การอยู่กับธรรมชาติ ให้มีความสุข

โดย...ดร.ฐากูร นิ่มสมบุญ [email protected]

ทุกวันนี้ เรื่องเดือดเนื้อร้อนใจต่างๆ ของพวกเราถ้าดูกันจริงๆ แล้วมักจะเกิดจากการที่เราไม่เข้าใจธรรมชาติ ไม่ยอมรับ ไม่ว่าจะเป็นธรรมชาติของดินฟ้าอากาศ ของคนรอบข้างเรา หรือแม้กระทั่งของตัวเราเอง ในเมื่อธรรมชาติเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เป็นเรื่องปกติที่ต้องเกิดขึ้นถ้าเราไม่พยายามเข้าใจอาจเป็นเราเองที่ฝ่าฝืนต่อกฎของธรรมชาติและต้องยอมแพ้ต่อกฎดังกล่าว แต่ถ้าเราเข้าใจและยอมรับ เราก็จะเตรียมตัวรับมือกับมันได้และสามารถที่จะใช้ประโยชน์จากมันได้อีก จึงเป็นเรื่องที่น่าคิดว่าเราจะอยู่กับธรรมชาติได้อย่างไร ขอยกตัวอย่างบางเรื่องใกล้ๆ ตัวที่น่าจะนำมาเป็นอุทาหรณ์ได้ดังต่อไปนี้

เรื่องแรกคือเรื่องของธรรมชาติดินฟ้าอากาศ เช่น ประเทศไทยที่อยู่ในเขตร้อนชื้นและลุ่มน้ำ เราสร้างเมืองหลวงอยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำ ในอดีตทุกคนรับรู้กันว่าเมื่อถึงฤดูฝนก็ต้องมีน้ำหลากเป็นธรรมดา คนสมัยก่อนเข้าใจและยอมรับจึงมีการเตรียมการสร้างบ้านให้มีใต้ถุนสูง มีคลองใช้ในการระบายน้ำ เกษตรกรรมและการสัญจร แต่เมื่อกรุงเทพฯ เจริญขึ้นเรื่อยๆ อย่างที่เห็น แค่ฝนตกหนักมากกว่าปกติ น้ำก็เริ่มท่วมถนนแล้ว ถ้าทุกคนเข้าใจธรรมชาติของดินฟ้าอากาศประเทศไทยก็จะยอมรับได้ว่าทุกปีก็ต้องมีฝนตกหนักทำให้เกิดน้ำท่วมบ้าง ความเข้าใจและการยอมรับดังกล่าวก็จะนำมาซึ่งการป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นกับตนเอง

ในขณะที่ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบก็ต้องเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับกับปัญหาดังกล่าว สำหรับบางคนที่เข้าใจธรรมชาติ ยอมรับและเตรียมการแล้วอาจจะหาประโยชน์จากสถานการณ์ธรรมชาติได้ด้วยซ้ำ เช่น ขายกระสอบทรายกันน้ำ ไม่ได้หมายความว่าความเจริญต่างๆ ทั้งทางด้านเทคโนโลยีและกายภาพของเมืองเป็นเรื่องไม่ดีหรือไม่ควรเกิดขึ้น แต่แค่ต้องการชี้ให้เห็นเพียงว่า ถ้าเราไม่พยายามเข้าใจธรรมชาติของดินฟ้าอากาศแล้ว สิ่งที่จะเกิดขึ้นก็คือการพยายามอยู่อย่างไม่ยอมรับธรรมชาติ ดังนั้นจึงไม่สามารถเตรียมรับมือกับที่ต้องเกิดขึ้นได้ โดยไม่ต้องพูดถึงการหาประโยชน์ด้วยซ้ำไป

