ทำตัวเอง

โดย...นงลักษณ์ อัจนปัญญา [email protected]

กลายเป็นประเด็นที่น่าสนใจขึ้นมาทันทีค่ะ เมื่อ 4 ชาติทรงอิทธิพลทางเศรษฐกิจของภูมิภาคยุโรป ประกอบด้วย อังกฤษ เยอรมนี ฝรั่งเศส และอิตาลี พร้อมใจประกาศเข้าร่วมก่อตั้งธนาคารเพื่อการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานเอเชีย (เอไอไอบี) ซึ่งจีนเป็นหัวเรือใหญ่ในการผลักดันให้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 24 ต.ค.ปีที่แล้ว พร้อมกำหนดกรอบการทำงานไว้ว่าจะให้เสร็จสิ้นภายในปี 2015

เพราะการตัดสินใจข้างต้นสวนทางกับจุดยืนของมหาอำนาจอันดับหนึ่งของโลกอย่างสหรัฐค่อนข้างมาก ทั้งๆ ที่ประเทศเหล่านี้อยู่ในฐานะที่อาจเรียกได้ว่ามหามิตรแน่นแฟ้นของสหรัฐก็ว่าได้

ย้อนไปประมาณ 6 เดือนก่อน หากยังจำกันได้ ทันทีที่จีนประกาศจัดตั้งเอไอไอบี โดยมี 21 ประเทศ ซึ่งทั้งหมดเป็นชาติในเอเชียร่วมลงนามสนับสนุน สหรัฐคือชาติแรกๆ ที่ออกโรงติติงแกมโจมตีด้วยการกล่าวในทำนองว่า จีนใช้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจขยายอิทธิพลทางการเมืองในภูมิภาค ตบท้ายด้วยการเดินสายขอความร่วมมือชาติพันธมิตรไม่ให้เข้าร่วม

ยังไม่นับรวมถึงการแสดงความวิตกกังวลอย่างมากว่าการจัดตั้งครั้งนี้อาจไม่โปร่งใส หรือไม่เป็นไปตามมาตรฐานสากล

ฟากจีนก็ออกมาตอบโต้ด้วยการย้ำว่า ที่ต้องตั้งธนาคารเอไอไอบีขึ้นมา ก็เพราะแหล่งทุนการเงินระหว่างประเทศในปัจจุบัน ไม่ตอบโจทย์ความต้องการของนานาประเทศในเอเชีย และไม่ตั้งใจแข่งกับใคร เพราะชื่อก็บอกอยู่ว่าจะมุ่งเน้นการพัฒนายกระดับโครงสร้างสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานอย่างน้ำ ไฟฟ้า ถนน เป็นหลัก อันจะส่งผลต่อการเติบโตของเศรษฐกิจเอเชียในระยะยาว

เมื่อพิจารณาจากสถานการณ์คร่าวๆ ข้างต้น ท่าทีของ 4 ชาติยุโรปจึงค่อนข้างเป็นเรื่องเซอร์ไพรส์ และทำให้สหรัฐไม่พอใจขณะที่ แจ็ก หลิว รัฐมนตรีคลังสหรัฐ ถึงกับส่งสารเตือนถึงพันธมิตรอื่นๆ ให้คิดให้ดีก่อนเข้าร่วม

อย่างไรก็ตาม ถ้าลองคิดย้อนกลับให้ดี ต้องยอมรับค่ะว่าการเกิดขึ้นของเอไอไอบีนั้น เป็นผลพวงจากการกระทำของตัวสหรัฐเอง เพราะก่อนหน้าที่จีนจะผลักดันเอไอไอบีออกมานั้น กลุ่มประเทศเศรษฐกิจกำลังพัฒนาและตลาดเกิดใหม่ส่วนหนึ่งได้เรียกร้องให้ปฏิรูปโครงสร้างในกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) และเวิลด์แบงก์ เพื่อให้ประเทศกลุ่มนี้มีสิทธิมีเสียงมากขึ้น

ทว่า แผนการปฏิรูปกลับไม่คืบหน้า เนื่องจากติดขัดที่สหรัฐ สมาชิกผู้ทรงอิทธิพลของสถาบันการเงินทั้งสองแห่งไม่เซ็นรับอนุมัติแผนการเสียที จนชาติสมาชิกอื่นๆ ต้องดิ้นรนหาทางแก้ไข และแนวทางของจีนก็เป็นหนึ่งในทางออกนั้น

ขณะที่ชาติในยุโรปเอง เมื่อคำนึงถึงสถานการณ์เศรษฐกิจของตน การเข้าร่วมกับจีนย่อมเป็นทางเลือกเพื่อช่วยตัวเองเช่นกัน

งานนี้สหรัฐคงจะโทษใครไม่ได้ นอกจากโทษตัวเองค่ะ