กฎเหล็กคุ้มเข้มแก้รธน. ระวังเสียงข้างน้อยเป็นใหญ่

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

หนึ่งในปัจจัยที่ก่อให้เกิดวิกฤตการเมืองก่อนเกิดการรัฐประหาร ต้องยอมรับว่าการพยายามแก้ไขรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 มีส่วนสำคัญอยู่ไม่น้อย เวลานั้นพรรคการเมืองเสียงข้างมากในรัฐสภาและ สว.ใช้เสียงข้างมากผลักดันให้มีการแก้ไขที่มาของ สว. แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ ภายหลังศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่าเป็นการดำเนินการที่มิชอบ

เมื่อมาถึงการจัดทำร่างรัฐธรรมนูญโดยคณะกรรมาธิการ (กมธ.) ยกร่างรัฐธรรมนูญที่มี “บวรศักดิ์ อุวรรณโณ” เป็นประธาน ได้นำปัญหาในอดีตมาทบทวนและหาทางแก้ไข

ทั้งนี้ คณะ กมธ.ยกร่างฯ วางหลักการสำคัญเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การแก้ไขรัฐธรรมนูญ คือ ให้ศาลรัฐธรรมนูญเข้ามามีบทบาท ผ่านการให้ทำหน้าที่วินิจฉัยว่าร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญที่รัฐสภาให้ความเห็นชอบขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญหรือไม่

พร้อมกับให้มีการทำประชามติสอบถามความเห็นจากประชาชน หากการแก้ไขรัฐธรรมนูญเป็นการแก้ไขในหลักการสำคัญของรัฐธรรมนูญ 6 ประการ ได้แก่ 1.สิทธิเสรีภาพ 2.หลักนิติธรรม 3.การรักษาวินัยทางการเงิน 4.โครงสร้างสถาบันการเมือง 5.การปฏิรูปและการสร้างความปรองดอง และ 6.การแก้ไขรัฐธรรมนูญ

เมื่อเข้าสู่การร่างรัฐธรรมนูญภายใต้การนำของคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ที่มี “มีชัย ฤชุพันธุ์” เป็นประธาน ได้ทำการวางกรอบเกี่ยวกับการแก้ไขรัฐธรรมนูญครั้งสำคัญ โดยให้รัฐสภาพิจารณาร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญเป็นสามวาระเหมือนกับรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 แต่มีความพิเศษตรงที่ในวาระที่ 1 จะต้องมีเสียง สว.เห็นด้วยไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 (66 คน จากจำนวน สว. 200 คน แบบใหม่ที่ กรธ.กำหนด) และการพิจารณารายมาตราในวาระที่ 2 ต้องมีเสียง สส.ทุกพรรคการเมืองที่มีจำนวน สส.เกิน 10 คน อย่างน้อย 10% เห็นด้วย

หมายความว่า ต่อให้พรรค การเมืองมีเสียงข้างมากในสภาเกินกึ่งหนึ่ง แต่ไม่ได้รับเสียงเห็นชอบจาก สว.และพรรคการเมือง อื่นๆ ตามที่ร่างรัฐธรรมนูญกำหนด ก็ไม่สามารถแก้ไขรัฐธรรมนูญได้ ซึ่งความตั้งใจของ กรธ.ในเรื่องนี้ คือ ต้องการให้เสียงข้างมากต้องฟังเสียงข้างน้อย ไม่ใช่ใช้แต่เสียงข้างมากแก้ไขรัฐธรรมนูญอย่างเดียว

นอกจากนี้ ถ้าเป็นการแก้ไขรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวกับหมวด 1 เรื่องทั่วไป หมวด 2 พระมหากษัตริย์ หมวด 13 หน้าที่ขององค์กรอิสระหรือเกี่ยวด้วยคุณลักษณะต้องห้ามของ สส. สว. องค์กรอิสระ จะต้องทำประชามติก่อนการประกาศให้มีผลบังคับใช้

