ฐากร ตัณฑสิทธิ์ บุรุษผู้แจ้งเกิด 4จี

โดย...วิทยา ปะระมะ

การประมูลคลื่น 1800 MHz สำหรับให้บริการมือถือ 4จี เมื่อกลางเดือน พ.ย.ที่ผ่านมา ประสบความสำเร็จอย่างงดงามในแง่ที่มีการแข่งขันราคาอย่างเต็มที่จนราคาพุ่งไปถึงใบอนุญาตละ 4 หมื่นล้านบาท ลบข้อกังขาที่ว่าจะมีการเกี้ยเซี้ยแบ่งเค้กกันของค่ายมือถือไปโดยสิ้นเชิง

นอกจากนี้ การประมูลดังกล่าวยังสร้างประวัติศาสตร์ที่เคาะราคาแข่งกันข้ามวันข้ามคืนตั้งแต่ 10.00 น. วันที่ 11 พ.ย. ไปสิ้นสุดเวลา 19.05 น. ของวันที่ 12 พ.ย. จนทุลักทุเลไปตามๆ กันทั้งคนประมูลและคนจัดประมูล เนื่องจากไม่มีใครคาดคิดว่าจะใช้เวลานานขนาดนี้

หลังจากนี้คาดว่าจะเริ่มให้บริการ 4จี ได้ต้นเดือน ม.ค. 2559 ซึ่งจะกระตุ้นให้เกิดการลงทุนทางตรงและในธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องอีกหลายแสนล้านบาท

หนึ่งในผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของการประมูลครั้งนี้ ย่อมเป็นใครไปไม่ได้นอกจาก ฐากร ตัณฑสิทธิ์ เลขาธิการคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ซึ่งรับบทพ่อบ้านประสานสิบทิศ ทั้งเตรียมการประมูล รับหน้าเสื่อกระแสต่อต้านและชี้แจงทำความเข้าใจกับทุกฝ่าย ตลอดจนการประสานงานกับรัฐบาล

มาดูกันว่าเบื้องหน้าเบื้องหลังกว่าจะผลักดันให้การประมูลลุล่วงเป็นอย่างไรกันบ้าง

ทบทวนบทเรียน 3จี

ฐากร เริ่มต้นด้วยการเล่าถึงความรู้สึกลึกๆ ในใจว่าอยากทำให้ภาพลักษณ์ กสทช.มีความน่าเชื่อถือในสายตาประชาชนมากขึ้น เพราะภาพขององค์กรติดลบมาตั้งแต่ในอดีต โดยการประมูลคลื่น 1800 MHz ครั้งนี้ ได้นำการประมูล 3จี และทีวีดิจิทัลมาเป็นบทเรียน มาทำการบ้านว่าจะทำอย่างไรเพื่อเรียกความเชื่อมั่นของประชาชนกลับมา และแม้จะมีเงินเข้ารัฐเยอะ แต่ผู้ประกอบการก็ต้องอยู่ได้ด้วย

กระบวนการเตรียมการประมูล เน้นยุทธศาสตร์การรับฟังความคิดเห็นจากทุกฝ่าย โดยส่วนสาระสำคัญต่างๆ มาจากฝั่งผู้ประกอบการ ส่วนฝั่งผู้บริโภคจะสะท้อนเรื่องคุณภาพสัญญาณและอัตราค่าบริการ โดยจะเห็นได้ว่าครั้งนี้องค์กรผู้บริโภคออกมาต่อต้านน้อยมาก

“เราต้องอ่านและฟังเสียงจากทุกฝ่ายแล้วเอามาผสมผสานกัน เรามีทีมงานมอนิเตอร์กลุ่มนี้ อย่าง ดร.สมเกียรติ (ตั้งกิจวานิชย์) เราก็ฟัง องค์กรต่อต้านการทุจริตแห่งชาติเราก็ฟัง ภาคประชาชนผมก็ฟัง แล้วเอามาประมวลว่าจะให้เขายอมรับได้อย่างไร” เลขาธิการ กสทช. กล่าว

นอกจากนี้ ยังมีนโยบายจาก พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ที่เน้นใน 4 เรื่อง คือ 1.ต้องโปร่งใส 2.ให้ประชาชนเข้าใจวิธีประมูลง่ายๆ อย่าสร้างความสับสนเหมือนคราว 3จี 3.อัตราค่าบริการต้องถูกกว่า 3จี และ 4.รัฐก็ต้องได้ประโยชน์พอสมควร

