การปฏิรูป จากร่าง รธน.สู่ร่าง รธน.

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก

อ่านดูหัวเรื่องแล้ว ท่านผู้อ่านอาจจะพอเดาได้ว่าพูดถึงอะไร ดังที่ได้พูดคุยกันมาว่ามาตรา 35 ของรัฐธรรมนูญ (รธน.) ชั่วคราว พ.ศ. 2557 ได้กำหนดให้ร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งในตอนนั้นคือ ร่างคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ (กมธ.) บรรจุไว้ซึ่งประเด็นเกี่ยวกับการปฏิรูปบ้านเมืองอยู่หลายต่อหลายเรื่อง และ กมธ.ก็ได้ดำเนินการตามนั้น แต่ก็ไม่ทราบว่าด้วยเหตุผลกลใด ร่าง กมธ.จึงได้ถูกคว่ำโดยสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ดังที่ได้สนทนาถึงกันไปหลายคำรบ

ตามร่าง กมธ.นั้นได้มีการกำหนดประเด็นด้านการปฏิรูปไว้มากมายหลายประเด็น รวมทั้งสิ้นประมาณ 8 มาตรา ประกอบด้วยเนื้อหาที่ครอบคลุมตั้งแต่การมีคณะกรรมการยุทธศาสตร์การปฏิรูปและการปรองดองแห่งชาติ (คปป.) ที่จะทำหน้าที่ดำเนินการเชื่อมประสานการปฏิรูปให้บรรลุผล จากนั้นได้กำหนดประเด็นเฉพาะในเรื่องการปฏิรูปกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม การบริหารราชการแผ่นดิน

การบริหารท้องถิ่น และการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบ การปฏิรูปการศึกษา สาธารณสุข สังคม ศิลปวัฒนธรรม และการคุ้มครองผู้บริโภค การปฏิรูปเศรษฐกิจ การปฏิรูปการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และการผังเมือง การปฏิรูปด้านพลังงาน และการปฏิรูปด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม

ดังที่ทราบกันดี บรรดาบทบัญญัติที่ว่าไปนั้นของร่าง กมธ.สลายไปในฐานะที่จะได้ไปเป็นรัฐธรรมนูญ ยังคงมีความเป็นร่างอยู่เพียงนั้น แต่จากร่างดังกล่าวมาสู่ร่างรัฐธรรมนูญฉบับผ่านประชามติ หรือฉบับคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ประเด็นเรื่องของการปฏิรูปก็มิได้จางหายไป เพราะเหตุที่ปัจจัยอันเป็นตัวบังคับวิถียังคงอยู่ นั่นคือบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญชั่วคราว พ.ศ. 2557 มาตรา 35 ที่ต้องนำมาใช้กับการร่างรัฐธรรมนูญของ กรธ.ด้วย

เนื้อหาของการปฏิรูปในร่าง กรธ. ถึงแม้จะมีจำนวนมาตราน้อยกว่าในร่าง กมธ. โดยมีอยู่ประมาณ 5 มาตรา และอาจจะไม่ได้ครอบคลุมถึงประเด็นต่างๆ มากมายเท่า แต่หลายเรื่องก็มีความเข้มข้นไม่แพ้กัน และยังมีอีกบางเรื่องบางประการ เช่น การปฏิรูปตำรวจ ที่เน้นเป็นพิเศษให้ชัดเจนยิ่งขึ้น ซึ่งโดยรวมการปฏิรูปตามร่าง กรธ. กำหนดเป็นกรอบกว้างให้ดำเนินการเพื่อบรรลุเป้าหมายให้ประเทศชาติมีความสงบเรียบร้อย สังคมมีความสงบสุข และเป็นธรรม ประชาชนมีความสุข และมีคุณภาพชีวิตที่ดี โดยระบุเป็นการเฉพาะถึงการปฏิรูปการเมือง การบริหารราชการแผ่นดิน กฎหมาย กระบวนการยุติธรรม การศึกษา เศรษฐกิจ โดยมีการจัดวางคณะกรรมการในการดำเนินการบางเรื่องบางประเด็นเอาไว้

ประเด็นการปฏิรูปบางประเด็นที่อยู่ในร่าง กรธ. หรือร่างผ่านประชามตินั้น ส่วนหนึ่งก็กำลังแสดงผลโยงสู่ทางปฏิบัติ เช่น เรื่องขององค์กรอิสระ ที่เราได้พูดคุยกันไปหลายคราวแล้วเหมือนกัน และคงจะมีอีกหลายๆ เรื่องตามมา ซึ่งเราก็คงจะได้ติดตามนำมาพูดคุยกัน เช่น เรื่องการปฏิรูปการเลือกตั้งที่มีส่วนสำคัญเป็นหลักอยู่ในร่าง กรธ. คือ การจัดให้มีระบบการเลือกตั้งที่เรียกว่าจัดสรรปันส่วนผสม (mixed member apportionment - mma) ซึ่งก็จะได้มีรายละเอียดทั้งส่วนของระบบเลือกตั้ง และเรื่องอื่นใดอันเกี่ยวกับการเลือกตั้ง โดยเฉพาะกลไก และมาตรการในการแก้ไขปัญหาเรื่องการทุจริตซื้อสิทธิขายเสียง ซึ่งก็จะได้เห็นกันในร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) และก็คงจะมีการปฏิรูปพรรคการเมืองในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง

ติดตามกันต่อไปครับ เหตุการณ์วางบทบัญญัติของร่างรัฐธรรมนูญไว้ จะส่งผลอย่างไรต่อการปฏิรูปในทางปฏิบัติ