พัฒนาทักษะใช้ข้อมูล

โดย...ธรรมนูญ มิตรเทวิน ที่ปรึกษา อาวุโส บริษัท เดอะไนล์

มาถึงตอนสุดท้ายสำหรับเรื่องการพัฒนาบุคลากรเพื่อตอบโจทย์การไปสู่ประเทศไทย 4.0 โดยการฝึกฝนและพัฒนา “ทักษะในศตวรรษที่ 21” ทั้ง 5 ด้านซึ่งเขียนถึงไปแล้ว 4 ด้าน ได้แก่ 1.ทักษะด้านการเรียนรู้และนวัตกรรม (Learning and Innovation) 2.ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์และการแก้ปัญหา (Critical Thinking and Problem Solving) 3.ทักษะด้านการสื่อสารและการร่วมมือกัน (Communication and Collaborative) 4.ทักษะด้านชีวิตและการประกอบอาชีพ (Life and Career Skills)

ในตอนนี้จะเป็นการเขียนถึงด้านที่ 5 นั่นคือ ทักษะด้านการใช้ข้อมูลข่าวสาร สื่อ และเทคโนโลยี (Information, Media and Technology Skills)

ในโลกยุคปัจจุบัน ทักษะด้านนี้ มีสภาพแวดล้อมรอบตัวเอื้อให้ฝึกฝนได้อย่างเต็มที่ผ่านสื่อออนไลน์ รวมไปถึงสมาร์ทโฟนและอุปกรณ์ไอทีทั้งหลาย ซึ่งจะว่าไปก็เปรียบเสมือนดาบสองคม คือถ้าใครมีการฝึกฝนทักษะด้านนี้และใช้ได้อย่างถูกต้องก็จะสร้างประโยชน์ให้กับตนเอง คนรอบข้าง และสังคมได้เป็นอย่างมาก แต่ในทางกลับกัน ถ้าไม่มีการฝึกฝนหรือใช้อย่างผิดวิธี ก็จะเกิดโทษมหันต์กับตนเองและคนรอบข้าง รวมทั้งสังคมโดยรวมเช่นเดียวกัน เราจึงควรเริ่มและมีวิธีการฝึกฝนที่ถูกต้อง

สิ่งที่สำคัญที่สุดในการฝึกฝนทักษะด้านนี้คือ ต้องสร้างนิสัย ไม่เชื่ออะไรง่ายๆ ไม่ใจเร็ว ไม่รีบแสดงความคิดเห็น มีการไตร่ตรองข้อมูล ข่าวสารที่ได้รับว่ามีความน่าเชื่อถือก่อนเสมอ จากนั้นจึงนำข้อมูล ข่าวสารที่ได้นี้ไปประยุกต์และปรับใช้ในการทำงานหรือการใช้ชีวิตของตนเอง

สำหรับ องค์กร บริษัทหรือผู้ที่เกี่ยวข้องดูแลเรื่องพัฒนาบุคลากร สามารถช่วยเสริมให้บุคลากรภายในของท่านมีทักษะด้านนี้ผ่านกระบวนการเรียนรู้ ที่เป็นกิจกรรมร่วมกันระหว่างบุคลากร อาจภายในทีมเดียวกันหรือต่างทีมก็ได้ โดยการทำเป็นกลุ่มเสวนา ให้เกิดการพูดคุยแลกเปลี่ยนประเด็นต่างๆ เช่น การแก้ปัญหาในที่ทำงาน การพัฒนาหน่วยงาน โดยใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือมาประกอบกิจกรรม รวมทั้งสร้างบรรยากาศเปิดรับความคิดเห็นใหม่ๆ หรือใช้เครื่องมือใหม่ด้านเทคโนโลยีสื่อสารมาทำกิจกรรมด้วย ซึ่งควรจัดให้มีการทำกิจกรรมแบบนี้สม่ำเสมอเพื่อให้เกิดเป็นพฤติกรรมที่แสดงร่วมกันของทั้งองค์กร จนทำให้กลายเป็นวัฒนธรรมองค์กรเลยก็ได้

คาดหวังว่าการได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับการฝึกฝน พัฒนาทักษะทั้ง 5 ด้านนี้ ก็เปรียบเสมือนเป็นข้อมูลชุดหนึ่งที่ทุกท่านยังไม่ต้องเชื่อ และสามารถคิดพิจารณาได้ว่าควรนำไปใช้ต่อยอดเพื่อพัฒนาตนเองเพื่อให้เป็นบุคลากรที่ช่วยสร้างประเทศไทย 4.0 ในมิติต่างๆ ได้อย่างไรบ้าง และสำหรับช่วงเวลาการแสดงความอาลัยจากการเสด็จสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พ่อหลวงของปวงชนชาวไทย พวกเราในฐานะพสกนิกรของท่าน ควรระลึกถึงและตอบแทนพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์

วิธีที่ดีที่สุด คือ ฝึกฝนและพัฒนาความคิดและการกระทำของตนเอง เพื่อช่วยขับเคลื่อนประเทศของเราให้ดียิ่งๆ ขึ้นไป โดยขอปิดท้ายด้วยพระบรมราโชวาทของพระองค์ท่านเกี่ยวกับเรื่องนี้อันมีใจความว่า

“…ความรู้เป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดในชีวิตของเรา เพราะว่าเราจะทำอะไรก็ต้องประกอบด้วยความรู้ เมื่อได้มาเห็นสิ่งใดแล้ว ก็ต้องใช้สติพิจารณาเหมือนกัน หมายความว่า ถ้าเราได้ฟังจากใครก็ตาม หรือแม้จะเห็นด้วยตาของตนเองก็ตาม เราต้องใช้การพิจารณาทั้งสิ้น คำว่าพิจารณาหมายถึงเห็นอะไร ได้ฟังได้ยินอะไรแล้วนำมาคิด คิดว่าถูกหลักของเหตุผลไหม...”

(อ้างอิงจากพระบรมราโชวาท พระราชทานแก่เยาวชนจาก 20 จังหวัด ณ ศาลาผกาภิรมย์ วันอาทิตย์ที่ 6 เม.ย. 2512)