เรื่องที่สองคือเรื่องของคนที่แวดล้อมตัวเรา ไม่ว่าจะเป็นคนในครอบครัว เพื่อนฝูง เพื่อนร่วมงานหรือสังคม ซึ่งคนเหล่านี้ประกอบด้วยทั้งคนดีและไม่ดี มีความคิดนิสัยและความชอบที่แตกต่างหลากหลายกันไป มีประสบการณ์ความรู้ความสามารถแตกต่างกัน การที่ต้องอยู่ด้วยกัน ต้องมีปฏิสัมพันธ์กัน ย่อมมีความไม่พึงพอใจกันอยู่บ้าง ไม่มีใครสามารถทำให้ทุกคนพอใจได้ ไม่มีใครตอบสนองความต้องการของตัวเองได้ทั้งหมด ไม่มีใครเป็นคนดีสมบูรณ์แบบไปทุกด้าน และไม่มีใครเป็นคนเลวจนไม่มีส่วนดีเลย ไม่มีใครบังคับใครได้เพราะแม้กระทั่งตัวของเราเองเรายังบังคับไม่ได้เลย ถ้าเราเข้าใจและยอมรับได้ว่าเป็นเรื่องธรรมชาติที่คนแต่ละคนจะไม่เหมือนกัน เราจะสบายใจไม่เป็นทุกข์เป็นร้อนเวลาที่คนอื่นไม่เป็นอย่างที่เราอยากให้เขาเป็น นอกจากนี้ยังจะสามารถเปลี่ยนตัวของเราเองเพื่อรับมือกับเรื่องที่คนอื่นทำให้เราไม่พอใจได้ และยังอาจสามารถหาประโยชน์ได้ เช่น เมื่อเราเข้าใจใครสักคนหนึ่งในอย่างที่เขาเป็นเราอาจสามารถที่จะกระตุ้นหรือโน้มน้าวให้ทำอย่างที่เราต้องการได้ด้วย

เรื่องสุดท้ายคือเรื่องของตัวเราเอง เราทุกคนรู้ว่าการ เกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นเรื่องปกติของมนุษย์ อย่างไรก็ตามด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่ทันสมัย สิ่งที่เราเห็นกันในปัจจุบันก็คือคนเราไม่ยอมแก่ ไม่ยอมที่จะไม่เพอร์เฟกต์ และส่วนใหญ่ไม่ยอมตาย บางคนแค่เห็นความไม่สวยงามของตนเองแล้วถึงกับฆ่าตัวตายด้วยซ้ำ ไม่ได้หมายความว่าความก้าวหน้าทางการแพทย์เป็นสิ่งที่ไม่ดีหรือคนเราไม่ควรดูแลรักษาตัวเอง แต่สิ่งที่พูดถึงคือการเข้าใจและยอมรับกฎธรรมชาติต่างหาก เช่น ความแก่หรือความตาย ซึ่งถ้าเกิดขึ้นแล้วสำหรับคนที่เข้าใจและเตรียมตัวยอมรับได้ก็จะไม่ทุกข์ร้อนใจมากเท่าไหร่ มีเงินแค่ไหนก็ดูแลรักษาสภาพร่างกายไปแค่นั้นแต่สำหรับคนที่ไม่เข้าใจและยอมรับไม่ได้ก็จะเป็นทุกข์ร้อนมากกว่าพยายามทุกวิถีทางที่จะรักษาสภาพของตนเองให้คงอยู่ทั้งที่เป็นไปไม่ได้เพราะฝืนกฎธรรมชาติ นอกจากนี้สำหรับคนที่เข้าใจและยอมรับธรรมชาติของตัวเอง เช่น การไม่สมบูรณ์แบบในบางเรื่อง ความถนัดหรือไม่ถนัดอะไร อาจจะหาประโยชน์ได้จากการทำในสิ่งที่ตัวเองรักและสามารถมีชีวิตอยู่ได้อย่างมีความสุข

ยกตัวอย่างเพียงสามเรื่องนี้คงพอจะเข้าใจว่าบทความนี้มีวัตถุประสงค์อย่างไร ถ้าเพียงแค่เรามีสติและเวลาที่จะพิจารณาไตร่ตรองกับธรรมชาติ เราจะเข้าใจ ยอมรับ และเตรียมพร้อมที่จะรับมือกับธรรมชาติได้อย่างไม่ทุกข์ร้อนใจ เพราะธรรมชาติคือการเกิดขึ้น มีอยู่ และสักวันหนึ่งก็ต้องสูญสลายไป ไม่มีอะไรคงทนถาวรเพียงแต่จะถึงเวลาเมื่อไหร่เท่านั้น นอกจากนี้สำหรับบางคนยังอาจหาประโยชน์จากมันได้ด้วย ถ้าสรุปง่ายๆ สำหรับชาวพุทธก็คือการดำเนินรอยตามหลักธรรมของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งเป็นวิถีทางที่จะอยู่บนโลกนี้ได้อย่างมีความสุขที่สุดนั่นเอง