"ทีซีดีซี-ทีเคปาร์ค-มิวเซียมสยาม"...ยุบทิ้งทำไม?
ทัศนะของเหล่านักคิด-นักออกแบบสร้างสรรค์ ต่อกระแสข่าว "ยุบทีซีดีซี-ทีเคปาร์ค-มิวเซียมสยาม"
โดย...ศศิธร จำปาเทศ
กระแสข่าว "ยุบทิ้งทีซีดีซี-ทีเคปาร์ค-มิวเซียมสยาม"กำลังเป็นทอล์กออฟเดอะทาวน์อยู่ในขณะนี้
ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ (Thailand Creative & Design Center:TCDC) อุทยานการเรียนรู้ทีเคปาร์ค (Thailand Knowledge Park TK) และมิวเซียมสยาม เป็นหน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) หรือ OKMD ถือกำเนิดขึ้นโดยพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสำนักงานบริหารพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) พ.ศ. 2547 เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนได้มีโอกาสแสวงหา พัฒนาความรู้ความสามารถ สร้างสรรค์ และพัฒนาคุณภาพความคิดของประชาชนและเยาวชนของประเทศ
รับรู้กันดีในหมู่นักเรียน นักศึกษา เยาวชนคนรุ่นใหม่ว่า เปรียบดั่งขุมทรัพย์ล้ำค่า เป็นแหล่งพบปะของนักออกแบบสร้างสรรค์ รวบรวมหนังสือหายากและราคาแพงไว้มากมาย ทั้งยังจัดกิจกรรมดีๆให้สาธารณชนได้เข้าชมอย่างต่อเนื่อง
เมื่อมีข่าวลือว่าจะยุบทิ้ง กระแสคัดค้านไม่เห็นด้วยจึงดังกระหึ่มอย่างหลีกเลี่ยงมิได้....
เสียดายขุมทรัพย์ทางปัญญา
ดวงฤทธิ์ บุนนาค สถาปนิกชื่อดัง ผู้จุดกระแสต่อต้านการยุบทิ้งทีซีดีซี-ทีเคปาร์ค-มิวเซียมสยามของรัฐบาลคสช. เผยว่า องค์กรเหล่านี้มีความตั้งใจที่จะสร้างพื้นฐานทางการศึกษาที่ไม่ได้อยู่แค่ในห้องเรียน ส่งเสริมให้เยาวชนและคนทั่วไปให้มีความคิดสร้างสรรค์ใหม่ๆ เพื่อทำให้คนฉลาดขึ้น ทุกคนที่เคยไปต่างมีความประทับใจและเห็นประโยชน์ทั้งนั้น ที่สำคัญยังอยู่ภายใต้การกำกับดูแลขององค์กรมหาชน ไม่ติดอยู่ในระบบเก่าแก่คร่ำครึของกระทรวงศึกษา
“หากยุบสถานที่สร้างสรรค์เหล่านี้ ระยะเวลาสั้นๆคงไม่ยังเห็นผลกระทบอะไรนัก แต่ถ้าว่ากันยาวๆไปถึง10 ปีข้างหน้า เด็กที่เติบโตและถูกสร้างขึ้นมาจากการเบ้าหลอมขององค์กรเหล่านี้จะลดลง อยากให้ลองย้อนกลับไปดูว่าองค์กรเหล่านี้สร้างเด็กแบบไหนขึ้นมาบ้าง หลายคนมีแนวโน้มที่จะไปผลผลิตอันมีค่าให้แก่ประเทศชาติในอนาคต ถือเป็นโอกาสมหาศาลที่เรามีหน่วยงานเหล่านี้เกิดขึ้น
สำหรับข้ออ้างว่ายุบเพราะสิ้นเปลืองงบประมาณ สถาปนิกชื่อดังรายนี้ ให้เหตุผลว่า ที่ผ่านมาบ้านเรามีมากมายหลายน่วยงานที่สมควรยุบทิ้งมากกว่า ทีซีดีซี ทีเคปาร์ค หรือมิวเซียมสยามควรเป็นหน่วยงานท้ายๆด้วยซ้ำที่ควรคิดถึง เนื่องจากเป็นหน่วยงานที่มีประสิทธิภาพ ทำงานได้คล่องตัว ทั้งยังได้รับเสียงชื่นชมจากประชาชนมาตลอด 10 ปี
