การปรองดอง : การปฏิรูปพรรคการเมือง

โดย...วรรณธรรม กาญจนสุวรรณ

เมื่อวันที่ 16 พ.ย. 2558 การประชุมของคณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการเมือง โดยท่านเสรี สุวรรณภานนท์ ประธานคณะกรรมาธิการและสมาชิกกรรมาธิการที่มาจากภาคการเมืองที่หลากหลาย อาทิ กษิต ภิรมย์ พล.อ.ฐิติวัจน์ กำลังเอก สังศิต พิริยะรังสรรค์ ชัย ชิดชอบ สุชน ชาลีเครือ วรวิทย์ ศรีอนันต์รักษา วันชัย สอนศิริ คำนูณ สิทธิสมาน พล.ต.ท.ตรีทศ รณฤทธิวิชัย พล.อ.ธวัชชัย สมุทรสาคร นิกร จำนง พล.ท.วราห์ บุญญะสิทธิ์ พล.อ.วิเชียร ศิริสุนทร วิทยา แก้วภราดัย สมพงษ์ สระกวี อรุณ จิรชวาลา พ.ต.อาณันย์ วัชโรทัย วรรณธรรม กาญจนสุวรรณ และนรรัตน์ พิมเสน

ที่ประชุมมีมติที่สำคัญเกี่ยวกับการปฏิรูปพรรคการเมือง ดังนี้

1.การปฏิรูประบบพรรคการเมืองเป็นกลไกในการกลั่นกรองบุคคลที่เข้าสู่การเมือง โดยรัฐต้องดำเนินการส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน สนับสนุนการระดมทุนจากประชาชนให้กับพรรคการเมือง รัฐควรอำนวยความสะดวกและจัดสรรงบประมาณ จ่ายเงินทุนสนับสนุนให้พรรคการเมืองตามที่ประชาชนต้องการ ตามหลักเกณฑ์ที่จะกำหนดขึ้นครอบคลุมประชาชนทั้งประเทศโดยการสมัครใจ

ทั้งนี้ การสนับสนุนการมีส่วนร่วมทางการเมืองด้วยการสนับสนุนมาตรการทางการเงินจากรัฐ เพื่อให้ประชาชนได้เข้ามามีบทบาทในการเป็นเจ้าของพรรคการเมืองที่แท้จริง และคัดกรองนายทุนพรรคการเมืองที่เข้ามาหาประโยชน์ในทางการเมืองซึ่งเป็นปัญหาของพรรคการเมือง โดยมีวิธีการดังนี้ (ขอนำเสนอบางส่วน)

(1) การบริจาคเงินให้พรรคการเมืองโดยเอกชนหรือนิติบุคคลที่เป็นบริษัทคนไทยรายละไม่เกิน 2 หมื่นบาท/ปี หักเป็นค่าใช้จ่ายออกจากการคิดภาษีประจำปี ทั้งนี้ เพื่อสนับสนุนให้ผู้มีฐานะทางการเงินได้ร่วมบริจาคและร่วมเป็นเจ้าของพรรค เพื่อเป็นการระดมเงินทุนของพรรคการเมือง ตลอดจนเป็นการขยายฐานการสนับสนุนกองทุนเพื่อพัฒนาพรรคการเมืองให้มากขึ้นกว่ากลุ่มทุนของพรรคการเมืองหรือนายทุนของพรรคการเมืองที่จำกัดอยู่เพียงนักธุรกิจการเมืองไม่กี่กลุ่ม

(2) สมาชิกพรรคการเมืองต้องชำระค่าธรรมเนียมการเป็นสมาชิก ปีละไม่เกิน 200 บาท/ราย รัฐบาลจะสนับสนุนเพิ่มอีก 100 บาท เพื่อให้พรรคการเมืองดำเนินงานโดยมีพื้นฐานของการบริจาคจากสมาชิกพรรคการเมืองมากขึ้น มีการสนับสนุนให้ประชาชนเป็นสมาชิกและเป็นเจ้าของพรรคการเมืองที่แท้จริง โดยการบริจาคเงินให้พรรคการเมืองผ่านการเสียค่าสมาชิกรายปี ซึ่งการชำระค่าธรรมเนียมการเป็นสมาชิกจะทำให้พรรคการเมืองมีความเข้มแข็ง สามารถทำให้เกิดความศรัทธาจากประชาชนและมีความยั่งยืนในการรักษาสมาชิกพรรคการเมือง โดยสมาชิกพรรคการเมืองไม่ได้หวังผลประโยชน์จากพรรคการเมือง

