วินัยการคลังต้องมี

รัฐบาลชุดนี้เข้ามาบริหารงานแผ่นดินโดยมีการออก พ.ร.บ.จัดทำงบประมาณกลางปีและจัดทำงบกลางจำนวนมาก ซึ่งงบทั้งสองประเภทต่างเป็นงบประเภทที่มีความยืดหยุ่นในการใช้งบประมาณสูง มีกฎหมายเฉพาะเพื่อให้สามารถใช้เงินในโครงการต่างๆ โดยไม่ต้องผ่านระบบการตรวจสอบเหมือนการจัดงบประมาณในระบบปกติ ที่ต้องเสนอโครงการเป็นลำดับขั้น ถูกซักถาม ตรวจสอบหลายชั้น กว่าจะได้ออกมาเป็นโครงการในแต่ละปีงบประมาณ

โดยเมื่อต้นปี 2559 ที่ผ่านมา รัฐบาลได้ออก พ.ร.บ.งบกลางปีมาแล้ว ด้วยวงเงิน 5.9 หมื่นล้านบาท ต่ำลงจากในช่วงแรกที่มีความพยายามจะของบกลางปี 1 แสนล้านบาท อย่างไรก็ตาม การของบกลางปีดังกล่าวยังพอมีเหตุผลรับฟังได้ ว่าระหว่างการจัดทำงบประมาณ 2559 ไม่มีใครคาดคิดว่าเศรษฐกิจจะทรุดตัวลง รวมทั้งรัฐบาลก็ได้รายได้เพิ่มเติมมาจากการประมูลคลื่นความถี่ 4จี ทำให้มีการกู้เพื่อใช้ทำงบกลางปีไม่มาก

แต่ล่าสุด หลังจากผ่านปีงบประมาณ 2560 ได้เพียงเดือนเศษ รัฐบาลชุดนี้กลับเตรียมแผนที่จะขอตั้งงบกลางปีอีกถึง 1 แสนล้านบาท โดยอ้างเหตุผลเรื่องการกระตุ้นเศรษฐกิจอีก ทั้งที่การจัดทำงบประมาณปี 2560 นั้น รัฐบาลเองมีปัจจัยต่างๆ เพียบพร้อมอยู่ในมือที่จะคาดการณ์เศรษฐกิจให้ถูกต้อง สามารถตั้งงบประมาณให้สอดคล้องกับภาวะเศรษฐกิจได้

ที่สำคัญคือ การตั้งงบกลางปี 1 แสนล้านบาทครั้งนี้ ไม่มีตัวช่วยเหมือนที่ผ่านมา รัฐบาลไม่มีรายได้พิเศษใดๆ เข้ามา ทำให้การตั้งงบกลางปีครั้งนี้ต้องใช้วิธีการกู้เงินล้วนๆ 1 แสนล้านบาท

นอกจากนี้ หากมีการวมเม็ดเงินงบกลางกับงบกลางปีที่รัฐบาลขอเพิ่ม จะพบว่ามีสัดส่วนเทียบกับงบประมาณสูงขึ้นมาก และสูงขึ้นเรื่อยๆ โดยปีงบประมาณ 2559 มีการตั้งงบกลางไว้ 4.2 แสนล้านบาท เมื่อรวมกับการออกงบเพิ่มกลางปีอีก 5.6 หมื่นล้านบาท เม็ดเงินที่ได้คิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 15% ของงบประมาณทั้งหมด และสัดส่วนดังกล่าวสูงขึ้นเป็น 16% ในปีงบประมาณ 2560 ที่มีการตั้งงบกลางไว้ 3.4 แสนล้านบาท และเตรียมที่จะของบกลางปีเพิ่มเติมอีก 1 แสนล้านบาท

ขณะเดียวกัน แม้ว่าปัจจุบันหนี้สาธารณะของประเทศในปัจจุบันยังอยู่ในระดับต่ำเพียง 42% ต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) แต่การตั้งการใช้จ่ายงบที่แทบไม่มีการวิเคราะห์โครงการ ไม่มีการกลั่นกรองในสัดส่วนที่สูงขึ้นเรื่อยๆ แม้จะระบุว่าโครงการจะต้องเป็นไปตามยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2560-2579) สอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564) และไทยก้าวไปสู่ไทยแลนด์ 4.0 แต่ก็เป็นเพียงแผนในภาพรวม ไม่มีรายละเอียดเช่นกัน

วิธีการจัดทำงบประมาณในรูปแบบนี้จะส่งผลกระทบต่อวินัยทางการคลังได้ เพราะจะกลายเป็นแบบอย่างให้รัฐบาลนับจากนี้ไปรวมถึงรัฐบาลชุดนี้ ใช้เป็นช่องทางในการทำงบประมาณรายจ่ายโดยไม่ผ่านการประเมินผลและการตรวจสอบ ทั้งในรูปแบบงบกลางและการของบกลางปีเพิ่มเติม

รายจ่ายที่ยังมีแนวโน้มจะจัดเก็บได้ต่ำกว่าเป้า และการกู้เงินเพิ่มโดยไม่มีแผนจัดหารายได้อื่นมาเสริมเพื่อชดใช้ภาระหนี้ สุดท้ายก็จะกระทบต่อภาระหนี้สาธารณะของประเทศได้ ขณะเดียวกัน สัดส่วนงบกลางและงบกลางปีที่สูงขึ้นเมื่อเทียบกับงบประมาณทั้งปี ก็เท่ากับไปเบียดโครงการใช้จ่ายตามงบประมาณปกติอีกด้วย

รัฐบาลจึงควรคำนึงให้ดีว่า สมควรจะดำเนินการในรูปแบบนี้ต่อไปหรือไม่ เพราะต้องไม่ลืมว่า รัฐบาลชุดนี้เข้ามาในสภาวะที่ไม่ปกติ และมีอำนาจในการบริหารเต็มที่ การดำเนินการใดๆ จึงควรเป็นไปอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ และใช้งบให้เป็นประโยชน์มากที่สุด

ที่สำคัญการบริหารงานของรัฐบาลจะต้องเป็นแบบอย่างที่ดี ไม่นำให้ประเทศก้าวไปสู่การไร้วินัยทางการคลังจนสร้างปัญหาในภายหลังอีกด้วย