เรียนน้อยได้ยาก เรียนมากได้ง่าย

โดย...กรกิจ ดิษฐาน

ได้ยินว่า สพฐ.จะเสนอให้ลดเวลาเรียน เพื่อที่จะมีเวลาทำกิจกรรมมากขึ้น เรียนรู้โลกภายนอกมากขึ้น ผมเองไม่ได้ติดตามความเคลื่อนไหวการศึกษาไทยแบบเจาะลึกเท่าไหร่ แต่ได้ยินคนบ่นกันมากเรื่องคุณภาพการศึกษา และได้ยินหลายฝ่ายถกเถียงกันว่าการลดเวลาเรียนกับเพิ่มเวลาอย่างไหนคือวิถีการศึกษาที่มีคุณภาพมากกว่ากัน

พอดีได้ชมสารคดีกึ่งการทดลองของสถานีโทรทัศน์ BBC เรื่อง Are Our Kids Tough Enough? เขาเชิญครูจากเมืองจีนมาสอนเด็กอังกฤษ ที่โรงเรียนโบฮันท์ (Bohunt School) โดยใช้วิธีการแบบจีน เรียกว่า Chinese School คือครูจะเป็นผู้ยัดเยียดความรู้ให้ บังคับให้เขียนตามบนกระดาน ให้พูดตามครูแบบนกแก้วนกขุนทอง และเพิ่มเวลาเรียนแบบยาวยืดถึง 12 ชั่วโมง และวินัยจัด เปรียบเทียบกับคลาสที่สอนโดยครูอังกฤษโดยใช้ระบบเด็กเป็นศูนย์กลาง (Child centered) กระตุ้นให้เด็กคิดเอง ครูเป็นผู้บอกทาง อธิบายคร่าวๆ ไม่ยึดติดกับกรอบวินัย ครูกับนักเรียนไม่มีช่องว่างระหว่างกัน ที่สำคัญคือเรียนน้อยกว่า

สารคดีนี้มี 3 ตอน ผมดูไปก็ปลงไป เพราะห้องเรียนจีนเละตุ้มเป๊ะ ครูก็สอนไป นักเรียนก็เพลียไป สอนเท่าไหร่ก็ไม่เข้าหัว จนเด็กต้องแอบมาให้ครูอังกฤษช่วยสอนซ้ำ แถมยังบ่นครูจีนด้วยว่ายัดเยียดความรู้เหมือนหุ่นยนต์ ส่วนครูจีนก็บ่นว่าเด็กอังกฤษขี้เกียจ ไม่มีสัมมาคารวะ ไม่มีวินัย สู้เด็กจีนไม่ได้สักนิด

มีอยู่จุดหนึ่งที่เด็กๆ ไม่แยแสแล้ว ออกลายเกเรแบบไม่เกรงใจครูจีน จนต้องเรียกครูใหญ่อังกฤษมาขู่ จากนั้นเชิญผู้ปกครองมาหารือด้วย ตอนนี้สำคัญมาก เพราะคุณครูบอกว่า ลูกๆ ของพ่อแม่ในอังกฤษ ไม่มีวินัย ไม่ขยัน ไม่ตั้งใจ แถมยังมีสวัสดิการชีวิตที่ดี ทำให้เอื่อยเฉื่อย ตรงนี้แหละที่จะทำให้เด็กๆ ไม่มีศักยภาพในการแข่งขัน ต่อไปจะถูกแย่งงาน จนหมดสิ้นโอกาสในชีวิต ปรากฏว่าพ่อแม่เด็กๆ เห็นด้วยกับครูขึ้นมาทันที

ผ่านไป 4 สัปดาห์ของการทดลอง ภาพที่ออกมาก่อนหน้านี้คือ Chinese School เละเป็นโจ๊ก แต่เวลาผลสอบออกมา เด็กๆ ในคลาสครูจีนกลับได้คะแนนสูง ชนะคลาสอังกฤษแบบ Child centered ทุกวิชา เป็นอะไรที่เซอร์ไพรส์ทุกฝ่ายเอามากๆ

อย่างไรก็ตาม การทดสอบนี้เป็นการกระตุกความคิดมากกว่าจะเทียบกันว่าระบบใครดีกว่ากัน เพราะระบบจีนทำให้เด็กมีผลการเรียนดีขึ้น มีวินัยมากขึ้น และศักยภาพด้านการแข่งขันกับโลกภายนอกมากขึ้น แต่เด็กบ่นว่าขาดจินตนาการ ไม่กล้าพูดหน้าชั้นเรียนเหมือนอย่างที่เคย เพราะในระบบอังกฤษ เด็กๆ จะถูกกระตุ้นให้คิด ให้ทำงานเป็นกลุ่ม และแสดงความเห็นอย่างเสรี

สารคดีตัวนี้มีผู้แสดงความเห็นที่หลากหลาย สรุปได้คร่าวๆ ดังนี้

1.การเรียนแบบครูเป็นศูนย์กลาง จัดเวลาเรียนทั้งวัน และเน้นวินัยในชั้นเรียน จะช่วยให้ผลการเรียนดีขึ้น ศักยภาพในการแข่งขันเยี่ยม แต่ในด้านลบเด็กจะขาดทักษะในการแสดงความเห็น เพราะบางวิชาต้องเรียนรู้ผ่านการวิเคราะห์ เช่น วรรณคดีและประวัติศาสตร์ ส่วนเด็กๆ จะง่ายต่อการปกครอง แต่ยากที่จะสร้างสังคมที่มีพลวัตประชาสังคม ขาดทักษะการเข้าสังคม

2.การเรียนแบบเด็กเป็นศูนย์กลาง เวลาเรียนน้อยลง เปิดให้เด็กกล้าแสดงความเห็น เวลากิจกรรมมากช่วยให้เด็กๆ มีความสุข ร่าเริงมากขึ้น มีโอกาสทนุถนอมเด็กๆ ที่ไม่เก่งการเรียน แต่ในด้านลบจะส่งผลต่อระเบียบวินัยและมารยาท อีกทั้งสังคมมีสวัสดิการมาก ช่วยให้คนล้มบนฟูก ทำให้เด็กเฉื่อยชา ขาดทรัพยากรมนุษย์ในระบบเศรษฐกิจที่มีการแข่งขันรุนแรง

บางคนบอกว่า ผลลัพธ์ไม่สำคัญ เท่ากับการทดลองนี้เป็นการจี้ให้ตื่น เพื่อที่ฝ่ายการศึกษาหันมาสำรวจตัวเองมากขึ้น แล้วแสวงหาแนวที่ดีที่สุดสำหรับเด็กๆ