เมื่อเข้าบ่อนกับ สส.

โดย...ชัยฤทธิ์ ยนเปี่ยม

วันก่อนรุ่นพี่ในแวดวงสื่อกำลังเรียนปริญญาเอก มาขอความเห็นประกอบการทำวิทยานิพนธ์หัวข้อ “จริยธรรมสื่อมวลชน” คำถามหนึ่งถามว่า “คุณมีประสบการณ์อะไรเกี่ยวกับเรื่องจริยธรรมสื่อบ้าง”

แรกๆ ก็นึกอยู่นาน สักพักเมื่อย้อนอดีตได้ ข้อมูลไหลออกมาเป็นท่อ แต่เรื่องที่สนุกและเคยเอามาเขียนเป็นข่าวขึ้นหน้าหนึ่ง ก็ตอนเริ่มเป็นนักข่าวภาคสนามได้ 7 ปี หรือเมื่อ 15 ปีก่อน ที่แหล่งข่าวมักเลี้ยงดูปูเสื่อสื่อในยามเดินทางไปต่างจังหวัด เพื่อให้เป็นพวกจะได้ลงข่าวแต่เรื่องดีๆ ไม่มีเลวร้าย

สมัยเป็นนักข่าวอยู่รัฐสภา ผมได้เดินทางไปทำข่าวร่วมกับคณะกรรมาธิการ (กมธ.) การคลังของสภา ที่ปอยเปต ประเทศกัมพูชา เพื่อศึกษาว่าไทยแลนด์แดนสยาม ควรหรือยังที่จะมีบ่อนกาสิโนอย่างถูกกฎหมายเหมือนกัมพูชา

กมธ.ไปกันเต็มสูบ สส.จากทุกพรรคนับสิบคน เจ้าหน้าที่ คนติดตาม ส่วนผู้สื่อข่าวได้รับเชิญให้ไปหลายสำนักเกือบ 20 ชีวิต

เมื่อข้ามด่านด้วยรถตู้ของสภาไปถึงกัมพูชาช่วงเย็น เจ้าหน้าที่ กมธ.ก็เริ่มแจกซองให้นักข่าว บอกว่า เอาไว้ช็อปปิ้งเพราะย่านนี้มีแหล่งบันเทิงเยอะ ผมเปิดออกมาตกใจเป็นเงินสด 1,000 บาท ปรึกษากับเพื่อนๆ ทำไงดี ก็เลยรวบรวมซองทั้งหมดคืนไป โดยตอบไปว่า ขอบคุณ ไม่เป็นไร เรามาทำข่าว แต่เจ้าหน้าที่ก็พยายามยัดเยียดให้ ยื้อกันอยู่นานก่อนที่ฝ่ายเจ้าหน้าที่จะยอมจำใจเก็บซองกลับ

มาทำข่าวแถวกาสิโนครั้งแรกก็เล่นเอาหัวใจตื่นเต้น แจกเงินกันสดๆ ก็ยิ่งตกใจไปใหญ่ เพราะเคยได้ยินแต่รุ่นพี่บอกให้ระวังเรื่องผลประโยชน์เข้าไว้ อ่านในตำราสื่อก็พูดถึงเรื่องพรรค์นี้ ตอนนี้มาเจอของจริงเสียเอง 

คืนนั้น กมธ.จัดให้เรานอนที่เดียวกับ สส. ในโรงแรมที่เปิดเป็นกาสิโนอยู่ชั้นล่าง ผมไม่เคยเข้าบ่อน หรือกาสิโนจริงๆ มาก่อน แค่เดินดูบริเวณกาสิโนปอยเปตย่านนั้นก็อลังการเป็นดงระดับห้าดาวนับ 10 โรง ตั้งตระหง่านไม่ไกลกันด้วยแสงสีเย้ายวนชวนให้เข้า แต่ส่วนใหญ่จะมีแต่คนไทยที่ข้ามชายแดนไปเล่น

เข้าไปดูในกาสิโน บรรยากาศเหมือนในหนัง มีเครื่องเล่นการพนันเต็มไปหมด ทั้ง รูเล็ต ไพ่ ลูกเต๋า สลอตแมชีน แบล็กแจ็ก

คนเล่นหน้าตาจริงจัง ดูไม่ค่อยมีความสุข ผมเริ่มสังเกตเห็น สส.ที่มากับเราในนาม กมธ. เล่นกันหลายชนิดเสียงครึกครื้นเฮฮา ก่อนที่ผมจะกระซิบถามเพื่อนๆ นักข่าวที่มาด้วยกันว่า “อย่างนี้ถูกไหม”

พวกเราบางส่วนไม่กล้าวิจารณ์อะไรมาก เพราะเห็นว่ามากับ สส. ยิ่งออกมาอยู่ในความดูแลของเขา จับผิดมาก เดี๋ยวเรื่องไม่จบ แต่อีกส่วนก็คิดว่าไม่เหมาะ ไหนบอกมาดูงาน นี่พี่เล่นเฮลาโล นึกๆ ถ้าทุกอย่าง Live สดได้เหมือนยุคนี้ คงอับอายประชาชี รู้ไปถึงครอบครัวและสุนัขที่บ้าน

