ทีมสปิริต อยากสำเร็จต้องมี

โดย...ปณิฏา สุวรรณปาล

ตามประสาคน (บ้าดู) กีฬา (แต่ไม่บ้าเล่น) ช่วงเวลานี้เลยค่อนข้างเหน็ดเหนื่อยเป็นพิเศษ ไหนจะฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป (ยูโร 2016) ที่เตะกันกว่าจะจบครบคู่ก็ราวๆ ตี 4 ไหนจะฟุตบอลโคปาอเมริกา (ครบรอบ 100 ปี) ที่เพิ่งจบไปเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา แข่งกันในสหรัฐ ตรงกับเวลาบ้านเราก็ 7-8 โมงเช้า ในขณะเดียวกัน ช่วงบ่าย ช่วงเย็น แล้วก็มีช่วงดึกๆ บ้าง สำหรับทัวร์นาเมนต์วอลเลย์บอลเวิลด์กรังด์ปรีซ์ ที่ต้องติดตามเชียร์สาวไทยรุ่นใหม่ๆ ให้พัฒนาฝีมือไปสู่ยุครุ่งเรืองเท่ารุ่นพี่ๆ ที่เคยทำมา พอจบนู่นนี่นั่นแล้ว ยังมีเทนนิสวิมเบิลดันให้ติดตามกันอีก

ดูกีฬาเล่นเดี่ยวๆ ความอิ่มเอมมันไม่เท่าการติดตามชมกีฬาที่เล่นเป็นทีม ซึ่งมีการผสมผสานทั้งความสามารถอันโดดเด่นของนักกีฬา ความ

รับผิดชอบในตำแหน่งและหน้าที่ รวมทั้งการทำงานกันเป็นทีมสอดประสานกันอย่างลงตัว โดยเฉพาะกีฬาฟุตบอลที่มีผู้เล่นแต่ละฝั่งถึง 11 คน การผสมผสานแบบนี้ไม่ใช่เรื่องง่ายๆ อีกทั้งไม่มีสูตรสำเร็จที่ตายตัว

สูตรเดิมที่ใช้ได้เมื่อ 4 ปี หรือ 8 ปีก่อน อาจกลายเป็นไม่ใช่คำตอบของทุกวันนี้ อย่างเช่นทีมอัศวินสีส้ม เจ้าตำรับโททัลฟุตบอลอันสุดแสนจะฮือฮาของทศวรรษ 90 กลายเป็นฟอร์มบู่แล้วบู่เล่า ชวดเข้ารอบสุดท้ายในยูโร 2016 นี้ ทำให้ขาดสีสันไปเยอะ

แชมป์เก่าสเปน ที่เล่นฟุตบอลสไตล์ตีกี-ตากา แบบบาร์เซโลนา จะว่าไปก็ไม่รอดมาตั้งแต่ฟุตบอลโลกเมื่อ 2 ปีที่ผ่านมา ไม่ต่างไปจากเกมที่ค่อนข้างจะฝืดๆ ของทีมแชมป์โลกเยอรมนี ทีมเจ้าภาพฝรั่งเศส แล้วก็ทีมอังกฤษ ที่เพิ่งออกจากยุโรป เอ๊ย เพิ่งตกรอบไป -- ด้วยการเล่นฟอร์มแย่ๆ มาตั้งแต่นัดแรก แต่ยังคงทู่ซี้ส่งผู้เล่นเดิมๆ ลงมาเล่นเกมที่ไม่สร้างสรรค์ แฟนๆ ทีมชาติอังกฤษที่มีอยู่เป็นจำนวนมากในประเทศไทยคงดีใจที่ รอย ฮอดจ์สัน รีบปลดตัวเองออกจากการเป็นผู้จัดการทีมไปเสียได้

สีสันของการแข่งขันฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรปครั้งนี้ ปฏิเสธไม่ได้เลยว่า อยู่ที่ทีมเล็กทีมน้อยที่มีโอกาสได้เข้ามาถึงรอบสุดท้ายเป็นครั้งแรกๆ ไม่ว่าจะเป็นทีมชาติเวลส์ ไอร์แลนด์ ไอร์แลนด์เหนือ ไอซ์แลนด์ แล้วก็แอลเบเนีย ซึ่ง 4 ใน 5 ของทีมเล็กๆ เหล่านี้สามารถผ่านรอบแบ่งกลุ่มเข้ามาถึงรอบ 16 ทีมสุดท้าย หนำซ้ำ เวลส์ เข้ารอบเป็นทีมอันดับ 1 ของกลุ่ม B ส่วนไอซ์แลนด์นั้นมาเป็นที่ 2 ของกลุ่ม F -- ไม่ธรรมดาแน่นอน ไม่แปลกที่ 2 ทีมนี้จะเข้ารอบลึกๆ ไปถึง 8 ทีมสุดท้ายเรียบร้อยแล้ว

