ฝนดาวตกคนคู่

โดย...วรเชษฐ์ บุญปลอด

ฝนดาวตกคนคู่เป็นฝนดาวตกที่น่าดูที่สุดของปีสำหรับประเทศไทย เนื่องจากมีดาวตกให้เห็นมากพอสมควร เกิดในช่วงฤดูหนาวที่ท้องฟ้าเปิดเป็นส่วนใหญ่ และปีนี้ไม่มีแสงจันทร์รบกวน สะเก็ดดาวของฝนดาวตกคนคู่มาจากดาวเคราะห์น้อยดวงหนึ่งซึ่งคาดว่าเคยเป็นดาวหางมาก่อน

ฝนดาวตกคนคู่ปรากฏในช่วงวันที่ 7-17 ธ.ค. แต่จะพบดาวตกในอัตราสูงสุดราววันที่ 13-15 ธ.ค.ของทุกปี ดาวตกปรากฏขึ้นบริเวณใดก็ได้ทั่วท้องฟ้า แต่หากลากเส้นสมมติย้อนตามแนวการเคลื่อนที่ของดาวตกแต่ละดวงจะไปพบกันที่จุดหนึ่ง เราเรียกว่าจุดกระจาย

ปีนี้องค์การดาวตกสากลพยากรณ์ว่าฝนดาวตกคนคู่จะมีอัตราสูงสุดในวันที่ 15 ธ.ค. 2558 เวลา 01.00 น. ตามเวลาประเทศไทย ด้วยอัตรา 120 ดวง/ชั่วโมง ตัวเลขนี้เป็นกรณีที่สมมติให้จุดกระจายอยู่เหนือศีรษะ และท้องฟ้ามืดจนสามารถมองเห็นดาวจางที่สุดได้ถึงโชติมาตร 6.5 การสังเกตการณ์จริง

ภาพเปรียบเทียบขนาดของดาวเคราะห์แต่ละดวงในระบบสุริยะ รวมถึงดาวเคราะห์แคระพลูโต เรียงลำดับตามระยะห่างจากดวงอาทิตย์ ได้แก่ดาวพุธ ดาวศุกร์ โลก ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัสดาวเนปจูน และดาวพลูโต

ตำแหน่งจุดกระจายของฝนดาวตกมีมุมเงยแปรผันตามเวลา หากจุดกระจายอยู่ต่ำ อัตราการเห็นดาวตกก็ต่ำตามไปด้วย และหากสังเกตจากสถานที่ซึ่งมีแสงรบกวน ก็ทำให้เห็นดาวตกได้น้อยลง ดังนั้นโดยส่วนใหญ่เราจะไม่มีโอกาสเห็นดาวตกในอัตราสูงสุด

เมื่อสังเกตจากประเทศไทย จุดกระจายของฝนดาวตกคนคู่ขึ้นเหนือขอบฟ้าในเวลาประมาณ 2 ทุ่ม ดาวตกจึงเริ่มปรากฏในช่วงนี้ แต่ตกด้วยอัตราที่ต่ำมาก อย่างไรก็ตาม มีโอกาสเห็นดาวตกซึ่งเคลื่อนที่เป็นทางยาวได้ เนื่องจากเป็นช่วงที่สะเก็ดดาวเคลื่อนที่เฉียดบรรยากาศโลก

หลังจากนั้นอัตราการเห็นดาวตกควรจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ สูงสุดในช่วงที่จุดกระจายอยู่ใกล้จุดเหนือศีรษะมากที่สุด ตรงกับเวลาประมาณตี 2 ถึงตี 3 คาดว่าอาจตกด้วยอัตราสูงสุดราว 110 ดวง/ชั่วโมง (เมื่อสังเกตจากสถานที่ซึ่งท้องฟ้ามืดและไม่มีเมฆหมอกบดบัง) จากนั้นเมื่อใกล้เช้ามืด อัตราจะลดลงเล็กน้อย