หยุดกิน ฟื้นทรัพยากรก่อนทะเลล่มสลาย

โดย...ธนวัฒน์ เพ็ชรล่อเหลียน

ระยะทางร่วม 1,600 กิโลเมตร ตามแนวชายฝั่งครอบคลุมพื้นที่ 23 จังหวัด คือพื้นที่ศักยภาพในการทำประมง มีไม่ต่ำกว่า 3 แสนครัวเรือน ที่ได้รับอานิสงส์จากแหล่งอาหารในนามท้องทะเล

นำมาซึ่งความเคารพและความสำนึกในบุญคุณของธรรมชาติ

กระทั่งเรือพาณิชย์ขนาดใหญ่พร้อมเครื่องมือประหัตประหารอย่างอวนรุน-อวนลาก เรือปั่นไฟปลากะตักกำเนิดขึ้น

ฉากการล่มสลายของทะเลและวิถีชีวิตประมงพื้นบ้านจึงปรากฏชัด

“70% ของปลาที่จับด้วยอวนลาก จะเป็นลูกปลาหรือปลาตัวเล็กๆ เท่านั้น” บรรจง นะแส นายกสมาคมรักษ์ทะเลไทย เปิดเผยข้อมูลในเวทีเสวนาความยั่งยืนของทะเลไทยกับการสร้างซัพพลายเชนอาหารทะเลที่มีคุณภาพ

บรรจง บอกว่า ทุกวันนี้มีการจับลูกปลาทูมาใส่ถุงขาย ราคากิโลกรัมละ 100-120 บาท โดยลูกปลาทู 1 กิโลกรัม มีประมาณ 1,200 ตัว ซึ่งหากปล่อยให้ลูกปลาทูเหล่านี้โตเต็มวัย ก็จะได้ปลาทูขนาด 10-12 ตัว/กิโลกรัม

“นอกจากมูลค่าจะเพิ่มขึ้นจากกิโลกรัมละ 100-120 บาท เป็นหลักหมื่นบาทแล้ว ปลาทูเหล่านั้นก็ยังมีโอกาสวางไข่เพื่อขยายพันธุ์ต่อไปอย่างไม่รู้จบ” นายกสมาคมรักษ์ทะเลไทย ย้ำประเด็น

สอดคล้องกับ สุภาภรณ์ อนุชิราชีวะ ผู้จัดการโครงการประมงพื้นบ้าน-สัตว์น้ำอินทรีย์ มูลนิธิสายใยแผ่นดิน ที่สำทับว่าประมงพาณิชย์ผิดกฎหมาย กำลังจะทำให้ห่วงโซ่อาหารหมดไปจากทะเล

เธออธิบายว่า ทุกวันนี้เราบริโภคลูกปลากันเยอะมาก ไม่ว่าจะเป็นปลาข้าวสารหรือปลาสายไหมที่วางขายตามท้องตลาด ซึ่งแท้จริงแล้วก็คือลูกปลากะตักที่ยังสามารถเติบโตได้อีก หรืออย่างปลาทูแก้วซึ่งก็คือลูกปลาทู แต่พ่อค้าแม่ค้ากลับอ้างว่านี่คือปลาทูตัวเล็ก

“ลูกปลาเหล่านี้ควรจะเป็นอาหารของปลาใหญ่ แต่ก็ถูกจับขึ้นมาจำนวนมาก ผลก็คือวงจรชีวิตของสัตว์น้ำในทะเลกำลังถูกตัดขาด” นักวิชาการรายนี้ ระบุ

สุภาภรณ์ บอกอีกว่า ถ้าเป็นไปได้อยากให้ผู้บริโภคเลือกรับประทานอาหารทะเลอินทรีย์จากกลุ่มประมงพื้นบ้าน ซึ่งปลอดภัยและปราศจากสารเคมีโดยเฉพาะฟอร์มาลีนอย่างแน่นอน

“การตรวจหาสารฟอร์มาลีนในอาหารทะเลเป็นเรื่องที่ยากมาก ผู้บริโภคแทบไม่มีโอกาสตรวจหาได้เลย วิธีการสังเกตอาหารทะเลเบื้องต้น คือ ปลาทิ้งไว้นานๆ ตาต้องแดง ถ้าไม่แดงแสดงว่าใส่สารเคมี เมื่อกดแล้วเนื้อต้องไม่เด้ง ปลาทูต้องเห็นเลือดไหล ถ้าไม่มีเลือดแปลว่าใส่สารอย่างแน่นอน” นักวิชาการรายนี้ ระบุ

สำหรับเกณฑ์การพิจารณาอาหารทะเลอินทรีย์ ต้องเป็นสินค้าที่ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม ต้องไม่ใช้สารเคมี แหล่งการทำประมงต้องไม่มีมลภาวะ และสามารถตรวจสอบย้อนกลับไปได้ว่าใครเป็นผู้จับและจับมาจากไหน

ปิยะ เทศแย้ม นายกสมาคมประมงพื้นบ้านทุ่งน้อย จ.ประจวบคีรีขันธ์ แนะนำวิธีการเลือกอาหารทะเลปลอดภัย โดยเริ่มตั้งแต่การเลือกปลา-กุ้ง เนื้อต้องนิ่ม น้ำต้องขุ่นและมีเลือด ปลาหมึกจะมีสีขาวได้เพียง 1-2 วัน จากนั้นต้องแดงอมชมพู ปูม้าถ้าเนื้อไม่แน่นแสดงว่าขึ้นมาจากทะเลไม่ต่ำกว่า 3 วันแล้ว

“เราสามารถเปลี่ยนแปลงสังคมของเราได้ คือ เราต้องหยุดกินลูกปลา ถ้าเรายังสนับสนุน อนาคตห่วงโซ่อาหารก็จะหมดจากท้องทะเล” ปิยะ ระบุ

สิ้นสุดงานเสวนาเกิดเป็นคำถาม ... มนุษย์จำเป็นต้องบริโภคกันถึงขนาดนี้เชียวหรือ ทุกวันนี้เราต่างบริโภคเกินความจำเป็นใช่หรือไม่?

นั่นเพราะเมื่อบริโภคกันอย่างบ้าคลั่ง การผลิตอย่างทำลายล้างจึงเกิดขึ้น