แนะรัฐเร่งแก้ปัญหาคนเฒ่าไร้สัญชาติเชียงราย

เชียงราย-แนะรัฐเร่งแก้ปัญหาคนเฒ่าไร้สัญชาติพบกว่า1,400 ชีวิตประสบชะตากรรมลำบากไร้สิทธิรักษาพยาบาล

เมื่อวันที่27พ.ค.58 คณะสื่อมวลชนจากส่วนกลางราว 21 คน ลงพื้นที่ดอยแม่สลอง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย   เพื่อสำรวจสถานการณ์ชุมชนที่มีผู้เฒ่าไรสัญชาติ โดยช่วงเช้าได้เดินทางไปบ้านหล่อโย ซึ่งมีนางเตือนใจ ดีเทศน์  ที่ปรึกษามูลนิธิพัฒนาชุมชนเขตภูเขา  (พชภ.) และเจ้าหน้าที่ พชภ.เข้าร่วมคณะ

นางเตือนใจ กล่าวว่า  หลังมีการประกาศเขตปกครองของรัฐ มีประชาชนที่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ อาทิ อาข่า ไทลื้อ ลาหู่  ม้ง ฯลฯ  มีปัญหาเรื่องสถานะทางกฎหมายจำนวนไม่น้อย แบ่งเป็นกลุ่มต่างๆ ได้แก่ 1.ผู้ตกหล่นจากระบบทะเบียนราษฎร ไม่มีเลขประจำตัว 13 หลัก ไม่มีเอกสารทางกฎหมาย คนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ จึงไม่มีตัวตน 2.ผู้ได้รับการสำรวจมีเลขประจำตัว 13 หลักแล้ว (เลข 0) มีบัตรประจำตัวผู้ไม่มีสถานะทางทะเบียน ไม่มีสิทธิ์ในสวัสดิการสังคม  การเมือง

3.กลุ่มถือบัตรเลข 6  อพยพเข้าเมืองในรัฐไทยระว่างวันที่ 3 ต.ค. 2528 –18 ม.ค. 2538 ยื่นคำร้องขอมีสถานะคนต่างด้าว และอาจเข้าเมืองชอบด้วยกฎหมายที่อาศัยในประเทศไทยถาวร แต่ยังไม่มีการอนุมัติให้ได้สัญชาติไทย 4.กลุ่มอพยพเข้ามาในรัฐไทยก่อนวันที่ 3 ตุลาคม 2528  ที่ถือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวและใบสำคัญถิ่นที่อยู่ ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2536 -2543 จนถึงปัจจุบันแต่ติดเงื่อนไขตามกฎหมายสัญ พ.ศ. 2508   มาตรา 10  กำหนดให้คนแปลงสัญชาติต้องมีรายได้ที่มั่นคงไม่เป็นภาระประเทศไทย จึงไม่สามารถแปลงสัญชาติได้ 

"กลุ่มต่างเหล่านี้เฉพาะในพื้นที่จังหวัดเชียงรายที่ พชภ.และเครือข่ายได้สำรวจนั้นมีอยู่ในเขต อ.เวียงแก่น อ.แม่ฟ้าหลวง อ.เชียงของ อ.แม่จัน  อ.เชียงแสน จำนวน 1,400 คน การเดินทาง ใช้ชีวิตประจำวันของผู้เฒ่าทุกวันนี้ยากลำบากมีข้อจำกัดเรื่องสิทธิการเดินทาง บางคนไม่ได้สิทธิในการรักษาพยาบาล ทำให้เกิดข้อติดขัดต่างๆ มากมาย เราอยากให้สังคมเห็นใจ คนกลุ่มนี้ บางรายก็อายุมาก เขียนอ่านไทยไม่คล่อง  การสื่อสารเป็นอุปสรรคมาก เราอยากให้อนุโลมเกณฑ์บางอย่างเพื่อให้การขอสัญชาติง่ายขึ้น” นางเตือนใจ กล่าว

นางอาผ่า เชอมือ   อายุ 66 ปี  ชาวบ้านชาติพันธุ์อาข่า บ้านหล่อโย กล่าวผ่านล่ามว่า   อาศัยอยู่บ้านหล่อโย มานานกว่า 30 ปี มีที่ดินไว้สำหรับทำไร่ทำนาพอประมาณใกล้ๆบ้าน ชีวิตที่เรียบง่ายทำให้ตนไม่อยากย้ายไปที่อื่น ทุกวันนี้ตนถือบัตรเลข 6  ซึ่งยังติดขัดในเรื่องสิทธิการรักษาพยาบาลและการเดินทางออกนอกพื้นที่

