ทิศทางการดำเนินนโยบายของ ธปท.ปี 2560

โดย...วิรไท สันติประภพ ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย

ในปี 2560  ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) คาดว่าการฟื้นตัวของเศรษฐกิจไทยจะมีลักษณะที่กระจายตัวดีขึ้น ด้วยเหตุผล 3 ประการ คือ หนึ่ง ระดับน้ำในเขื่อนเพื่อการเกษตรถือว่าอยู่ในเกณฑ์ดีเมื่อเทียบกับระยะเดียวกันของปีก่อน ถ้าเกิดเหตุการณ์ฝนทิ้งช่วงขึ้นอีก ภาคเกษตรจะมีน้ำสำรองสามารถรับมือได้ดีกว่าปีที่แล้ว ประกอบกับมาตรการช่วยเหลือเกษตรกร จะส่งผลต่อเนื่อง และราคาสินค้าเกษตรบางประเภทในตลาดโลกเริ่มขยับสูงขึ้น

เหตุผลข้อที่สอง งบประมาณภาครัฐมีเป้าหมายที่กระจายไปสู่ต่างจังหวัดมากขึ้นทั้งในส่วนของงบกลางปีและการจัดทำงบประมาณประจำปี 2561 ที่ให้ความสำคัญต่อกลุ่มจังหวัดมากขึ้น และเหตุผลข้อที่สาม การส่งออกฟื้นตัวในลักษณะที่กระจายตัวเพิ่มขึ้นในหลายอุตสาหกรรม แต่เราจะชะล่าใจไม่ได้เพราะในโลกปัจจุบันสภาพอากาศและทิศทางการค้าระหว่างประเทศมีโอกาสแปรปรวนได้สูง

ในการประมาณการล่าสุดเมื่อเดือน ธ.ค.ปีที่แล้ว ธปท.คาดว่าเศรษฐกิจไทยในปี 2560 จะเติบโตในระดับที่ใกล้เคียงปีที่แล้วที่ 3.2% แต่ปัจจัยขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจอาจจะต่างจากปีก่อนบ้าง โดยการส่งออกสินค้ามีแนวโน้มฟื้นตัวดีกว่าปีที่แล้ว ตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกที่หลายสำนักเห็นคล้ายกันว่าจะขยายตัวดีขึ้น ถ้าเรามองย้อนกลับไปจะพบว่าการส่งออกของไทยและการส่งออกของหลายประเทศในภูมิภาคเอเชียมีสัญญาณฟื้นตัวชัดเจนขึ้นและกระจายตัวมากขึ้นตั้งแต่ครึ่งหลังของปี 2559 แรงส่งของภาคการส่งออกที่มีต่อเนื่อง ควรช่วยให้การลงทุนของภาคเอกชน ในปีนี้ดีขึ้นด้วย โดยเฉพาะการลงทุนที่เกี่ยวเนื่องกับอุตสาหกรรมส่งออก

นอกจากนี้ โครงการที่ขอรับการส่งเสริมการลงทุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนตามกรอบส่งเสริมการลงทุนใหม่ที่เน้นอุตสาหกรรมเป้าหมาย มีมูลค่าเงินลงทุน กว่า 5 แสนล้านบาทในปี 2559 คิดเป็น 1.7 เท่าของปี 2558 และยังมีโครงการที่ได้รับการอนุมัติไว้เดิมตั้งแต่ปี 2558 ที่จะต้องผลักดันให้เกิดการลงทุนขึ้นจริงด้วย

อีกหนึ่งแรงขับเคลื่อนที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประเมินว่าจะมีมากขึ้นกว่าปีก่อน คือ การลงทุนและการใช้จ่ายจากภาครัฐ แม้การขาดดุลงบประมาณประจำปี 2560 จะเท่ากับปีก่อน แต่รัฐบาลได้จัดสรรงบประมาณกลางปีเพิ่มอีก 1.9 แสนล้านบาท โดยมุ่งเพิ่มรายจ่ายในพื้นที่ต่างจังหวัด ส่งผลให้เครื่องยนต์ภาครัฐมีบทบาทมากขึ้น นอกจากนี้ รัฐวิสาหกิจจะมีการลงทุนในโครงการต่างๆ มากขึ้นเช่นกัน ทั้งการลงทุนที่ดำเนินการต่อเนื่องจากปีก่อน เช่น การลงทุนในโครงการรถไฟทางคู่ การก่อสร้างมอเตอร์เวย์ และการลงทุนใหม่ ในโครงการรถไฟฟ้าสายสีต่างๆ ที่จะเริ่มดำเนินการในปีนี้ เช่น สายสีชมพู เหลือง และส้ม

