ดันไม่ขึ้น

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ [email protected]

เปิดฉากไปแล้วสำหรับการประชุมสุดยอดผู้นำสหรัฐ-อาเซียน ครั้งแรก ที่แคลิฟอร์เนีย สหรัฐ โดยวันแรกผู้นำทั้ง 10 ชาติ ได้หารือกันเรื่องเศรษฐกิจที่มีหัวใจสำคัญอยู่ที่ความตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจภาคพื้นเอเชีย-แปซิฟิก (ทีพีพี) และเมื่อวานนี้ซึ่งเป็นวันสุดท้าย ก็ต่อด้วยการหารือเรื่องการเมืองและความมั่นคง

แต่งานนี้ไม่รู้ว่าจะดีใจหรือเสียใจกับประธานาธิบดี บารัก โอบามา ดี ที่การประชุมดังกล่าวไม่สามารถดึงความสนใจของคนในประเทศได้มากนัก ทั้งที่โอบามาต้องการทิ้งทวนนโยบายปักหมุดเอเชียเพื่อลดอิทธิพลของจีน ซึ่งหากจะชนกับจีนก็ไม่มีสมรภูมิไหนจะเหมาะสมไปกว่าสมรภูมิอาเซียนอีกแล้ว

แต่กลายเป็นว่าสื่ออเมริกันส่วนใหญ่ที่ตามเรื่องนี้ให้ความสำคัญกับเรื่องปัญหาสิทธิมนุษยชนในอาเซียนมากกว่า โดยมองว่านี่คือการประชุมที่รวมเหล่าเผด็จการของเอเชียเอาไว้ ซึ่งพวกเขาไม่เห็นด้วยที่โอบามาจะประนีประนอมเรื่องนี้เพื่อแลกกับการสนับสนุนต้านอิทธิพลของจีน หรือแลกกับความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ

นอกจากความอิหลักอิเหลื่อในเรื่องหลักการสิทธิมนุษยชนแล้ว ในอีกด้านหนึ่งก็มีการมองถึงที่ประชุมครั้งนี้ว่าเต็มไปด้วยผู้นำเป็ดง่อย ตั้งแต่ผู้นำเวียดนามที่กำลังจะหมดวาระในปีนี้ ไปจนถึงตัวโอบามาเอง ที่ไม่มีอะไรรับประกันได้ว่าเมื่อหมดยุคโอบามาแล้ว อเมริกาจะถอยกลับไปสู่สเต็ปเดิมที่ไม่เห็นอาเซียนอยู่ในสายตาหรือไม่

ผู้นำส่วนใหญ่ที่ไปร่วมประชุมในครั้งนี้ นอกจากต้องการรับรองสถานะจากการประชุมกับผู้นำมหาอำนาจเบอร์ 1 อย่างสหรัฐแล้ว ต่างก็ไปเพื่อผลักดันวาระของตัวเองในการประชุมนอกรอบทั้งหลาย โดยเฉพาะเรื่องเศรษฐกิจ ซึ่งมีการขนคณะผู้แทนการค้าและภาคธุรกิจไปเจรจานอกรอบกันอย่างคึกคัก

ที่สุดแล้ว ต้องวัดความสำเร็จจากแถลงการณ์ร่วมในการประชุมวันสุดท้ายนี่ละค่ะ ว่าจะออกมาซ้ำรอยที่ประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งกัมพูชาเป็นเจ้าภาพ ว่าทั้ง 10 ประเทศมีความเห็นไม่เป็นเอกฉันท์กับการตำหนิจีนในเรื่องทะเลจีนใต้อีกครั้งหรือไม่