เมื่อได้ข้อมูลต่างๆ แล้วก็นำมาเขียนเป็นกฎเกณฑ์การประมูล มีการหารือว่าถ้าใช้สูตร N-1 เช่น มีผู้ประมูล 2 ราย เอาเพียงรายเดียว ปัญหาที่ตามมาคือแม้รัฐได้เงินเยอะ แต่ผู้ชนะประมูลจะเข้าสู่ตลาดก่อนและจะเป็นผู้มีอำนาจเหนือตลาด

“สูตร N-1 ใช้ไปก็มีผลกระทบ พอจะใช้วิธีเดิม ประชาชนก็ไม่เข้าใจอีก ก็เลยเอาเป็นว่าถ้ามีคนเข้าประมูลน้อย คิดราคา 100% เลย แล้วให้เคาะอีก 1 ครั้ง เป็น 102.5% พอหลักเกณฑ์ออกไป เข้าใจว่าประชาชนเริ่มยอมรับ เพราะยังไงรัฐก็ได้เงินมากกว่า 100%” ฐากร กล่าว

ตัวแปรสำคัญที่ทำให้ กสทช.เชื่อว่าการประมูลจะไม่มีแค่ 3 รายเดิม คือกลุ่มจัสมิน ซึ่งขออนุญาตรวมโครงข่ายเพื่อตั้งกองทุนพื้นฐานสำหรับระดมทุนมาสู้ประมูลรอบนี้ ทำให้ฐากรกล้าพูดว่ารอบนี้มีการแข่งขันราคาแน่นอน ตอกย้ำอีกครั้งในวันรับซองประมูล ซึ่งผู้บริหารจัสมินยืนยันว่าสู้ราคาไม่ถอยแน่นอน เพราะต้องการเกิดในตลาดนี้ให้ได้

เคลียร์ปัญหาทีโอที-กสทฯ

แน่นอนว่าการจัดประมูลย่อมมีแรงต้านจากเจ้าของคลื่นเดิมอย่างบริษัท ทีโอที ในส่วนของคลื่น 900 MHz และบริษัท กสท โทรคมนาคม ในส่วนของคลื่น 1800 MHz ซึ่งฐากรเล่าว่าได้ประสานกับรัฐบาลตั้งแต่สมัย ม.ร.ว.ปรีดิยาธร เทวกุล อดีตรองนายกรัฐมนตรี ซึ่งผลักดันให้ กสทฯ คืนคลื่น 1800 MHz มาอีก 5 MHz เพื่อรวมกับของเดิม 25 MHz แบ่งเป็นใบอนุญาตละ 15 MHz

อย่างไรก็ดี การเอาคืนกลับมา 5 MHz ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะดีแทคซึ่งรับสัมปทานจาก กสทฯ อยากคืนให้ 25 MHz เลย แต่คืนกลับมาแล้วต้องเอาไปประมูล ส่วนทาง กสทฯ บอกว่าคืนมาแล้วแต่สัญญาสัมปทานยังไม่สิ้นสุด ก็อยากเอาไปใช้งานก่อน โต้กันไปมา ดีแทคก็ดึงเรื่องกลับไปกลับมา สุดท้ายก็ต้องฉีดยาแรงด้วยการกำหนดหลักเกณฑ์ว่าต้องมี Spectrum Cap ถือครองได้ไม่เกิน 60 MHz ถ้าประมูลเกินนี้ต้องคืนคลื่นมาด้วย ก็ทำให้ กสทฯ คืนคลื่นกลับมาโดยปราศจากเงื่อนไข

เมื่อการประมูลงวดเข้ามา ก็มีแรงต้านจากทีโอทีอีก จนต้องประชุมร่วมกับ วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี พร้อมทั้ง อุตตม สาวนายน รมว.เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ไอซีที) ตลอดจนผู้บริหารของทีโอที

