เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (81)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ มีพระราชดำริและทรงดำเนินการ “โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร” ตั้งแต่ปี 2523 เป็นต้นมา ซึ่งการดำเนินงานโครงการได้รับความร่วมมือจากหน่วยราชการต่างๆ โดยพระองค์ทรงใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์และเงินที่องค์การและเอกชนทูลเกล้าฯ ถวายเพื่อโดยเสด็จพระราชกุศล และเนื่องในโอกาสที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเจริญพระชนมายุครบ 3 รอบ เมื่อปี 2534 คณะผู้ร่วมดำเนินโครงการทั้งภาครัฐและเอกชนได้ร่วมกันจัดตั้ง “กองทุนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร” (กพด.) เพื่อน้อมเกล้าฯ ถวายแด่พระองค์       

การดำเนินงานโครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารเริ่มต้นที่โรงเรียนหรือสถานศึกษา แล้วจึงขยายงานไปสู่ชุมชนกลุ่มเป้าหมาย ครอบคลุมตั้งแต่ทารกในครรภ์มารดา ไปจนถึงเด็กวัยเรียนและเยาวชน ครอบคลุมพื้นที่ทุกภาคของประเทศไทย นอกจากนี้ ยังมีประเทศและองค์กรระหว่างประเทศ ขอพระราชทานพระมหากรุณาให้ไปทรงทำโครงการช่วยเหลือในประเทศเพื่อนบ้านและประเทศในภูมิภาคเอเชีย อาทิ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ราชอาณาจักรกัมพูชา สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม และประเทศมองโกเลีย

เงินพระราชทานจากกองทุนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ในพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ นั้น ได้ใช้เป็นทุนการศึกษา เครื่องมือวัสดุอุปกรณ์ รวมทั้งเงินค่าใช้จ่ายเพื่อการสงเคราะห์ช่วยเหลือบรรเทาทุกข์ความเดือดร้อนของประชาชน ดังนี้ (1) พระราชทานทุนการศึกษานักเรียนในพระราชานุเคราะห์ ตั้งแต่ปีการศึกษา 2531 (2) พระราชทานค่าก่อสร้างอาคารเรียน โรงเรียน ศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา หอพักครู หอพักนักเรียน โรงอาหาร ระบบประปาโรงเรียน ถังเก็บน้ำฝน ฯลฯ (3) พระราชทานค่าข้าวสาร น้ำตาลทราย อาหารเสริม สำหรับโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนทั่วประเทศ (4) พระราชทานค่าตอบแทนครูอัตราจ้าง ครูผู้ดูแลเด็กเล็ก ค่าเบี้ยเลี้ยง (5) พระราชทานค่ายาและเวชภัณฑ์ สำหรับหน่วยแพทย์พระราชทาน (6) พระราชทานเงินแก่โรงพยาบาลประจำจังหวัดและประจำอำเภอต่างๆ สำหรับจัดตั้งกองทุนสงเคราะห์คนไข้ยากจน (7) พระราชทานหนังสือ อุปกรณ์การเรียน ครุภัณฑ์ อุปกรณ์การเกษตร ฯลฯ แก่โรงเรียนในโครงการพระราชดำริฯ และ (8) พระราชทานเงิน เพื่อส่งเสริมอาชีพราษฎรในชุมชน

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เสด็จฯ ไปทรงงานและติดตามการปฏิบัติงานโครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารในพื้นที่อย่างใกล้ชิดเสมอมา ทรงห่วงใยเยาวชน ซึ่งจะเป็นกำลังที่สำคัญในการพัฒนาประเทศชาติต่อไปในอนาคต ดังพระราชดำรัสพระราชทานเนื่องในโอกาสเปิดการประชุมวิชาการ “การพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ในโอกาสฉลองพระชนมายุ 5 รอบ 2 เม.ย. 2558” เมื่อวันที่ 21 ม.ค. 2558 ความตอนหนึ่งว่า

“...ข้าพเจ้าปลาบปลื้มใจที่ได้เห็นการดำเนินงานพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารประสบผล เป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่ราษฎรในท้องที่ห่างไกลและเข้าถึงยาก ราษฎรมีความรู้เรื่องการดูแลรักษาสุขภาพมากขึ้น ทำให้มีสุขภาพอนามัยที่ดี มีสัมมาชีพเลี้ยงครอบครัวได้ ส่วนบุตรหลานมีสภาวะโภชนาการดีขึ้น มีร่างกายแข็งแรง สามารถเข้ารับการศึกษาและมีโอกาสที่จะพัฒนาความรู้ให้สูงยิ่งขึ้น เด็กและเยาวชนเหล่านี้หลายคนจบการศึกษาแล้ว และกลับไปเป็นกำลังช่วยพัฒนาท้องถิ่นของตนตามที่ได้รับการปลูกฝังเรื่องจิตสำนึกรักท้องถิ่น...”