“เสรี สุวรรณภานนท์” ประธานคณะ กมธ.ขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการเมือง สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ แสดงความคิดเห็นถึงการกำหนดแนวทางการแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ออกมาว่า ถือเป็นหลักการที่ดีที่ กรธ.ต้องการให้เสียงข้างมากต้องฟังเสียงข้างน้อยก่อนจะดำเนินการอะไรเกี่ยวกับการแก้ไขรัฐธรรมนูญ เพราะที่ผ่านมาต้องยอมรับว่าฝ่ายที่มีอำนาจก็ใช้รูปแบบเสียงข้างมากลากไป

“เรื่องนี้ต้องชั่งน้ำหนักและระวังให้ดี เพราะจะเป็นไปได้หรือไม่ที่ฝ่ายเสียงข้างน้อยจะเห็นด้วยกับเสียงข้างมากทุกเรื่อง แบบนี้อาจนำไปสู่สภาพเสียงข้างน้อยชนะเสียงข้างมากได้ ซึ่งจะขัดกับหลักการสากล จึงคิดว่าการแก้ไขรัฐธรรมนูญควรให้มีคณะกรรมการกลางที่เป็นผู้ทรงคุณวุฒิจากนอกสภามาดำเนินการและเมื่อจัดทำเสร็จแล้วก็เสนอให้รัฐสภาตัดสิน เพื่อจะได้ตัดปัญหาเรื่องการมีส่วนได้ส่วนเสียออกไป” เสรี กล่าว

“สมชาย แสวงการ” เลขานุการ กมธ.สามัญพิจารณาศึกษา เสนอแนะ และรวบรวมความเห็นเพื่อการจัดทำร่างรัฐธรรมนูญของ สนช. มองในทางกลับกันว่า การกำหนดเช่นนี้เป็นเรื่องที่ดี เพราะในอดีตเสียงของ สว.และฝ่ายค้านในการแก้ไขรัฐธรรมนูญไม่มีความหมาย ทำให้เสียงข้างมากใช้มติมาหักดิบในสภาหลายครั้ง

“แนวทางนี้จะเป็นหลักประกันที่ไม่ทำให้เกิดระบบเผด็จการรัฐสภา โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการแก้ไขรัฐธรรมนูญที่เป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศด้วยแล้ว จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมาจากการเห็นร่วมกันของทุกฝ่ายในสภา” สมชาย ระบุ

สำหรับความเคลื่อนไหวของ กรธ.ในขณะนี้อยู่ในระหว่างการทบทวนถ้อยคำทั้งหมด เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่าในบทเฉพาะกาลควรมีเนื้อหาครอบคลุมอย่างไร โดย ชาติชาย ณ เชียงใหม่ กล่าวว่า กรธ.ได้พิจารณาถึงโครงสร้างอำนาจรัฐสภา ส่วนที่พรรคการเมืองประกาศรณรงค์คว่ำประชามตินั้น กรธ.ได้หารือกันและเห็นว่าการแสดงความคิดเห็นของพรรคการเมืองยิ่งจะเป็นผลให้ กรธ.ต้องทำความเข้าใจกับประชาชนให้มากขึ้น

ขณะที่ “เตือนใจ ดีเทศน์” กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ได้เข้าพบกับประธาน กรธ.ในฐานะตัวแทน กสม. เพื่อขอให้ กรธ.ปรับแก้ไขชื่อของ กสม. โดยให้เพิ่มคำว่า “แห่งชาติ” ต่อท้ายคำว่าคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนเข้าไปในร่างรัฐธรรมนูญฉบับแรกด้วย เพื่อยกระดับ กสม.ให้เป็นองค์กรระดับชาติตามหลักสากล และขอให้เพิ่มอำนาจการตรวจสอบเรื่องสิทธิมนุษยชนเช่นกัน ซึ่งประธาน กรธ.ได้ขอความร่วมมือให้ กสม.ส่งรายละเอียดมาให้ กรธ.พิจารณาต่อไป