ปัญหาสิ่งแวดล้อม สะท้อนผ่านภาพถ่าย

โดย...เพ็ญแข สร้อยทอง ภาพ : The New York Times

365 วันที่ผ่านมา มีหลากหลายเรื่องราวเกิดขึ้น และถูกบันทึกไว้บนภาพถ่าย ในบรรดารูปเด่นซึ่งบอกเล่าสถานการณ์โลก (The Year in Pictures 2016) โดยการคัดเลือกของ เดอะ นิวยอร์ก ไทมส์ มีหลายภาพที่สะท้อนแสดงความเป็นไปในสถานการณ์สิ่งแวดล้อมโลกได้อย่างชัดเจน

ภาพแรกจาก นอร์ธตาระวา สาธารณรัฐคิริบาส เกาะกลางมหาสมุทรแปซิฟิก ในรูปถ่ายเป็นผู้หญิงคนหนึ่งกำลังปลูกต้นโกงกาง เพื่อพยายามหยุดยั้งการกัดเซาะชายฝั่ง ซึ่งทำให้ผืนแผ่นดินค่อยๆ หายไป พร้อมกับที่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น

ปัญหาที่เผชิญมานานนับทศวรรษนี้ทำให้วิถีชีวิตต้องเปลี่ยนแปลง คนจำนวนมากดิ้นรนไปอาศัยในแผ่นดินอื่น เมื่อราว 3-4 ปีก่อน ชายคิริบาสคนหนึ่งยื่นขอเป็น “ผู้ลี้ภัยโลกร้อน” รายแรกๆ ของโลก ก่อนจะ “แพ้คดี” ไม่สามารถลี้ภัยในนิวซีแลนด์ได้ แต่ก็ยังมีคนอีกมากที่หยัดยืนสู้ต่อ แม้จะรู้อยู่เต็มอกว่า ตนเองกำลังจะกลายเป็นคน “ไร้รัฐ” เพราะบ้านของพวกเขากำลังจะจมหายไป และ (อาจจะ) ไม่มีคิริบาสอยู่บนแผนที่โลกในที่สุด

บนผืนดินอันเวิ้งว้างแห้งแล้ง ชายชาวเมือง Llapallapani ประเทศโบลิเวีย ยืนอยู่ใกล้ลำเรือ ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นเครื่องมือทำกิน และพื้นแผ่นดินนี้ก็เคยเป็นทะเลสาบอันอุดม การเปลี่ยนแปลงอันรวดเร็วทำให้ชีวิตผู้คนเปลี่ยนอย่างสิ้นเชิง ชนพื้นเมืองเก่าแก่แห่งโบลิเวียต้องปรับตัวอย่างมาก นับตั้งแต่ปี 2014 เป็นต้นมา ชาวบ้านอพยพไปทำงานในเหมืองแร่ตะกั่วหรือทะเลเกลือซึ่งอยู่ห่างออกไปกว่า 300 กม. บางคนปลูกควินัวและหลายบ้านทำงานฝีมือ เช่น ถักหมวกจากฟางหญ้าเพื่อยังชีพ นอกจากโบลิเวียแล้ว อีกหลายทะเลสาบทั่วโลกกำลังจะแห้งขอด เหตุเพราะภัยแล้งจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และน้ำมือมนุษย์

ถึงแม้ว่าผู้นำสหรัฐคนใหม่จะไม่เห็นว่าปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลกเป็นเรื่องสำคัญที่สุด แต่สิ่งที่เห็นและเป็นอยู่ในตอนนี้ คือ ประชากรอเมริกันบนเกาะฌอง ชาร์ลส์ กำลังจะกลายเป็นคนกลุ่มแรกๆ ของสหรัฐซึ่งต้องอพยพจากถิ่นฐาน เพราะอิทธิพลไคลเมต เชนจ์

วันนี้แผ่นดินฌอง ชาร์ลส์ ถูกกัดเซาะ ดินไม่มีคุณภาพ ถูกถล่มด้วยพายุ และถูกรุกรานด้วยการขุดเจาะเพื่อสร้างท่อส่งน้ำมันและก๊าซ ในเดือน เม.ย.ที่ผ่านมา ช่างภาพลั่นชัตเตอร์เก็บภาพเด็กผู้หญิงคนหนึ่งหน้าบ้านของเธอซึ่งยังปรากฏร่องรอยโคลนจากพายุถล่มให้เห็น เช่นเดียวกันกับบ้านหลังอื่นๆ ในละแวกเดียวกัน

เกาะแคบๆ ในหลุยเซียนานี้ เคยเป็นสถานที่อันงดงาม มีความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นถิ่นพำนักของชาวพื้นเมืองผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส และมีชีวิตเรียบง่าย ทั้งหมดกำลังจะกลายเป็นอดีตที่ต้องทิ้งไว้เบื้องหลัง เมื่อชาวบ้านถูกบีบให้อพยพ

ปี 2016 ที่ผ่านไป มีหลายเรื่องให้ “ช็อก” เช่นเดียวกันกับสถานการณ์สิ่งแวดล้อม ภาพถ่ายเหล่านี้ตอกย้ำว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ Climate Change มีอยู่จริง ทั้งกำลังคืบคลานเข้ามาใกล้ เมื่อผลกระทบโดยตรงต่อประชากรโลกปรากฏเป็นรูปธรรมชัดเจนยิ่งขึ้นๆ