ปรับยุทธศาสตร์ส่งออก ดันเศรษฐกิจปีหน้า

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

ตัวเลขการส่งออกล่าสุดเดือน ส.ค. 2558 ไม่ต้องบรรยายก็รู้ว่าการส่งออกของไทยอาการหนักหาทางฟื้นได้ยาก

กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า การส่งออกเดือน ส.ค. 2558 ขยายตัวติดลบถึง 6.69% เป็นการขยายตัวติดลบ 8 เดือนติดต่อกัน ทำให้ตั้งแต่ต้นปีที่ผ่านมาการส่งออกของไทยขยายตัวติดลบไปแล้ว 4.92% ทำให้มีการคาดกันว่าการส่งออกของไทยที่เหลืออีก 4 เดือน น่าจะขยายตัวติดลบและทำให้การส่งออกของไทยทั้งปีจะขยายตัวติดลบไม่ต่ำกว่า 5%

ก่อนหน้านี้ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ปรับประมาณการเศรษฐกิจไทยจาก 3% เหลือ 2.7% ก็เป็นเพราะมองว่าการส่งออกของไทยจะทรุดหนักติดลบถึง 5% สอดคล้องกับตัวกระทรวงการคลังที่ประมาณการเศรษฐกิจก่อนหน้านี้อยู่ที่ 3% ก็ประเมินว่าการส่งออกของไทยจะติดลบ 4% ซึ่งการปรับประมาณการใหม่ในเดือนหน้า คาดว่าจะมีการปรับประมาณการเศรษฐกิจลดลง เพราะการส่งออกของไทยจะติดลบมากขึ้น

แม้แต่ธนาคารเพื่อการพัฒนาเอเชีย หรือเอดีบี ก็มองว่าการส่งออกของไทยจะขยายตัวติดลบ 2% และลดประมาณการเศรษฐกิจของไทยจากเดิม 3.6% เหลือ 2.7% เท่ากับ ธปท.

ตัวเลขเศรษฐกิจที่ออกมาฟ้องชัดว่า เศรษฐกิจที่ตกต่ำมาจากการส่งออกของไทยที่ทรุดไม่เป็นท่า จนทีมเศรษฐกิจของรัฐบาลต้องออกมาสยบความกังวล สร้างความเชื่อมั่นด้วยการยืนยันว่าการส่งออกของไทยถอยหลังติดลบเป็นปีที่ 3 ต่อเนื่อง ไม่ทำให้เศรษฐกิจไทยวิกฤต

การออกมาให้เหตุผลดังกล่าวไม่ผิด แต่การส่งออกที่ตกแล้วตกอีกย่อมทำให้เศรษฐกิจฟื้นตัวไม่ขึ้นเช่นกัน เพราะเศรษฐกิจไทยพึ่งการส่งออกถึง 2 ใน 3

ในปี 2556 การส่งออกของไทยติดลบ 0.2% ทำให้เศรษฐกิจขยายตัวได้ 2.9% ส่วนปี 2557 เศรษฐกิจไทยขยายตัวได้ 0.7% ก็เพราะการส่งออกขยายตัวติดลบ -0.3%

สำหรับปี 2558 เศรษฐกิจไทยชะลอลงเรื่อยๆ สาเหตุใหญ่มาจากการส่งออก จากเดิมที่คาดว่าการส่งออกของไทยจะขยายตัวได้ 4-5% ทำให้เศรษฐกิจไทยขยายตัวได้ 3-4% แต่ยังไม่สิ้นไตรมาส 3 ของปี การส่งออกของไทยทรุดไปถึง 4-5% ทำให้เศรษฐกิจยืนไม่พ้น 3% อย่างที่เห็น

การสูญเสียเม็ดเงินจากการส่งออกมหาศาล ทำให้เศรษฐกิจดันไม่ขึ้นอย่างที่เห็น แม้ว่ารัฐบาลจะดันมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ ทั้งกองทุนหมู่บ้าน สร้างงานตำบล เร่งลงทุนโครงการขนาดเล็ก อัดสินเชื่อและการค้ำประกันผู้ประกอบการเอสเอ็มอี เป็นวงเงินรวมกันถึงกว่า 3 แสนล้านบาท ก็ยังไม่สามารถดันเศรษฐกิจให้ฟื้นขึ้นมาได้ โดย ธปท. มองว่า มาตรการกระตุ้นจะมีผลทำให้เศรษฐกิจปีนี้โตได้ 0.1% เพราะเม็ดเงินส่วนใหญ่จะถูกใช้จริงปีหน้า

ดังนั้น รัฐบาลหนีไม่พ้นที่จะต้องเร่งฟื้นการส่งออกของไทย ไม่ว่าจะยากเย็นแสนเข็ญขนาดไหน เพราะเป็นเครื่องยนต์ที่สำคัญทางเศรษฐกิจ และเครื่องยนต์อื่นดันกันสุดกำลัง ไม่ว่าจะเป็นการเร่งเบิกจ่ายยังทำได้ช้า เพราะเป็นโครงการขนาดใหญ่ การกระตุ้นการบริโภคซึ่งทำได้ไม่มากเพราะรัฐบาลไม่มีเงิน การกระตุ้นการลงทุนภาคเอกชนก็ยังต้องใช้เวลา ตราบใดการลงทุนภาครัฐขนาดใหญ่ไม่เดิน การลงทุนภาคเอกชนก็ยังขยับได้ยาก