ผมและเพื่อนจึงแบ่งทีมไปสังเกตว่า ชิปที่วางอยู่ข้างหน้า ฯพณฯ ทั้งหลาย รวมแล้วราคาเท่าไร เผื่อถ้าเขียนข่าวไป แล้วมาอ้างว่า เงินเล็กน้อย แค่มาทดลองเล่น ที่สุดก็พบว่าแลกกันมาคนละเป็นหมื่น บ้างก็หลักแสน อย่างนี้ไม่ใช่ศึกษาแล้ว สส.พรรครัฐบาลคนหนึ่ง ซึ่งอีกหลายปีต่อมาเป็นใหญ่ระดับรัฐมนตรีว่าการ ถึงขั้นแลกชิปให้นักข่าวไปลองเล่นด้วย

เก็บข้อมูลกันจนครบว่า สส.จากพรรคไหน เล่นประเภทอะไร ก่อนได้ข้อสรุปจะกลับไปเขียนข่าวแน่ แต่ขอให้ถึงรัฐสภาก่อน กลัวว่าถ้าแฉกันตอนนั้น เดี๋ยวมีอันต้องได้อยู่กับฮุนเซนถาวร

รุ่งขึ้น เรานั่งรถตู้ของ กมธ.พร้อมเจ้าหน้าที่กลับ เมื่อถึงสภาปรากฏว่าเจ้าหน้าที่คนเดิมก็เอาเงิน 1,000 บาท เปลี่ยนไปซื้อของเสร็จสรรพ แจกนักข่าวทีละคน ในนั้นเป็นของกิน เช่น กาแฟอย่างดี ขนม เรายื้อไม่รับจนเหนื่อย จนต้องพยายามคิดว่าเป็นหน้าที่ของเขา เพราะนายที่เป็น สส.สั่งให้ดูแล สุดท้ายก็กล้ำกลืนฝืนทน จำใจรับ แต่ก็สรุปกันว่า จะเอาของที่เขาให้ไปรวมไว้ในห้องผู้สื่อข่าวสภา ใช้เป็นของสาธารณะ แขกไปใครมาก็กินด้วยกัน และแจ้งให้เจ้าหน้าที่ทราบ 

เมื่อเริ่มเขียนข่าวถึงพฤติกรรม สส. เราพุ่งประเด็นว่า กมธ.ชุดนี้มีใครบ้างและจากพรรคไหน มีพฤติกรรมไม่ถูกต้อง ใช้เงินภาษีประชาชนไปดูงาน อ้างว่ามาศึกษาเรื่องเปิดบ่อน แต่ที่สุดกลับเดินสายไปเล่นพนันเสียเอง ยังไม่นับก่อนหน้านี้ไปดูงานกาสิโนอีกหลายประเทศ ไม่รู้สนุกสนานถึงไหน 

วันรุ่งขึ้นเป็นข่าวหน้า 1 หลายฉบับ ว่า “กมธ.สภาฉาว...” แน่นอนผลกระทบก็ต้องมี สส.ที่พาเราไปไม่ชอบใจ ถึงขั้นโวยวายว่า ทำไมทำกันอย่างนี้ บ้างก็โทรมาขู่ จะเชิญพวกเราไปสอบใน กมธ. บ้างก็แก้ต่าง เหมือนที่เราคิดไว้ไม่มีผิดว่าไปเพื่อเล่นจะได้รู้จริง พร้อมกับถือโอกาสพลิกประเด็นว่า ถึงคราวที่ประเทศไทยต้องมีกาสิโนได้แล้ว แหม...เซียนเหยียบเมฆจริงๆ

นี่ถ้าตอนนั้นนักข่าวถูกขึ้นทะเบียนให้รัฐมาควบคุมเหมือนอย่างที่รัฐบาลและ สปท.ชุดนี้พยายามออกกฎหมายฉบับใหม่มาจัดระเบียบสื่อ พวกเราคงไม่กล้าเล่นข่าวนี้ให้สังคมรู้ ไม่ก็คงถูกขึ้นบัญชีดำและตั้งข้อหาว่า เขียนข่าวมโนเพราะไม่มีหลักฐานภาพถ่ายมายืนยัน จนที่สุดอาจถูกอำนาจรัฐบีบและถูกจับเพิกถอนใบอนุญาตวิชาชีพสื่อก็เป็นได้

ไม่ว่าใครจะทำอะไรก็แล้วแต่ การทำงานของสื่อต้องมีความอิสระ เสนอข่าวตรงไปตรงมา ยึดมั่นในหลักจริยธรรม นี่เป็นหลักประกันในวิชาชีพนี้ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็ว และแรงบีบจากอำนาจต่างๆไม่จบสิ้น