เลขาธิการ กสทช. กล่าวอีกว่า ในตอนแรกทีโอทีแข็งกร้าวมาก ว่าคลื่น 900 MHz จะไม่คืนให้ และจะฟ้องร้อง ทาง กสทช.ก็ยืนยันกับรองนายกฯ วิษณุ ว่าถ้าจะฟ้องก็ไม่ขัดข้อง เพราะใบอนุญาตที่ออกให้ทีโอทีเมื่อวันที่ 4 ส.ค. 2548 เขียนไว้ชัดเจนว่าคลื่น 900 MHz จะต้องสิ้นสุดลงเมื่อสัมปทานสิ้นสุด ฉะนั้นถ้าทีโอทีเห็นว่าไม่ถูกต้อง ทีโอทีต้องโต้แย้งสิทธิไปตั้งแต่ปี 2548 แล้ว และการโต้แย้งสิทธิ กฎหมายปกครองกำหนดว่าต้องโต้แย้งใน 90 วัน แต่นี่ผ่านมา 10 ปีแล้ว ถ้าขึ้นศาลยังไงก็ชนะ

ฐากร กล่าวอีกว่า ประเด็นที่รัฐบาลห่วงใยคือทำอย่างไรให้หน่วยงานรัฐวิสาหกิจอยู่ได้ แต่การประมูลต้องเดินหน้าต่อไป ซึ่ง กสทช.ได้ชี้แจงไปแล้วว่าคลื่น 2300 MHz ของทีโอที ที่อยู่ในอำนาจของ กสทช. ทำไมไม่ขอปรับปรุงเทคโนโลยีเข้ามา จะมาถามแต่เรื่องคลื่น 900 MHz ซึ่งกฎหมายบังคับให้คืนกลับมาประมูล แต่คลื่น 2300 MHz ที่หมดอายุในปี 2568 ทำไมไม่เอาไปทำอย่างอื่น สุดท้ายมีการตั้งคณะทำงานร่วมกันและอนุมัติให้ทีโอทีปรับปรุงการใช้งานคลื่นดังกล่าวไปทำธุรกิจได้ ซึ่งทีโอทีก็พอใจ

เช่นเดียวกับ กสทฯ ซึ่งต้องการนำคลื่น 1800 MHz ที่ยังว่างอยู่ 20 MHz ไปใช้งานจนถึงปี 2568 แต่ด้วยหลักฐานที่มีในตอนนี้ คลื่นดังกล่าวอยู่ในสัญญาสัมปทานและหมดอายุในปี 2561 เบื้องต้นจึงอนุมัติให้ กสทฯ ปรับปรุงการใช้งานคลื่น 1800 MHz ไปถึงปี 2561 และหากในอนาคต กสทฯ มีข้อเท็จจริงมาพิสูจน์ว่าคลื่นดังกล่าวไม่อยู่ภายใต้สัญญาสัมปทาน กสทช.ก็พร้อมให้ความร่วมมือให้ใช้งานไปจนถึงปี 2568

“ถือว่าทุกอย่างมันสมูทขึ้น บอร์ดทั้งสองรัฐวิสาหกิจก็เห็นด้วยในการเดินแบบนี้ เพราะเรามีความจริงใจในการแก้ปัญหาให้เขา และในอนาคตถ้ามีอะไรที่อยู่ในอำนาจของเรา เราพร้อมที่จะช่วยเหลือให้เขาอยู่ได้อยู่แล้ว” เลขาธิการ กสทช. กล่าว

สู้ราคาเดือดเกินคาด

และแล้วกำหนดวันประมูล 11 พ.ย.ก็มาถึง ซึ่งเลขาธิการ กสทช.ยอมรับว่าคาดไม่ถึงว่าผลลัพธ์จะออกมาแบบนี้ เพราะมีการประเมินว่าน่าจะเคาะราคากันถึง 6 โมงเย็น ซึ่งราคาจะอยู่ประมาณใบอนุญาตละ 2.5-2.6 หมื่นล้านบาท แต่ก็เตรียมเวลาเผื่อถึง 3 ทุ่ม

การประมูลในช่วงแรก ผู้ประมูลเคาะราคาแบบหยั่งเชิงกัน ยังเคาะแล้วหยุดๆ มีการใช้สิทธิ waive ด้วย จนกระทั่งช่วง 6 โมงเย็น ก็ยังไม่มีทีท่าว่าจะหยุด ทางฝ่ายจัดประมูลก็ยังคิดว่าถึง 3 ทุ่มน่าจะหยุด จึงไม่ได้เตรียมการไว้ คิดว่าสั่งอาหารไว้ก็พอ พอมา 3 ทุ่มก็ยังหยั่งเชิงกัน มีการ waive บ้าง แต่ราคาวิ่งไป 2.7-2.8 หมื่นกว่าล้านบาทแล้ว ฝ่ายจัดประมูลก็ตกใจ ได้เรียกประชุมคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคม (กทค.) และสอบถามผู้ประมูลว่าจะพักหรือไม่ ทางผู้ประมูลก็บอกว่าพักแล้วประมูลต่อเนื่องเลย ก็เลยให้พักครึ่งชั่วโมง

