ควรทำประชามติ

ยังไม่มีความชัดเจนว่าร่างรัฐธรรมนูญใหม่ของประเทศไทยจะถูกทำคลอดออกมาได้สำเร็จหรือไม่ และจะมีการเลือกตั้งเกิดขึ้นในช่วงต้นปี 2559 ตามโรดแมปที่วางไว้ได้หรือไม่ เพราะยังมีขั้นตอนการพิจารณาของสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) และการให้ความเห็นชอบของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ในขั้นตอนสุดท้ายด้วย

ภายใต้ขั้นตอนนี้ทางกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญจะเสนอให้ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ในฐานะหัวหน้า คสช. พิจารณาทำประชามติรัฐธรรมนูญ เพื่อเปิดให้ประชาชนทั้งประเทศให้ความเห็นว่าจะเอาหรือไม่เอาร่างรัฐธรรมนูญ หากประชาชนส่วนใหญ่เห็นชอบก็เป็นเรื่องที่ดีและจะได้มีความชัดเจนเรื่องการเลือกตั้ง แต่หากคนส่วนใหญ่ไม่เอาก็จะต้องแก้ไขเนื้อหาและสร้างการยอมรับโดยเร็ว

แม้ คสช.จะมีอำนาจชี้ขาดสูงสุดว่าจะให้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ผ่านหรือไม่ก็ตาม แต่การจัดให้มีการลงประชามติก็อาจทำให้กฎหมายสูงสุดในการปกครองมีส่วนร่วมจากประชาชน ไม่ใช่รัฐธรรมนูญที่ทำคลอดมาโดยความเห็นชอบของ คสช.ล้วนๆ

อย่างไรก็ตาม รัฐธรรมนูญจะผ่านหรือไม่ผ่านยังเป็นเรื่องของอนาคต แต่โจทย์ใหญ่ในเวลานี้ก็คือความเร่งรีบในการแก้ปัญหาเศรษฐกิจตกต่ำ ปัญหาปากท้องสมควรจะได้รับการพิจารณาไปพร้อมๆ กับการยกร่างรัฐธรรมนูญ และสมควรให้น้ำหนักมากกว่าความรำคาญฝ่ายต่อต้านรัฐบาล คสช.

ขณะเดียวกันต้องให้น้ำหนักเรื่องการอยู่ต่อของ คสช.มาเป็นปัจจัยในการผลักดันรัฐธรรมนูญด้วยเช่นกัน เพราะแม้ คสช.มีอำนาจล้มกระดานเริ่มนับหนึ่งกันใหม่ ต้องไม่ลืมว่าต้องตั้งรัฐบาลใหม่ ตั้งกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญชุดใหม่ ตั้งสภานิติบัญญัติแห่งชาติใหม่ ตั้งสภาปฏิรูปแห่งชาติใหม่ ซึ่งอาจทำให้สถานการณ์สวิงเข้าสู่ทางตันมากยิ่งขึ้น

ดังนั้น ความชัดเจนที่จะนำระบบการเลือกตั้งแบบสัดส่วนผสมมาใช้ หรือที่กรรมาธิการยกร่างฯ เรียกว่า “เยอรมนีโมเดล” นั้น อาจจะยังไม่ใช่ทางออกจากวิกฤตอย่างแท้จริง แต่ควรจะมีคำถามใหม่ด้วยว่าโมเดลนี้สามารถแก้ปัญหาความล้มเหลวของประชาธิปไตยในบ้านเราได้จริงหรือไม่ พลเมืองในประเทศจะสามารถปรับตัวให้อยู่ร่วมกันท่ามกลางความเห็นต่างได้จริงหรือไม่

แม้ระบบจะถูกออกแบบมาดีแค่ไหน หากประชาชนยังไม่สามารถอยู่ร่วมกันท่ามกลางความแตกต่าง รัฐธรรมนูญที่ดีที่สุดก็อาจไม่ช่วยแก้ปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองได้
ท้ายที่สุดกองทัพก็ตัดสินใจทำรัฐประหารเช่นเดิม

การมีส่วนร่วมของประชาชนในการออกแบบกติกาจึงมีความสำคัญ การจัดลำดับความสำคัญในการแก้ปัญหาในเวลานี้ก็สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน จริงอยู่สังคมไทยไม่ต้องการเห็นการรบราฆ่าฟันกันอีก แต่ต้องไม่นำเหตุผลเรื่องความเห็นต่างมาเป็นเงื่อนไขในการสืบทอดอำนาจ

การถ่วงดุลในระบอบประชาธิปไตย ก็คือการยอมรับความเห็นของอีกฝ่าย ซึ่งก็คือหลักประกันเสรีภาพของปวงชนนั่นเอง