กรธ.ถอยเรื่องสิทธิ ไม่แก้ปมการเมือง

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ครบกำหนดเส้นตาย​ 15 ก.พ. ที่ภาคส่วนต่างๆ จะส่งความคิดเห็นและข้อเสนอแนะต่อร่างรัฐธรรมนูญกลับมายังกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ​ (กรธ.) เพื่อพิจารณาปรับปรุงแก้ไขออกมาเป็นร่างสุดท้ายก่อนนำไปทำประชามติ​ต่อไป

ท่ามกลางเสียงวิพากษ์วิจารณ์และข้อเสนอแนะต่างๆ นานา จากหลายฝ่าย ประเด็นเดียวที่ กรธ.มีแนวโน้มจะยอมปรับแก้ตามคำเรียกร้องคือเรื่องสิทธิเสรีภาพที่หายไป จนถูกถล่มว่าเนื้อหาเรื่องสิทธินั้นล้าหลังกว่าฉบับก่อนๆ ทั้ง 2540 และ 2550

รวมทั้งยังล้าหลังกว่าร่างรัฐธรรมนูญฉบับปฏิรูปของ บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ประธานกรรมาธิการ (กมธ.) ยกร่างรัฐธรรมนูญที่แม้จะมีจุดท้วงติงในหลายเรื่อง แต่ก็มีจุดเด่นรื่องสิทธิ แต่สุดท้ายมีอันต้องสะดุดถูกคว่ำในชั้นสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.)   

ไม่แปลกที่เครือข่ายภาคประชาชน นักวิชาการ จะออกมาตั้งป้อมถล่มร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ เพราะเรื่องสิทธิถือเป็นเรื่องใหญ่ที่มีการต่อสู้เรียกร้องกันมานานกว่าจะมีการเขียนรองรับเรื่องสิทธิต่างๆ ไว้ในกฎหมายสูงสุดของประเทศ

แถมต่อมายังเป็นกลไกที่ใช้ในการต่อสู้เคลื่อนไหวเรื่องสิทธิที่มีพลัง และหลายกรณีถึงขั้นนำไปต่อสู้และได้รับชัยชนะจนกลายเป็นบรรทัดฐานให้กับการต่อสู้ของภาคประชาชน

เริ่มตั้งแต่หมวด 1 บททั่วไป เรื่องศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของบุคคล ย่อมได้รับความคุ้มครองนั้น ในร่างรัฐธรรมนูญกลับตัดออกทั้งมาตรา

รวมทั้งการใช้อำนาจโดยองค์กรของรัฐทุกองค์กร ต้องคำนึงถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ และเสรีภาพ ที่ถูกตัดออก เช่นเดียวกับ “สิทธิชุมชน ชุมชนท้องถิ่น ชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม” ที่ถูกออกจากการมีส่วนร่วมจัดการ บำรุงรักษา และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพอย่างสมดุล

สิทธิต่างๆ ที่หายไปนั้นแม้ทาง กรธ.จะพยายามชี้แจงว่าเป็นเรื่องของการเขียนรับรองในภาพกว้าง ไม่ให้เขียนห้ามไว้ก็สามารถทำได้ แต่ทางเครือข่ายภาคประชาชนโต้แย้งให้เห็นถึงความแตกต่าง โดยเฉพาะเรื่องสิทธิชุมชนที่ทดแทนกันไม่ได้

ประเด็นนี้นำไปสู่การปลุกกระแสคว่ำรัฐธรรมนูญที่มาแรงขึ้นเรื่อยๆ หาก กรธ.ยังไม่ปรับแก้โอกาสที่ร่างรัฐธรรมนูญจะไม่ผ่านประชามติย่อมเป็นไปได้สูง เพราะแค่เครือข่ายภาคประชาชนกลุ่มต่างๆ ทั่วประเทศก็มีฐานมวลชนกลุ่มใหญ่ที่จะสามารถชี้เป็นชี้ตายได้

แถมการปรับแก้ไขในประเด็นเรื่องสิทธิยังได้ภาพการรับฟังความคิดความเห็นจากกลุ่มต่างๆ ไม่ดึงดันเดินตามแนวคิดของตัวเองหรือมีธงล่วงหน้าจนไม่อาจยอมแก้ไข อีกทั้งเรื่องสิทธิเป็นเรื่องของประชาชนทุกคนการยอมแก้จึงมีแต่ได้กับได้