"การอ้างเหตุผลว่าใช้งบสิ้นเปลืองเป็นเหตุผลเดิมๆ ผมว่าไปดูหน่วยงานอื่นที่มันไม่ได้สร้างประโยชน์จริงๆจะดีกว่า ลองไปดูที่ทีเคปาร์คสิ มีหนังสือมากมายที่ห้องสมุดทั่วไปไม่มี หรือทีซีดีซีก็เป็นห้องสมุดที่รวบรวมงานสร้างสรรค์ออกแบบไว้เยอะที่สุด ในประเทศนี้ไม่มีที่ไหนอีกแล้วที่จะมีหนังสือประเภทการออกแบบที่มีมากมายเท่านี้ แม้แต่มิวเซียมสยามเองก็สร้างฐานข้อมูลของความรู้ที่เกี่ยวกับที่มาของชนชาติและวัฒนธรรมของเรานับไม่ถ้วน องค์กรต่างๆ เหล่านี้สร้างประโยชน์มานาน ไม่ได้เพิ่งสร้างขึ้นใหม่ ถามจริงๆมีหน่วยงานของรัฐหน่วยงานไหนบ้างที่สร้างองค์ความรู้ได้แบบนี้"
ถามว่าจะเกิดอะไรขึ้น ถ้าวันหนึ่้งสังคมไทยไม่มีหน่วยงานเหล่านี้อีกแล้ว เขาตอบอย่างเซ็งๆว่า
“โลกคงไม่ได้ดับสลาย แต่เด็กๆรุ่นใหม่คงเสียโอกาสไปอย่างมหาศาลเลย เสียโอกาสในการสร้างองค์ความรู้ เสียโอกาสในการสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ เสียโอกาสในการสร้างรายได้ให้แก่ประเทศในอนาคตด้วย ทั้งทีซีดีซี ทีเคปาร์ค มิวเซียมสยาม เป็นสิ่งมีค่าที่ดีที่สุดที่เราเคยมีมาเลย เป็นสิ่งรัฐบาลสร้างขึ้นและเป็นประโยชน์กับประชาชนจริงๆ สิ่งที่เราต้องทำคือลุกขึ้นยืนแล้วบอกว่าเราต้องการอะไร ไม่ว่าเขาจะฟังเราหรือไม่ แต่เราก็ได้พูดออกมา บางสิ่งที่เราพูดมันก็อาจจะเปลี่ยนแปลงความคิดของคนที่เขาตัดสินใจ ถ้าเราทำให้ชัดเจนว่ามันสำคัญสำหรับเรา ผมเชื่อว่ามันก็เปลี่ยนแปลงได้"ดวงฤทธิ์ บุนนาค บอกด้วยน้ำเสียงหนักแน่น
ยุบทำไม?...คำถามที่รัฐบาลต้องตอบ
ขณะที่นักเขียนและนักแปลชื่อดังอย่าง สฤณี อาชวานันทกุล มองว่า คำว่า"พื้นที่สร้างสรรค์"นั้นมีความสำคัญอยู่แล้วโดยไม่จำเป็นต้องมานั่งถกเถียงกันด้วยซ้ำ กระแสข่าวที่ออกมานับเป็นข่าวลือที่ดีที่ทำให้คนไทยตื่นตัวและหันมามองทั้ง 4 องค์กรนี้มากขึ้น
“ทีซีดีซี เป็นสถาบันที่มีส่วนในการส่งเสริมเรื่องของการออกแบบ เพิ่มมูลค่าทางธุรกิจงานออกแบบให้กับประเทศ พร้อมทั้งยังเป็นสถาบันที่เชื่อมโยงเครือข่ายนักออกแบบสร้างสรรค์เข้าด้วยกัน ขณะที่ทีเคปาร์ค ก็ถือเป็นห้องสมุดใจกลางเมือง เป็นพื้นที่เรียนรู้ที่น่าสนใจ มีการจัดกิจกรรมส่งเสริมรักการอ่านอย่างต่อเนื่อง ส่วนมิวเซียมสยามก็เรียกได้ว่าเป็นพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งแรกของประเทศที่มีการจัดการเพื่อการเรียนรู้อย่างชัดเจน เป็นต้นแบบของพิพิธภัณฑ์ที่ดีมาก การนำเสนอก็ทันสมัยไม่ได้มีแต่ของเก่าที่จัดแสดงแบบแห้งๆ อีกทั้งแสดงให้เห็นความหลากหลายของความเป็นไทย สอดคล้องกับยุคสมัยที่เราพยายามรณรงค์ให้คนมองเห็นและซึมซับความแตกต่างหลากหลายในสังคมมากขึ้น
ก่อนจะถามว่าเสียอะไรไป ต้องตั้งคำถามว่า จะปิดไปทำไม และสาเหตุการยุบคืออะไร ในเมื่อองค์กรเหล่านี้ก็ไม่ได้มีอะไรที่ซับซ้อน แต่ละองค์กรก็มีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง มีจุดยืนชัดเจน หากมีการยุบจริง ต้องกลับมาตั้งคำถามถึงความจำเป็น เพราะมันเกี่ยวข้องกับคนจำนวนเยอะ ปกติแล้วการยุบองค์กรเป็นเรื่องที่ค่อนข้างรุนแรง จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อองค์กรเหล่านั้นไม่บรรลุเป้าหมาย เช่น ทุจริตร้ายแรง ซึ่งก็ต้องอธิบายให้ได้ว่าเขาทำอะไรผิด"