“คนอาข่าเรามีการอยู่ติดบ้าน และไม่ต้องการย้ายไปไกล เราทำเกษตรใกล้ชุมชนให้มากที่สุด เพื่อจะได้อยู่กับครอบครัว แม้ว่าคนรุ่นใหม่จะย้ายไปข้างนอกกันบ้างก็ตาม แต่คนรุ่นเก่าไม่มีใครออกนอกพื้นที่  ฉันปลูกผลไม้ ปลูกกาแฟ ช่วยกันกับเพื่อนบ้านไม่ต้องจ้างใครเข้ามาให้วุ่นวาย ชีวิตแบบนี้มันสบายดี แต่อยากมีสิทธิ์เดินทางไปที่อื่นบ้าง” นางอาผ่า กล่าว

ต่อมาเวลาประมาณ 14.00 น.คณะสื่อมวลชนได้ลงพื้นที่บ้านป่าคาสุขใจ อ.แม่ฟ้าหลวง เพื่อสัมภาษณ์ตัวแทนผ้สูงอายุที่มีปัญหาสถานะทางทะเบียนเพิ่มเติม โดยในวันที่ 28 พฤษภาคม ทางพชภ.และเครือข่ายภาคี จะมีการจัดงานวันผู้เฒ่าไร้สัญชาติ เพื่อแก้ไขปัญหาสถานะทางกฎหมายต่อไป โดยมี นพ.สมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข (รมว.สธ.) ผู้แทนส่วนราชการ และผู้ทรงคุณวุฒิด้านต่างๆ โดยเฉพาะด้านกฎหมาย ซึ่งรศ.พันธุ์ทิพย์ กาญจนจิตรา สายสุนทร อาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และคณะ มาร่วมงานด้วย และมีผู้เฒ่าไร้สัญชาติกว่า 150 คนเข้ามาร่วมกิจกรรม

ทั้งนี้ ได้มีการจัดทำข้อเสนอไว้ 8 ข้อสำหรับแก้ปัญหาผู้เฒ่าไร้สัญชาติ อาทิ 1.ให้กระทรวงมหาดไทยเร่งทำโครงการพิเศษเพื่อขจัดปัญหาความไร้รัฐไร้สัญชาติให้แก่ผู้เฒ่าในประเทศไทย โดยเริ่มให้อำเภอฟ้าหลวง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงรายเป็นอำเภอนำร่อง 2.ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย สั่งสังคายนาข้อกฎหมายเพื่อการแก้ปัญหาการไร้รัฐไร้สัญชาติของชาวเขาและชนชาติพันธุ์ต่างๆ ที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยมานานจนเป็นปู่เป็นย่าของคนสัญชาติไทย และต้องการขอมีสถานะคนต่างด้าว มีสิทธิอาศัยถาวร 3.ให้กระทรวงมหาดไทยจัดให้มีการทบทวนแนวคิดทัศนคติและวิธีการปฏิบัติแก่ผู้ว่าราชการจังหวัด นายอำเภอ ฝ่ายทะเบียน เพื่อขจัดปัญหาความไร้รัฐให้แก่ผู้เฒ่าที่ตกหล่นทางทะเบียน

4.ให้มีระบบความร่วมมือ มีพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างภาคราชการกับภาคประชาสังคม ซึ่งทำหน้าที่ส่งเสริมสิทธิมนุษยชนให้ผู้เฒ่าไร้รัฐไร้สัญชาติ เพื่อสร้างต้นแบบในการแก้ปัญหาโดยใช้เชียงรายเป็นจังหวัดนำร่อง 5.ให้กระทรวงสาธารณสุข รับรองสิทธิในสุขภาพดีถ้วนหน้าแก่ผู้เฒ่าและลูกหลานไร้รัฐ ไร้สัญชาติ โดยตั้งกองทุนพิเศษแก่โรงพยาบาลชายแดนเพื่อเป็นกองทุนในการดูแลกลุ่มคนเหล่านี้ ซึ่งทำให้เป็นหนี้แล้วนับสิบล้านบาท รวมทั้งแบกรับภาระอื่นๆ ส่งเสริมให้อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านได้ทำหน้าที่ดูแลสุขภาวะให้ผู้เฒ่า และให้มีล่ามภาษาท้องถิ่นประจำโรงพยาบาลชายแดนทุกแห่ง