แรงกระตุ้นนโยบายการคลัง (จบ)

โดย...ธิติ เกตุพิทยา

มาตรการการประเมินประสิทธิผลการเร่งใช้จ่ายของรัฐประเภทต่างๆ ต่อเศรษฐกิจมีผลการศึกษา ดังนี้

มาตรการช่วยเหลือค่าครองชีพผ่านการใช้จ่ายเงินโอนให้ค่าตัวทวีต่ำสุดที่ 0.4 เมื่อเทียบกับรายจ่ายอื่น เนื่องจากไม่ก่อให้เกิดการผลิตและการจ้างงานโดยตรง มักใช้เยียวยาเฉพาะกลุ่มที่ได้รับผล
กระทบจากเศรษฐกิจตกต่ำ

อย่างไรก็ดี การใช้จ่ายประเภทนี้เร่งจ่ายได้เร็วและถึงมือประชาชนโดยตรงจึงกระตุ้นได้เร็ว

รายจ่ายอุปโภคภาครัฐมีค่าตัวทวีเท่ากับ 1 รายจ่ายประเภทนี้มีส่วนรั่วไหลน้อยและเม็ดเงินส่วนใหญ่ถูกนำไปใช้จ่ายในภาคบริการ ซึ่งสร้างมูลค่ากิจกรรมทางเศรษฐกิจในทางอ้อมสูง โดยการเบิกจ่ายเงินประเภทนี้ถึงมือประชาชนค่อนข้างเร็ว อาทิ การเบิกจ่ายเงินเดือนข้าราชการ การซื้อสินค้าและบริการ

รายจ่ายลงทุนมีค่าตัวทวีเท่ากับ 0.8 ส่วนหนึ่งเพราะรายจ่ายลงทุนมีการใช้ปัจจัยการผลิตนำเข้า (Import Content : IC) ซึ่งถือเป็นการรั่วไหลออกจากระบบเศรษฐกิจ

ทั้งนี้ ค่าตัวทวีจะต่างกันตามประเภทโครงการ ดังนี้

การลงทุนด้านชลประทานให้ค่าตัวทวีที่ 1 เพราะมี IC ต่ำ และมีผลเอื้อให้ประชาชนสามารถใช้ประโยชน์จากที่ดินเกษตรและบริเวณโดยรอบได้
ดีขึ้น

การลงทุนทางถนนให้ค่าตัวทวีทางการคลังต่ำกว่าประเภทอื่นที่ 0.7 เพราะความเกี่ยวข้องกับปัจจัยการผลิตที่ใช้โดยตรงไม่ค่อยหลากหลาย ซึ่งเม็ดเงินกว่าร้อยละ 60 ใช้ซื้อผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม ยางมะตอย

การลงทุนทางรางให้ค่าตัวทวี 0.8 และอาจต่ำกว่านี้ หากมีสัดส่วนการนำเข้าสูงเพราะจำเป็นต้องใช้ปัจจัยการผลิต/เทคโนโลยีเฉพาะด้าน

นอกจากนี้ บางโครงการที่บรรลุข้อตกลงการให้ความช่วยเหลือระหว่างกันอาจมีเงื่อนไขให้ใช้ปัจจัยนำเข้าในสัดส่วนสูงกว่าปกติ (เช่น โครงการรถไฟไทย-จีน อาจมี IC สูงกว่าร้อยละ 35 ทำให้ค่าตัวทวีอาจลดเหลือ 0.6)

สำหรับการส่งผ่านรายจ่ายลงทุนสู่เศรษฐกิจอาจใช้เวลามากกว่ารายจ่าย 2 ประเภทแรก เพราะต้องเบิกจ่ายตามความคืบหน้าของงาน แต่มาตรการรัฐบาลที่เน้นใช้จ่ายลงทุนขนาดเล็กเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ อาจใช้เวลาเบิกจ่ายสู่ระบบเศรษฐกิจสั้นกว่าโครงการขนาดใหญ่

กล่าวโดยสรุป นโยบายการคลังในช่วงปี 2558-2559 มีบทบาทช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจได้อย่างต่อเนื่อง จากกิจกรรมของรัฐบาลกลางทั้งในและนอกงบประมาณที่เน้นใช้จ่ายลงทุนโครงการขนาดเล็ก สามารถเร่งดำเนินการได้เร็ว นับเป็นแนวทางที่เหมาะสมซึ่งจะช่วยสร้างงานในระยะสั้นได้ในภาวะที่อุปสงค์ในประเทศชะลอตัว ขณะที่รัฐวิสาหกิจที่เร่งดำเนินโครงการลงทุนใหม่และโครงการต่อเนื่อง

การใช้จ่ายภาครัฐแต่ละประเภทมีข้อดี ข้อด้อย และให้ค่าตัวทวีที่แตกต่างกันขึ้นอยู่กับลักษณะการใช้จ่าย การออกมาตรการการคลังเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจในระยะต่อไปนั้น ผู้กำหนดนโยบายจำเป็นต้องคำนึงถึงความสมดุลระหว่างประสิทธิผลของการใช้จ่ายกับระยะเวลาการส่งผ่านของนโยบายการคลังสู่เศรษฐกิจ เพื่อให้งบประมาณมีความคุ้มค่าและใช้จ่ายได้อย่างตรงตามเป้าหมาย ตลอดจนเร่งให้เศรษฐกิจของประเทศเติบโตอย่างยั่งยืนต่อไป