ต่างจากประเด็นอื่นๆ ที่ กรธ.คงไม่คิดแก้ไขเพราะจะสร้างความยุ่งยาก หรือทำให้ร่างรัฐธรรมนูญมีปัญหาไม่ได้รับการยอมรับมากขึ้น

เริ่มตั้งแต่ระบบเลือกตั้งที่ถูกถล่มอย่างรุนแรง โดยเฉพาะลงคะแนนบัตรเดียวเลือกตั้ง สส.เขต สส.บัญชีรายชื่อ และนายกรัฐมนตรี ล่าสุด สนช.​เสนอให้เปลี่ยนเป็นการลงคะแนน 2 บัตร และใช้ระบบเขตใหญ่เรียงเบอร์ 3 คนต่อหนึ่งเขต เพื่อลดการซื้อเสียงและเพิ่มทางเลือกให้ประชาชน

แต่ในมุมของ กรธ.ระบบเลือกตั้งถือเป็นกลไกใหญ่ที่อุตส่าห์คิดค้นกันมาเพื่อไม่ให้ทุกคะแนนสูญเปล่า หากยอมปรับแก้ย่อมไม่ตอบโจทย์ ที่ให้พรรคใดพรรคหนึ่งมีเสียงข้างมากเด็ดขาด

อีกทั้งหากปรับแก้ตอนนี้ย่อมต้องกระทบไปถึงกลไกการทำงานเพื่อเตรียมการเลือกตั้งที่จะต้องปรับแผนกันใหม่หมด ตั้งแต่กฎหมายลูกไปจนถึงกฎระเบียบและการวางแผนเตรียมการของกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ที่อาจกระทบถึงกรอบเวลาเลือกตั้ง 2560

ขณะที่ระบบการคัดสรร สว.ที่จะมาจากการเลือกไขว้ระหว่างกลุ่ม ที่มีเสียงค้านว่าจะได้คนไม่มีประสิทธิภาพ เพราะให้คนที่ไม่รู้จักกันมาเป็นคนเลือก จึงอาจเปิดช่องให้เกิดการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ระหว่างกลุ่มได้

แต่หาก กรธ.ยอมเปลี่ยนกลับไปใช้ระบบสรรหาแบบเดิมนั้น ย่อมถูกครหาว่ามีเป้าหมายแอบแฝง หวังดันกลุ่มคนของ คสช. หรือใครที่ไว้วางใจเข้ามารับตำแหน่ง สว.ชุดแรก 

แม้ สว.ชุดนี้จะไม่มีอำนาจถอดถอน แต่ก็ยังคงอำนาจในการแต่งตั้งองค์กรอิสระ ที่ถือเป็นกลไกสำคัญที่มีบทบาทและอำนาจไม่น้อย ในระบอบการปกครองตามร่างรัฐธรรมนูญใหม่

เช่นเดียวกับ นายกฯ คนนอก ที่แก้ลำด้วยการโยนให้พรรคการเมืองเป็นผู้เสนอรายชื่อคนที่จะมาเป็นนายกฯ อย่างน้อย 3 ชื่อ ที่ถูกมองว่าสุดท้ายจะกลายเป็นการล็อกตัวเองในอนาคต และทำให้เกิดปัญหาถึงทางตันได้ไม่ต่างจากอดีตแต่ กรธ. ย่อมไม่อาจปรับแก้เพราะถือเป็นการลบข้อครหาเรื่องนายกฯ คนนอก

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นหากดูสัญญาณจากฝั่ง คสช.จะเห็นว่าร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้เป็นที่ยอมรับของ คสช.ที่พร้อมจะผลักดันไปจนสุดทาง ทั้ง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้า คสช. ที่ออกมาสนับสนุนต่างจากร่างรัฐธรรมนูญของ บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ที่สุดท้ายถูกคว่ำในชั้น สปช.ยังไม่รวมกับการเตรียมแก้รัฐธรรมนูญชั่วคราว เพื่อทำความชัดเจนในเกณฑ์ประชามติ

ทั้งหมดสะท้อนตรงกันว่า คสช.พยายามผลักดันร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ให้เป็นที่ยอมรับและประกาศใช้ได้สำเร็จ  ​