ในกีฬาฟุตบอล ทีมสปิริตมีความสำคัญมาก ถ้าใครดูบอลยูโรแบบอินมากๆ ดูละเอียดๆ จะเห็นว่า ทุกครั้งที่ทีมชาติเวลส์แข่งขันจบแต่ละแมตช์ ไม่ว่าผลการแข่งขันนัดนั้นๆ จะออกมาเป็นอย่างไร แกเร็ธ เบล ดาราดังประจำทีมจะเรียกเพื่อนร่วมทีมมารวมหัวกอดกันกลม ก่อนจะแยกย้ายไปขอบคุณแฟนบอลที่อุตส่าห์สละเวลามาเชียร์ เรียกว่าเป็นการสร้างสปิริต สร้างทีมบิลดิ้งที่ไม่เลว แม้ว่าเขาจะไม่ได้สวมปลอกแขนเป็นกัปตันทีม แต่ก็เป็นศูนย์รวมเพื่อนให้เป็นน้ำหนึ่งใจเดียว ซึ่งมีผลต่อเพอร์ฟอร์มานซ์ที่ออกมาในแต่ละนัด

ฟุตบอลก็เหมือนการทำงาน ที่ต้องมีการวางแผนที่จะทำงานร่วมกันเป็นทีมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งก่อนจะสร้างทีมต้องมีการฝึกซ้อม มีการเล่นในรอบคัดเลือก ไปพร้อมๆ กับการคัดสรรคนที่จะเป็นตัวจริงเมื่อผ่านเข้ามาเล่นในรอบสุดท้าย ซึ่งสำคัญตั้งแต่การเลือกคนที่จะมาเป็นหัวเรือใหญ่ที่จะมาคุม บริหาร เลือกนักเตะร่วมทีม และวางแผนที่จะไปสู่แชมป์

ทีมบิลดิ้ง การซ้อมร่วมกันจนเข้ากันได้ เล่นแบบรู้ใจต้องอาศัยเวลา อย่าง ลูกา โมดริช ส่งบอลให้ แกเร็ธ เบล ในทีมเรอัล มาดริดด้วยกันได้แม่นแบบไม่ต้องเงยหน้ามอง เพราะเคยร่วมงานกันมาตั้งแต่อยู่ทอตแนม ฮอตสเปอร์ การทำแบบนี้ได้ไม่ใช่เรื่องง่ายๆ ต้องใช้เวลาและสปิริตในการร่วมงานกันอย่างสูง นั่นคือสาเหตุที่ทีมใหญ่ๆ แต่เล่นเข้ากันได้ไม่ดี อาจเพราะต่างคนต่างเป็นซูเปอร์สตาร์ แอบมีความเห็นแก่ตัว นิยม “วันแมนโชว์” เล็กๆ จึงพลาดพลั้งแพ้ทีมเล็กๆ ที่ร่วมแรงร่วมใจ และรู้ใจกันได้

การวางแผนเพื่อไปสู่จุดหมายที่วางเอาไว้ ก็เป็นสิ่งสำคัญของการสร้างทีมสปิริต โค้ชต้องกำหนดเป้าหมายในเกมแต่ละเกม ตลอดจนกำหนดตัวผู้เล่น และแผนการเล่น เมื่อทุกคนทำได้ตามแผนที่กำหนดไว้ได้ ถือว่าประสบความสำเร็จ เช่นเดียวกับการทำงานในองค์กร ที่หากพนักงานทำหน้าที่แบบไม่ขาดตกบกพร่อง สร้างผลงานได้ตามที่หัวหน้าคาดหวังหรือวางแผนเอาไว้ ก็ย่อมบรรลุผลที่ดี เช่น ทีมอิตาลี ที่เข้ารอบแบบชัวร์ๆ แล้วเก็บผู้เล่นหลักๆ เอาไว้ ทำให้พวกเขาแม้อายุเฉลี่ยค่อนข้างชรากว่าทีมแชมป์เก่าสเปน ก็สามารถกำชัยชนะ บรรลุเป้าทะลุเข้ารอบสุดท้ายอย่างง่ายดายตามแผน

การรู้จุดอ่อนจุดแข็งของผู้เล่น ก็มีส่วนสำคัญในการทำทีมให้ได้เปรียบหรือเสียเปรียบคู่แข่ง โค้ชที่ดีต้องปรับแผนการเล่น หรือแม้กระทั่งต้องเปลี่ยนตัวเพื่อแก้เกม เช่นเดียวกับการติวเข้มเฉพาะตัว อาจเป็นเรื่องน่าเบื่อของทั้งหัวหน้างานและลูกน้อง แต่ก็ต้องทิ้งความเบื่อเอาไว้ เพราะเป็นหน้าที่ที่ต้องทำ

ความยั่งยืนของทีม เรื่องตัวตายตัวแทนก็สำคัญ การครองความยิ่งใหญ่เป็นแชมป์ซ้อนหลายสมัย อาจจะตกฮวบได้หากยังคงทู่ซี้ใช้คนเดิมๆ ที่ฟอร์มตก อย่างแชมป์เก่าถ้า อิเคร์ กาซิยาส ยังคงเล่นเป็นมือหนึ่ง ก็อาจจะบอกศาลาไปตั้งแต่รอบแรก และหากลองคิดดูเล่นๆ ว่า ถ้าพวกเขาเปลี่ยนโค้ชใหม่ทีมอาจจะไฉไลกว่าเดิม สังเกตจากการที่ลีกสเปนมีการดันเอาคนหนุ่มขึ้นมาเป็นโค้ชในหลายๆ สโมสร ซึ่งทำให้พวกเขาได้เข้าชิงและเป็นแชมป์ในบอลลีกยุโรปมาแล้วหลายปีซ้อน

เห็นมั้ยล่ะ ฟุตบอลนอกจากดูสนุก แล้วยังได้แง่คิดอีกด้วยนะ