เธอบอกว่าน่าเสียดายมากๆหากสถานที่เชิงสร้างสรรค์เหล่านี้จะหายไป
"ถ้าหน่วยงานเหล่านี้หายไปแล้วใครจะทำ เท่าที่เห็นก็ไม่มีหน่วยงานอื่นที่ทำงานลักษณะนี้ ลองมองดูว่าเวทีรวมนักออกแบบระดับโลก ห้องสมุดกลางเมืองที่กระตุ้นการอ่านสำหรับเยาวชน อีกทั้งหน่วยงานที่ทำหน้าที่สนับสนุนและเป็นต้นแบบพิพิธภัณฑ์สมัยใหม่นำเสนอประวัติศาสตร์ชาติไทยในมุมที่ดีมาก มันจะหายไปหมดอย่างน่าเสียดาย"
สฤณี เสนอว่า ท่ามกลางความสับสนของข่าวลือว่าจะยุบหรือไม่ยุบ ยุบเพราะอะไร สื่อมวลชนควรทำหน้าที่ในการติดตามและรายงานข่าวให้ประชาชนได้รับรู้อย่างต่อเนื่อง
"สิ่งที่ควรทำเลยคือ ตรวจสอบองค์กรมหาชนทั้งหลาย ไม่ใช่เฉพาะแค่ 4 องค์กรนี้ ในเมื่อองค์กรมหาชนได้รับการอุดหนุนจากรัฐและประชาชน ควรจะมีความโปร่งใสมากขึ้นในแง่ของการบริหารจัดการงบการเงินและเรื่องต่างๆ ทำไมมีเหตุให้รัฐมองว่าใช้เงินไม่คุ้มค่า หากเป็นไปได้ควรเปิดเวทีสาธารณะให้ตัวแทนของสถาบันเหล่านี้ได้พูดว่าที่ผ่านมาเขาทำอะไรบ้าง เพราะคนที่ได้ประโยชน์คือประชาชน การจัดการภายในเป็นเรื่องที่คนข้างนอกอาจมองไม่เห็น รัฐก็ควรจะเปิดเผยผลการตรวจสอบ หรือผลการศึกษาที่ชัดเจน คนก็จะได้เข้าใจและร่วมแสดงความคิดเห็นได้ถูกต้อง"
ประชาชนต้องมีส่วนร่วม
ด้าน มะเดี่ยว-ชูเกียรติ ศักดิ์วีระกุล ผู้กำกับภาพยนต์ชื่อดัง ให้ความเห็นว่า สถานที่สร้างสรรค์เหล่านี้ไม่อาจประเมินผลที่เป็นรูปธรรมได้
"สถานที่เหล่านี้ได้จัดกิจกรรมมาโดยตลอด ช่วยสร้างสรรค์จุดประกายความคิดของคนที่ทำงานด้านออกแบบและด้านวิชาการต่างๆ ก็คงคล้ายๆโรงเรียนแห่งหนึ่ง คนที่ต้องการสื่อด้านการออกแบบ ทีซีดีซีก็มีห้องสมุดสำหรับนักออกแบบและมีวัสดุให้ดูเป็นตัวอย่าง ซึ่งดีมากๆ ที่จริงมันก็เป็นส่วนหนึ่งก่อนที่จะเกิดผลิตภัณฑ์งานออกแบบใหม่ๆ ถ้าไม่มีสถานที่แบบนี้ กระบวนการคิดงานสร้างสรรค์ คิดนวัตกรรมใหม่ๆมันจะยากขึ้น ถ้ารัฐไม่มอบแหล่งความรู้พวกนี้ให้ประชาชนให้เข้าถึงได้ง่าย กลุ่มคนทำงานด้านความคิดสร้างสรรค์คงต้องดิ้นรนขวนขวายกันเหนื่อยยิ่งกว่านี้"
ผู้กำกับชื่อดัง บอกว่า ไม่ว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไรเกิดขึ้น ควรให้ประชาชนได้รับรู้ และมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น
"ผลกระทบที่เกิดขึ้นในสังคมที่เกิดขึ้นมันคงไม่ใหญ่โตขนาดนั้น แต่มันสะท้อนวิสัยทัศน์ของรัฐที่ไม่ประเมินความคิดสร้างสรรค์ให้เป็นมูลค่า ส่วนตัวก็ไม่เห็นด้วยที่จะยุบไปหรือจะไปรวมกับองค์กรอื่นๆ เพราะเขาอาจจะไม่เข้าใจงานด้านนี้อย่างจริงจัง ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงอะไรก็น่าจะทำให้ประชาชนตรวจสอบได้ อาจจะมีการทำประชามติพูดคุยแลกเปลี่ยนความเห็นก่อนว่าที่มีอยู่มันไม่ดีตรงไหน แล้วค่อยเปลี่ยนแปลงโยกย้าย เท่าที่เห็นตอนนี้คงตอบไม่ได้ว่าปัญหาภายในที่แท้จริงเป็นอย่างไร แต่ทั้งหมดทั้งปวงก็ควรที่จะเปิดเผยให้ประชาชนได้รับรู้"