ภาพ : www.google.co.th

นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงมีหน่วยเฉพาะกิจสิรินธร ซึ่งเป็นโครงการพิเศษขึ้นตรงต่อกองงานในพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 2 เม.ย. 2548 เพื่อดำเนินการตามพระราชดำริที่มีพระราชประสงค์ช่วยเหลือชาวบ้านผู้ประสบภัยสึนามิเมื่อเดือน ธ.ค. 2547 ให้กลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติสุข และสามารถกลับไปประกอบอาชีพได้ดังเดิม

หน่วยงานเฉพาะกิจสิรินธร จึงเป็นหน่วยงานให้ความช่วยเหลือบรรเทาทุกข์เบื้องต้นและเป็นขวัญกำลังใจให้กับผู้ประสบภัยสึนามิ รวมทั้งเก็บข้อมูลของผู้ได้รับความเดือดร้อนที่ต้องการความช่วยเหลือเพิ่มเติม

ภารกิจของหน่วยเฉพาะกิจสิรินธรในปัจจุบัน คือเข้าไปปฏิบัติงานเฉพาะกิจเพื่อบรรเทาทุกข์ในภาวะฉุกเฉินหลังภัยพิบัติต่างๆ ใน 10 จังหวัดภาคใต้ คือ ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง สตูล ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช และพัทลุง เพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยในพื้นที่เพื่อบรรเทาทุกข์เบื้องต้น เช่น การแจกจ่ายเครื่องอุปโภคบริโภค ฟื้นฟูสภาพร่างกาย จิตใจ ให้สามารถกลับสู่สภาพปกติโดยเร็ว รวมทั้งฟื้นฟูอาชีพ โดยเสริมสร้างการมีส่วนร่วมตามศักยภาพชุมชน ให้เกิดความเข้มแข็งและยั่งยืนต่อไป

นอกจากนี้ หน่วยเฉพาะกิจสิรินธรจะเข้าไปสำรวจข้อมูลของฎีกา ความเดือดร้อนของราษฎร และพิจารณานำข้อมูลความเดือดร้อนเสนอให้กองงานในพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ต่อไป รวมทั้งประสานงานกับสภากาชาดไทย องค์กรภาครัฐและเอกชนทั้งในและต่างประเทศ เพื่อจะได้ข้อมูลในการช่วยเหลือที่เหมาะสมถูกต้อง ไม่ซ้ำซ้อน และเข้าถึงประชาชนโดยตรงในพื้นที่ที่มีความต้องการเร่งด่วน ซึ่งทางหน่วยงานของรัฐเข้าถึงได้ไม่ทันท่วงที

การช่วยเหลือชุมชนให้สามารถฟื้นฟูและมีความพร้อม เพื่อเริ่มต้นชีวิตใหม่ในด้านการส่งเสริมการสร้างอาชีพและรายได้ที่เหมาะสมสำหรับประชาชน อบรมชุมชนเรื่องการบริหารจัดการสิ่งปฏิกูลในแหล่งท่องเที่ยว และเตรียมความพร้อมรับมือกับภัยพิบัติต่างๆ จากธรรมชาติ อาทิ คลื่นยักษ์สึนามิ น้ำท่วม และโคลนถล่ม ซึ่งเป็นผลอันเกิดจากภาวะโลกร้อนในปัจจุบันและที่จะเกิดขึ้นตามมาในอนาคต

ด้วยพระมหากรุณาธิคุณในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ที่ทรงห่วงใยต่อพสกนิกรชาวไทยผู้ประสบภัยพิบัติต่างๆ ในภาคใต้ นับเป็นขวัญกำลังใจแก่ราษฎรผู้ประสบภัยให้มีพลังใจในการแก้ไขปัญหาและต่อสู้กับปัญหาอุปสรรคที่เกิดขึ้น โดยหน่วยเฉพาะกิจสิรินธรนำสิ่งของพระราชทานที่จำเป็นต่อการดำรงชีพไปช่วยเหลือในเบื้องต้น และการฟื้นฟูสุขภาพด้านร่างกายและจิตใจให้กลับคืนสู่สภาพเดิมในระยะต่อมา เพื่อให้ผู้ประสบภัยสามารถกลับไปดำรงชีวิตอย่างปกติสุขเหมือนเมื่อก่อนเกิดภัยพิบัติได้

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจด้านต่างๆ ที่ทรงสืบสานต่อจากพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ตามที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ มอบหมาย โดยเฉพาะการทรงงานด้านการบริหารองค์กรและมูลนิธิเพื่อสาธารณกุศลต่างๆ ทรงดำรงตำแหน่งประธานกรรมการมูลนิธิชัยพัฒนา องค์ประธานมูลนิธิสายใจไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ประธานมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล รวมถึงตำแหน่งองค์อุปนายิกาผู้อำนวยการสภากาชาดไทย แม้จะเป็นงานที่หนักหน่วงแต่ก็ทรงมิย่อท้อ นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณแก่ประชาชนชาวไทยอย่างหาที่สุดมิได้