ดาบสองคม

ขณะนี้กำลังเป็นที่ฮิตติดปาก กับแนวการจัดระเบียบความสมดุลของเศรษฐกิจโลกใหม่ ที่ให้ประเทศกำลังพัฒนา โดยเฉพาะเอเชียให้หันมาพึ่งพาแรงซื้อจากภายในประเทศมากขึ้น

ต้นตอของแนวทางนี้ มาจากวิกฤตเศรษฐกิจโลกในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา ที่เมื่อตลาดสหรัฐ และยุโรปดิ่งเหว ก็พลอยทำให้ประเทศเอเชียทั้งหลายซบกันตามๆ ไป เพราะมัวแต่พึ่งส่งออกไปยังประเทศเหล่านี้

ส่วนโลกตะวันตก โดยเฉพาะสหรัฐ ก็โวยวายทำนองว่า เอเชีย โดยเฉพาะจากจีนก็มัวแต่หาผลประโยชน์กับการส่งของไปขายที่บ้านสหรัฐ นำของถูกไปถล่มตลาดบ้านเขา ทำให้ภาคการผลิต และการจ้างงานของสหรัฐได้รับผลกระทบอย่างหนัก ปีๆ หนึ่งสหรัฐเสียดุลการค้าต่างประเทศมหาศาล

จนกลายเป็นที่มาของแนวคิดการสร้างสมดุลของโลกใหม่ ที่เอเชียจะต้องลดการพึ่งพาส่งออกไปยังตะวันตก ส่วนตะวันตกก็จะผลักดันการส่งออกมายังเอเชียมากขึ้นแทน เป็นการปรับสมดุลระหว่างกันให้เท่าเทียม

แนวทางนี้อย่างน้อยก็ได้รับการตอบรับจากพี่ใหญ่แห่งเอเชียอย่างจีนแล้ว ที่รัฐบาลกรุงปักกิ่งย้ำไว้หลายครั้งว่า จีนจะพยายามกระตุ้นแรงซื้อภายในให้มากขึ้น

ขณะที่ทางด้านนายจูหมิน ที่ปรึกษาผู้อำนวยการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) ชาวจีน ก็ตอกย้ำเช่นกันว่า หากเอเชียต้องการที่จะเติบโตอย่างยั่งยืนนั้น จำเป็นต้องเปลี่ยนรูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจใหม่ที่ควรพึ่งพาตลาดภายในเป็นสำคัญ

แน่นอน ถือว่าเป็นเรื่องดีสำหรับเอเชีย ดังที่บอกไว้ข้างต้น หากมัวแต่พึ่งพาตลาดต่างประเทศอย่างเดียว เมื่อบ้านเขาพัง บ้านเราก็จะพังตามไป

ไทยเองก็พึ่งพาการส่งออกมาถึง 70% เหมือนกับหลายๆ ประเทศในแถบนี้ รวมทั้งจีน ที่พังพาบกันไม่เป็นท่าเมื่อช่วงวิกฤตเศรษฐกิจที่ผ่านมา โรงงานทางตอนใต้ของจีนปิดตัวนับพันๆ แห่งเพราะไม่มีออร์เดอร์ผลิตจากสหรัฐและยุโรปคนตกงานกันกว่า 20 ล้านคน

แต่แนวทางนี้ก็ถือว่าเป็นดาบสองคม ที่อาจจะสร้างปัญหาขึ้นเช่นกันหากรัฐบาลประเทศนั้นๆ เลือกใช้วิธีการกระตุ้นแรงซื้อภายในประเทศแบบผิดวิธีและไม่ยั่งยืน มัวแต่คิดกระตุ้นกันอย่างเดียว

สิ่งที่น่ากลัวก็คือ ในหลายประเทศกำลังพัฒนาของเอเชียมีประชากรในกลุ่มยากจนอยู่เป็นจำนวนมาก ที่ไม่มีแรงซื้อมากนัก และคิดเป็นสัดส่วนมากกว่า หรือเกือบครึ่งค่อนประเทศทั้งนั้น รวมทั้งไทยเราเองด้วย คนเหล่านี้อาจจะกลายเป็นเป้าหมายของการถูกยัดเยียดความเป็นหนี้

หากจำกันได้ วิกฤตเศรษฐกิจปี 2540 หรือต้มยำกุ้งนั้น ปัจจัยส่วนหนึ่งที่ทำให้วิกฤตในครั้งนั้น ขยายตัว และลุกลามออกไปทั่วเอเชียอย่างรวดเร็ว ก็มาจากการกระตุ้นเศรษฐกิจด้วยการปล่อยกู้กันแบบหน้ามืดตามัว

ศก.ที่พึ่งพาแรงซื้อจากภายในนั้นเป็นเรื่องดี แต่รัฐไม่ควรกระตุ้นให้คนเป็นหนี้จนเกินตัวครับ