เมื่อกลับมาเคาะราคากันต่อ ก็สู้กันไปจนถึงเที่ยงคืน ถึงตอนนี้ฐากรคิดว่าคงไม่เลิกสู้กันแล้ว จึงประชุม กทค.กันอีกครั้งเพื่อถามผู้ประมูลว่าจะเอาอย่างไรต่อ ผู้ประมูลก็ตอบกลับมาว่าขอเคาะราคาต่ออีก

อย่างไรก็ดี ถึงเวลานี้เริ่มมีรีเควสต์จากห้องประมูลแล้วว่ามีบางคนต้องการออกจากห้อง บางคนบอกว่าไม่สบาย บางคนก็ต้องไปต่างประเทศ ทาง กทค.ก็อนุญาตให้ออกไปได้ แต่กลับเข้าห้องประมูลไม่ได้อีกแล้ว

นอกจากนี้ ยังขอให้ไปซื้อที่นอนกับแปรงสีฟัน ยาสีฟันให้หน่อย ผู้ประมูลจะสลับกันนอน ทางสำนักงาน กสทช.ก็ไปเช่าอุปกรณ์จากโรงแรมมาให้ หายาสีฟัน แปรงสีฟันให้ครบทุกคน

สุดท้ายเมื่อเคาะราคาไปถึง 11.00 น. ก็มีรีเควสต์ออกมาว่าอยากจะไปพักที่โรงแรมสัก 2-3 ชั่วโมง ทาง กทค.ก็ประชุมอีก มีการหารือว่าไม่ได้เตรียมการอะไรไว้เลย ถ้าไปโรงแรมจะคุมการติดต่อสื่อสารอย่างไร บอร์ด กทค.ก็เห็นว่ายากที่จะเอาออกไปข้างนอก ฉะนั้นวิธีการดีที่สุดคือหาห้องประชุมที่ใหญ่ขึ้นจำนวน 4 ห้องให้ผู้ประมูลพัก จากนั้นก็ประกาศหยุดพักประมูล ไปเคาะราคาอีกทีบ่าย 2 โมงครึ่ง และเชิญแพทย์มาตรวจสุขภาพผู้เข้าประมูลทุกคน

“คือมันไม่รู้จะทำยังไง เรามองว่าประมูลมา 20 กว่าชั่วโมงดีอยู่แล้ว จะมาล่มเอาชั่วโมงที่ 29-30 มันคงทำไม่ได้ เกิดมีข้อครหาขึ้นมา อาจทำให้การประมูลล่มไปเลย” ฐากร กล่าว

เมื่อกลับมาสู้ราคาอีกครั้งบ่าย 2 โมงครึ่ง จนถึง 6 โมงเย็น ก็มีรีเควสต์ออกมาอีกว่าอยากจะขอพัก กทค.ก็ประชุมอีกครั้งและมีมติอีกว่าให้พักแล้วไปเคาะราคาอีกทีวันรุ่งขึ้น แต่ให้พักที่ห้องประชุมห้องเดิม โดยจะไปซื้อที่นอนมาให้

“พอส่งข้อความไปบอก ไม่มีใครเอาสักคน เขาบอกว่าการพักในสำนักงาน กสทช.ยิ่งสร้างความตึงเครียดให้เขาหนักกว่าเดิมอีก ขอเคาะราคาสู้ต่อให้จบดีกว่า เมื่อเขายืนยันอย่างนั้นเราก็มีมติให้เคาะต่อจนจบ ก็ไปจบเอาตอน 1 ทุ่ม 5 นาที” ฐากร กล่าว

สุดท้ายการประมูลจบลงที่ราคาประมาณ 4 หมื่นล้านบาท/ใบอนุญาต ซึ่งถึงจุดนี้ ฐากรคิดว่าภาพลักษณ์ของ กสทช.ดูดีขึ้นแล้ว ยิ่งหากมีการประมูลคลื่น 900 MHz ใน เดือน ธ.ค.ออกมาอีก เชื่อว่าความน่าเชื่อถือของ กสทช.จะเป็นที่ยอมรับจากประชาชนมากยิ่งขึ้นแน่นอน