ขี่ช้างจับตั๊กแตน

คณะกรรมการสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล (บอร์ดสลากฯ) ที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ใช้อำนาจตามมาตรา 44 ในคำสั่ง คสช. ส่งตรงมาแก้ไขปัญหาการขายสลากเกินราคาคู่ละ 80 บาท เริ่มเบ่งมาตรการแก้ไขปัญหาสลากแพงแล้วหลายข้อ

พล.ต.อภิรัชต์ คงสมพงษ์ ประธานบอร์ดสลากฯ คิดหลายวิธี หลายรูปแบบ เพื่อให้การแก้ไขปัญหาบรรลุตามที่นายกฯ สั่งการมา แต่หลายมาตรการที่ประกาศออกมา สร้างความกังขาในสังคมว่าจะช่วยแก้ไขปัญหาได้จริงหรือ ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มส่วนแบ่งรายได้ให้กับผู้ค้าสลากมากขึ้นทั่วหน้าทั้งรายย่อยและมูลนิธิต่างๆ ลดรายได้นำส่งรัฐบาลลงปีละ 1,500-2,000 ล้านบาท แลกกับผู้ค้าสลากจะไม่ขายเกินราคา

นอกจากนี้ ก็จะจัดการกับผู้ค้าสลากรายใหญ่ที่ได้โควตาไปแล้วนำไปขายต่อหลายช่วง ทำให้ราคาสลากแพงเกินจริง ด้วยการนำเอากฎหมายฟอกเงินมาจับ และจะตรวจสอบการเสียภาษีย้อนหลังด้วย และหากพบว่าทำผิดจะยึดโควตาคืน

ล่าสุด พล.อ.ประยุทธ์ เห็นว่า ควรแก้ไขปัญหาเลขไม่สวยด้วยการออกรางวัลเลข 3 ตัวหน้าบนสลาก ซึ่งบอร์ดสลากฯ ขานรับทันทีด้วยแนวคิดจะลดรางวัลเลขท้าย 3 ตัวล่าง 4 รางวัล ให้เหลือ 2 รางวัล โดยนำ 2 รางวัล มาใช้เป็นรางวัลเลขหน้า 3 ตัว ซึ่งดูเหมือนว่าประชาชนเริ่มงงกับการแก้ไขปัญหาเรื่องนี้ที่เริ่มขยายวงใหญ่โตขึ้น แต่ก็ยังไม่รู้ว่าจะสามารถแก้ไขปัญหาหวยแพงอย่างยั่งยืนได้หรือไม่ เพราะเป็นการฝืนกลไกตลาด

การแก้ไขปัญหาสลากแพงนั้น รากเหง้าอยู่ที่การกระจายโควตาที่ไม่เป็นธรรม และผู้ได้โควตาไม่ขายเองแต่นำสลากไปขายต่อ ทำให้เกิดยี่ปั๊วและซาปั๊วในวงการค้าสลากมานาน โดยที่คนซื้อและคนขายสมยอมกัน และเป็นเรื่องของดีมานด์และซัพพลาย หากงวดไหนมีข่าวลือเลขเด็ด เลขนั้นจะถูกกวาดซื้อจนเกลี้ยงแผงอย่างรวดเร็ว ผู้ค้าจะโก่งราคาก็ยอมเพราะเชื่อว่าหากถูกรางวัลยังไงก็คุ้ม เป็นสินค้าที่ผู้ซื้อไม่มีโอกาสต่อรองใดๆ

ดังนั้น ไม่ว่าสำนักงานสลากฯ จะออกมาตรการใดๆ มา ก็แก้ไขปัญหาขายสลากแพงไม่ได้ หรืออาจจะได้ผลแค่ชั่วคราวตามอายุรัฐบาล

พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ไม่ได้ประกาศให้การแก้ไขปัญหาการขายสลากเกินราคาเป็นวาระแห่งชาติ ที่จะต้องแก้ไขปัญหาเร่งด่วนเหมือนปัญหาอื่น เช่น การช่วยเหลือผู้ประกอบการเอสเอ็มอี การผลักดันการส่งออก ฯลฯ

นายกฯ ให้ความสำคัญติดตามการแก้ไขปัญหาอย่างใกล้ชิด โดยหวังว่าความเด็ดขาดในการบังคับใช้กฎหมายจะทำให้การขายสลากแพง ขูดรีดประชาชนหายไป ทุ่มกำลังเจ้าหน้าที่ทั้งทหาร ตำรวจ ตระเวนตรวจจับคนขายสลากเกินราคา หากมองในมุมของความพยายามรักษากฎหมายเป็นสิ่งที่ถูกต้อง แต่การทุ่มทรัพยากรมากมายแก้ไขปัญหา เปรียบเหมือนขี่ช้างจับตั๊กแตน สุดท้ายอาจได้ไม่คุ้มเสีย ถ้าไม่แก้ไขปัญหาที่รากเหง้าอย่างแท้จริง