม่เข้าใจน่าจะอยู่ในการคัดค้านอย่างถึงที่สุดนี้เอง

รัฐบาลไม่เข้าใจว่า การคัดค้านอย่างถึงที่สุดนี้ก็เพื่อสิทธิการดำรงชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี ซึ่งเป็นประเด็นละเอียดอ่อน และอาจก่อผลกระทบหนักหน่วงยิ่งกว่าประเด็นทางการเมืองที่รัฐบาลกังวล

ผู้คนอาจยอมให้จำกัดสิทธิเสรีภาพทางการเมือง ก็เพียงเพราะเป็นแค่ช่วงเวลาหนึ่ง เมื่อการเมืองเปลี่ยน ผู้มีอำนาจเปลี่ยนก็ยังสามารถคาดหวังได้ว่าโอกาสข้างหน้าเสรีภาพนั้นจะได้รับกลับคืนมา

แต่การละเมิดสิทธิการดำรงชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดีนั้น ผลกระทบจะเปลี่ยนแปลงความคุ้นชิน เปลี่ยนชีวิต หากมองจากมุมซึ่งชีวิตที่เคยรู้จักนั้นต้องเปลี่ยนแปลงไปตลอดกาล ผลกระทบที่เกิดขึ้นเรียกได้ว่าหนักหน่วง คงยากที่ใครจะยอมสยบได้

สิทธิเสรีภาพที่มนุษย์ต่อสู้เรียกร้องนั้นไม่เกินเลยไปกว่าโอกาสที่จะกำหนดชะตากรรมด้วยตนเอง ด้วยความเชื่อมั่น ด้วยศรัทธาที่มีอยู่

หนทางที่ผู้อื่นชี้นำ ไม่ว่าฟังดูดีงาม สวยหรูสักเพียงไหน หากไม่เชื่อมั่น หากไร้ศรัทธา หากชีวิตที่คุ้นชินในวันนี้สร้างความหวังให้ได้มากกว่า ก็อย่าหวังว่าจะมีใครยอมให้ถูกเปลี่ยนแปลง

ดีหรือร้าย กาลเวลาจะชี้ขาดตัดสิน แต่สำหรับปัจจุบัน ความเชื่อมั่นเท่านั้นที่จะบ่งชี้ว่า ควรเลือกเส้นทางชะตากรรมในแบบใด