ส่วนแรงขับเคลื่อนที่คาดว่าจะมีแรงส่งแผ่วลงบ้างมีอยู่ 2 ส่วน คือ การบริโภคภาคเอกชนและการส่งออกบริการ ทั้งสองตัวคาดว่าจะขยายตัวได้ต่อเนื่อง แต่ขยายตัวในอัตราที่ชะลอลงบ้าง ในส่วนการบริโภคภาคเอกชนนั้น ส่วนหนึ่ง เป็นผลจากมาตรการกระตุ้นการใช้จ่ายช่วงปลายปีที่แล้ว ส่งผลให้ประชาชนได้ใช้จ่ายล่วงหน้าไปบ้าง ประกอบกับหนี้ภาคครัวเรือนของไทยยังอยู่ในระดับสูง และภาคชนบทมีภาระหนี้มากขึ้นจากสถานการณ์ภัยแล้งในปีที่ผ่านมา ซึ่งจะเป็นตัวเหนี่ยวรั้งการขยายตัวของการบริโภคไปอีกระยะหนึ่ง นอกจากนี้ ประชาชนโดยรวมยังระมัดระวังการจับจ่ายใช้สอยโดยเฉพาะกิจกรรมด้านบันเทิงและสันทนาการ

สำหรับการส่งออก ภาคบริการ มีแนวโน้มขยายตัวในอัตราที่ชะลอลงเช่นกัน อันเป็นผลต่อเนื่องจากมาตรการปราบปรามทัวร์ผิดกฎหมาย โดยนักท่องเที่ยวจีนปีนี้มีแนวโน้มลดลง อย่างไรก็ตามคาดว่าจำนวนนักท่องเที่ยวโดยรวมยังสามารถขยายตัวเป็นบวกได้โดยมีแรงสนับสนุนจากนักท่องเที่ยวจากประเทศอื่นที่จะเพิ่มสูงขึ้น เช่น รัสเซีย และประเทศในกลุ่มอาเซียน

ที่กล่าวมานี้ เป็นสิ่งที่นักเศรษฐศาสตร์เรียกว่าเป็นกรณีฐานหรือกรณี Baseline ของแนวโน้มเศรษฐกิจปี 2560 แต่ที่เราต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ คือ ความไม่แน่นอนที่ปีนี้มีแนวโน้มสูงกว่าปีที่แล้ว เนื่องจากมีทั้งปัจจัยบวกและปัจจัยลบหลายอย่างที่อาจทำให้เศรษฐกิจไทยขยายตัวได้สูงกว่าหรือต่ำกว่ากรณีฐานได้ค่อนข้างมาก มุมมองด้านความเสี่ยงที่เพิ่มสูงขึ้นนี้ สอดคล้องกับที่หลายหน่วยงานพยากรณ์ตัวเลขการเติบโตทางเศรษฐกิจปีนี้ค่อนข้างแตกต่างกัน

ปัจจัยเสี่ยงส่วนใหญ่เป็นปัจจัยจากนอกประเทศ ปัจจัยแรก คือ การเปลี่ยนแปลงนโยบายเศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกา นโยบายใช้จ่ายเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ รวมทั้งมาตรการด้านภาษีหลายด้านอาจจะส่งเสริมให้มีการลงทุนเพิ่มขึ้น อาจส่งผลให้เศรษฐกิจสหรัฐอเมริกาขยายตัวสูงกว่าที่คาด ขณะเดียวกันเราก็ต้องระวังปัจจัยลบจากความไม่แน่นอนของนโยบายกีดกันทางการค้าและผลต่อเนื่องที่ประเทศอื่นจะตอบโต้ ซึ่งจะเป็นตัวฉุดการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก และกระทบต่อบรรยากาศการค้าและการลงทุนทั้งโลก

ปัจจัยที่สอง คือ ความเสี่ยงด้านการเมืองในยุโรป ทั้งจากการเลือกตั้งของเนเธอร์แลนด์ ฝรั่งเศส และเยอรมนี ความกังวลเกี่ยวกับแนวทางการเจรจาออกจากสหภาพยุโรปของสหราชอาณาจักรที่อาจจะเป็น Hard Brexit รวมทั้งความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์การเมืองในแถบตะวันออกกลาง จะสร้างความผันผวนให้ตลาดเงิน ตลาดทุน และราคาสินค้าโภคภัณฑ์ได้ตลอดทั้งปี ในขณะเดียวกัน เราก็ยังต้องติดตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจยุโรปบางประเทศที่ยังเปราะบางจากภาคสถาบันการเงินที่อ่อนแอ

ปัจจัยที่สาม คือ การปรับโครงสร้างเศรษฐกิจจีนในภาวะที่หนี้สิน ภาคธุรกิจอยู่ในระดับสูง และหลายอุตสาหกรรมยังไม่ได้ถูกปรับโครงสร้างอย่างจริงจัง ยังมีกำลังการผลิตส่วนเกินอยู่สูง การปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจจีนอาจจะทำให้เศรษฐกิจชะลอตัวลงมากกว่าที่คาดได้