ส่วนการหาเครื่องยนต์ทางเศรษฐกิจใหม่มาขับเคลื่อนเศรษฐกิจที่ทีมเศรษฐกิจพยายามขายไอเดียนี้เรียกความเชื่อมั่น ก็ยังต้องใช้เวลาหากันอีกนานว่าสุดท้ายจะเป็นอะไร อย่างไร ได้เป้าแล้วกว่าจะเดินหน้าปฏิบัติได้จริงคงไม่สามารถทำได้ข้ามปี

ส่งผลให้การหันมาแก้เครื่องยนต์ใหญ่ทางเศรษฐกิจหนีไม่พ้น จึงมีการระดมพลการแก้ไขกันครั้งใหญ่ ที่ผ่านมาทีมเศรษฐกิจได้เร่งดันให้ทูตพาณิชย์ของไทยทั่วโลกทำงานหนักเปิดตลาดใหม่ โดยมุ่งเน้นเจาะตลาดอาเซียน จีน อินเดีย โดยให้เจาะลึกไปถึงเมืองรองๆ ของประเทศดังกล่าวเพื่อให้การขายสินค้าของไทยเพิ่มขึ้นด้วย

ล่าสุด กระทรวงพาณิชย์ยังเรียกประชุมผู้ประกอบการ 12 กลุ่ม วางยุทธศาสตร์การส่งออกของไทยเป็นการเร่งด่วน ประกอบด้วยกลุ่มผู้ประกอบการที่สำคัญ เช่น กลุ่มยานยนต์และชิ้นส่วน กลุ่มอัญมณีและเครื่องประดับ กลุ่มเกษตรและอาหาร กลุ่มสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่ม เป็นต้น แต่การดำเนินการยังต้องใช้เวลากว่าจะเข้ารูปเข้าร่างเห็นผลอย่างเร็วก็ปีหน้า

อย่างไรก็ตาม การเดินหน้าชุบชีวิตการส่งออกรัฐบาลได้มองข้ามเศรษฐกิจปีนี้ไปแล้ว แต่ตั้งเป้าสำคัญให้การส่งออกฟื้นตัวมาขับเคลื่อนเศรษฐกิจปีหน้า เพราะหากการส่งออกของไทยปีหน้ายังไม่ฟื้น เศรษฐกิจปีหน้าที่คาดว่าจะดีกว่าปีนี้ก็อาจจะไม่เป็นอย่างที่คิด

ที่สำคัญการวางยุทธศาสตร์การส่งออกของไทยเป็นเรื่องที่ทำกันมานาน แต่กลับไม่มีผลในทางปฏิบัติ ทำให้การส่งออกของไทยยิ่งวันยิ่งถอย วันนี้มีการปัดฝุ่นการทำยุทธศาสตร์กันรอบใหม่ ก็ต้องรอลุ้นกันว่าจะแปลงสารให้ออกมาปฏิบัติดันการส่งออกของไทยให้ฟื้นตัวได้มากขนาดไหน ปัญหาการส่งออกของไทยเป็นที่รู้กันมานานว่าผู้ประกอบการของไทยไม่ปรับตัว เน้นการผลิตสินค้าที่ค่าแรงต่ำ ไม่พัฒนาคุณภาพสินค้า ไม่ปรับปรุงกระบวนการผลิต ทำให้สินค้าของไทยถอยหลังสู้คู่แข่งประเทศเพื่อนบ้านไม่ได้ ในช่วงที่ภาวะเศรษฐกิจโลกไม่ผันผวน เศรษฐกิจไทยมีปัญหา การส่งออกของไทยก็สามารถขยายตัวไปได้

แต่ทว่าในช่วงที่ผ่านมาเศรษฐกิจชะลอตัวและผันผวนรุนแรง เศรษฐกิจมีปัญหาจากการเมืองภายในประเทศกระทบกับการขยายตัวของเศรษฐกิจมาเป็นเวลา 10 ปี ทำให้การส่งออกของไทยที่ไม่มีการปรับตัวกลายเป็นฝีแตก อาหารสาหัส ส่งออกไม่ได้

นอกจากนี้ ยังมีปัญหาการย้ายฐานการผลิตของนักลงทุนไปประเทศมีปัญหาการเมืองน้อยกว่าไทย เป็นตัวซ้ำเติมให้การส่งออกของไทยทรุดเพิ่ม ในทางตรงข้ามไปช่วยดันการส่งออกของคู่แข่งให้เพิ่มขึ้น ส่งผลให้ไทยเสียหายสองเด้ง

ดังนั้น การฟื้นการส่งออกของไทยเพื่อมาเป็นเครื่องยนต์หลักขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยให้แข็งแรงเหมือนเดิม เป็นเรื่องที่ทำยากไม่แพ้เข็นครกขึ้นภูเขา ตราบใดที่ผู้ประกอบการของไทยไม่ปรับตัวเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การพัฒนาคุณภาพสินค้าให้ทันสมัยด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่

ขณะที่ภาครัฐก็ต้องไม่หลงทางสนับสนุนผู้ส่งออกในการยกระดับการแข่งขันให้ทันตลาดโลก ไม่ใช่ให้ผู้ประกอบการส่งออกหลงอยู่กับค่าบาทอ่อน ดอกเบี้ยต่ำ ได้ราคาสินค้าส่งออกเพิ่มขึ้นโดยไม่ยอมปรับปรุงคุณภาพสินค้าและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต หากยังเป็นเช่นนั้นการฟื้นฟูการส่งออกของไทยเพื่อเป็นแรงขับเศรษฐกิจให้ยั่งยืนคงหวังได้ยาก