ร้องบิ๊กตู่เลิกใช้ม.44เร่งสิทธิบัตรยา

02 มีนาคม 2560

กลุ่มศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรี และกลุ่มเครือข่ายเอดส์ยื่นค้านใช้ ม.44 เร่งสิทธิบัตรยา ชี้ทำให้ยามีราคาแพงขึ้นกลุ่มศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรี ภาคประชาชน (FTA Watch) มูลนิธิเข้าถึงเอดส์ และเครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ได้ยื่นหนังสือถึง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้า คสช.ให้ระงับการออกคำสั่งตามมาตรา 44 เพื่อแก้ไขปัญหาการออกสิทธิบัตรล่าช้าโดยเฉพาะที่เกี่ยวกับยา และขอให้ศึกษารอบด้านก่อนที่จะมีมาตรการใดๆ ทั้งนี้ กลุ่มดังกล่าวระบุว่า คำสั่งมาตรา 44 ในครั้งนี้ เป็นการแก้ไขปัญหาหนึ่งแต่สร้างอีกปัญหาหนึ่งที่อาจส่งผลกระทบร้ายแรงกว่า และปัจจัยที่ทำให้เกิดการล่าช้าในการออกสิทธิบัตร เกิดจากผู้ขอรับสิทธิบัตรเอง โดยมีหลักฐานเชิงประจักษ์ จากการวิจัยพบว่าผู้ขอรับสิทธิบัตรถึง 60% มีการยื่นขอตรวจสอบการประดิษฐ์ในระยะเวลา 4-5 ปี หลังการประกาศโฆษณา และมีมากถึง14% ที่ยื่นขอในวันสุดท้าย ซึ่งบ่งบอกถึงความไม่พร้อมขณะเดียวกันการเร่งออกสิทธิบัตรทางยาจะก่อให้เกิดปัญหาสิทธิบัตรด้อยคุณภาพ และไม่ได้ก่อให้เกิดประโยชน์ใดๆ เลยแก่นักวิจัยของไทย และยังจะส่งผลให้เกิดการผูกขาดตลาดยาและทำให้ยามีราคาแพงมาก นายนิมิตร์ เทียนอุด

กลุ่มศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรี และกลุ่มเครือข่ายเอดส์ยื่นค้านใช้ ม.44 เร่งสิทธิบัตรยา ชี้ทำให้ยามีราคาแพงขึ้น

กลุ่มศึกษาข้อตกลงเขตการค้าเสรี ภาคประชาชน (FTA Watch) มูลนิธิเข้าถึงเอดส์ และเครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ได้ยื่นหนังสือถึง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้า คสช.ให้ระงับการออกคำสั่งตามมาตรา 44 เพื่อแก้ไขปัญหาการออกสิทธิบัตรล่าช้าโดยเฉพาะที่เกี่ยวกับยา และขอให้ศึกษารอบด้านก่อนที่จะมีมาตรการใดๆ

ทั้งนี้ กลุ่มดังกล่าวระบุว่า คำสั่งมาตรา 44 ในครั้งนี้ เป็นการแก้ไขปัญหาหนึ่งแต่สร้างอีกปัญหาหนึ่งที่อาจส่งผลกระทบร้ายแรงกว่า และปัจจัยที่ทำให้เกิดการล่าช้าในการออกสิทธิบัตร เกิดจากผู้ขอรับสิทธิบัตรเอง โดยมีหลักฐานเชิงประจักษ์ จากการวิจัยพบว่าผู้ขอรับสิทธิบัตรถึง 60% มีการยื่นขอตรวจสอบการประดิษฐ์ในระยะเวลา 4-5 ปี หลังการประกาศโฆษณา และมีมากถึง14% ที่ยื่นขอในวันสุดท้าย ซึ่งบ่งบอกถึงความไม่พร้อม

ขณะเดียวกันการเร่งออกสิทธิบัตรทางยาจะก่อให้เกิดปัญหาสิทธิบัตรด้อยคุณภาพ และไม่ได้ก่อให้เกิดประโยชน์ใดๆ เลยแก่นักวิจัยของไทย และยังจะส่งผลให้เกิดการผูกขาดตลาดยาและทำให้ยามีราคาแพงมาก

นายนิมิตร์ เทียนอุดม ผู้อำนวยการมูลนิธิเข้าถึงเอดส์ กล่าวว่า ความล่าช้าเรื่องการยื่นจดสิทธิบัตรมาจากกลยุทธ์ของผู้ยื่นเอง เพราะเมื่อยื่นแล้วต้องทำประกาศต่อสาธารณะ และต้องส่งรายละเอียดต่างๆ เพิ่มเติมให้กรมทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งมีระยะเวลายื่นถึง 5 ปี ซึ่งบริษัทยามักจะไปยื่นช่วงท้ายปี เพราะไม่อยากให้ผู้ใดเห็นในรายละเอียดเร็ว อาจเพราะกลัวบริษัทอื่นลอกเลียนแบบ

“ที่สำคัญ แม้จะบอกว่าเรื่องสิทธิบัตรยาจะแยกออกจากกัน แต่ความเป็นจริงแยกยากมาก เพราะส่วนใหญ่จะยื่นขอคุ้มครองเรื่องการออกฤทธิ์ของสารเคมี แต่ไม่ได้ขอคุ้มครองชื่อตัวยา ทำให้คนอื่นค้านยากว่าสิทธิบัตรนี้เป็นยาหรือไม่ และการจะออกมาตรการควบคุมราคายาก็ยิ่งเป็นไปไม่ได้ เพราะหากได้รับสิทธิบัตรแล้ว ย่อมหมายถึงการผูกขาดเกิดขึ้น” นายนิมิตร์ กล่าว

นพ.วันชัย สัตยาวุฒิพงศ์ เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กล่าวว่า ที่หลายฝ่ายกังวลว่าการจดสิทธิบัตรจะทำให้ราคายาแพงขึ้นนั้น ไม่จริง เพราะกระทรวงสาธารณสุขมีกลไกต่อรองราคาให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมกับงบประมาณของประเทศ ถึงจะนำมาใช้ในระบบดังนั้นขอให้มั่นใจว่าการอนุมัติสิทธิบัตรยาครั้งนี้ ไม่มีผลผูกพันให้สามารถอนุมัติให้ยาตัวนี้ได้ทันทีเพราะไทยมีกฎหมายควบคุมอยู่ จึงไม่ต้องกังวลว่ายาใหม่ที่เข้ามา จะทำให้ราคายาแพงขึ้นทันที เพราะเรื่องนี้มีระบบกลไกดูแลอยู่