(3) เงินสนับสนุนพรรคการเมือง จากบัญชีผู้ยื่นภาษีเงินได้ 10 ล้านบัญชี บัญชีละ 300 บาท/ปี โดยแจ้งในเอกสารยื่นบัญชีภาษีเงินได้ประจำปีว่าจะสนับสนุนพรรคการเมืองใด รัฐบาลก็จะดำเนินการจัดสรรงบประมาณให้ครบทุกบัญชี เพื่อให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมเป็นเจ้าของพรรคการเมือง และเป็นการสนับสนุนให้ประชาชนทำการยื่นบัญชีภาษีเงินได้ประจำปีด้วย ทั้งนี้ ผู้ยื่นบัญชีเสียภาษีเงินได้อาจไม่ประสงค์จะบริจาคให้พรรคการเมืองใดๆ ก็ได้ เพื่อให้การบริจาคเป็นไปด้วยความสมัครใจ และมีความเชื่อมั่นในพรรคการเมือง

(4) ผู้บริจาครายใหญ่ที่บริจาคเงินให้พรรคการเมืองมากกว่า 2 หมื่นบาท/ปี รายละเท่าใดก็ได้ แต่รวมแล้วบริจาคได้ไม่เกิน 25% ของเงินบริจาคจากภาคประชาชน ทั้งนี้ เงินทุนจากนายทุนพรรคการเมืองหรือผู้บริจาครายใหญ่จะเป็นเพียงหนึ่งในสี่ของทุนพรรคการเมือง เป็นการลดทอนอิทธิพลของนายทุนพรรคการเมือง

(5) กรรมการบริหารพรรคการเมือง จะต้องมีสัดส่วนกรรมการบริหารพรรคจากผู้บริจาคเงินทุนให้กับพรรคการเมือง ประเภทที่ 1-3 ซึ่งมาจากตัวแทนที่ผ่านการเลือกตั้งจากทุกภาคส่วน ไม่ต่ำกว่า 60% ของจำนวนกรรมการบริหารพรรคการเมือง

(6) ให้มีการตรวจสอบการใช้จ่ายเงินที่ประชาชนสนับสนุนมาอย่างเข้มงวด

2.สำหรับประเด็นการเสนอข้อมูลการปฏิรูปด้านการเมืองของสภาปฏิรูปแห่งชาติ ซึ่งมีข้อเสนอ 7 ประเด็นหลัก ดังนี้ (1) หน้าที่และการบริหารพรรคการเมือง (2) การเป็นสถาบันการเมือง (3) การเป็นพรรคการเมืองของประชาชน (4) การป้องกันการทุจริตซื้อเสียง (5) วิธีการหาเสียงของพรรคการเมือง (6) การอุดหนุนเงินทุนพรรคการเมือง และ (7) การยุบพรรคการเมือง กรรมาธิการแสดงความเห็นว่าควรนำข้อมูลดังกล่าวมาจัดทำแผนการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการเมือง

3.การให้เงินสนับสนุนกองทุนพรรคการเมืองโดยนำจำนวนสมาชิกพรรคการเมืองมาเป็นตัวกำหนดจำนวนเงินสนับสนุนนั้น กรรมาธิการแสดงความเห็นว่าจะเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงานทางการเมืองของพรรคการเมืองขนาดเล็ก เพราะจะทำให้พรรคการเมืองขนาดใหญ่ได้เงินสนับสนุนมาก พรรคการเมืองขนาดใหญ่จะยิ่งใหญ่ขึ้น แต่พรรคการเมืองขนาดเล็กจะได้รับเงินสนับสนุนน้อย

4.ข้อเสนอเกี่ยวกับเงินสนับสนุนพรรคการเมืองโดยมีที่มาจากการระดมทุนจากประชาชนให้กับพรรคการเมือง กรรมาธิการแสดงความคิดเห็นว่าบัญชีเงินบริจาคของพรรคการเมืองทุกพรรคการเมืองต้องโปร่งใส ตรวจสอบได้ แหล่งที่มาของเงินทุนต้องมีที่มาที่ถูกต้องตามกฎหมาย และในกรณีที่พบว่าที่มาของเงินบริจาคนั้นไม่ถูกต้องตามกฎหมายก็จะต้องมีมาตรการทางกฎหมายในการลงโทษที่มีความรุนแรงเพียงพอ

ดังนั้น จึงขอนำเสนอในเบื้องต้นเป็นพอสังเขปครับ สิ่งที่ได้แน่คือก้าวแรกๆ ของความปรองดองทางการเมือง