ส่งต่อประชาธิปไตย

การเปิดทางให้นายกรัฐมนตรีมาจากคนนอกได้โดยไม่จำเป็นจะต้องเป็น สส.เหมือนเช่นที่เคยบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ ฉบับปี 2540 และฉบับปี 2550 ว่านายกรัฐมนตรีต้องมาจาก สส. เท่ากับรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ได้เปลี่ยนเจตนารมณ์ทางการเมืองในการเลือกผู้นำฝ่ายบริหารขึ้นใหม่

กล่าวคือเป็นการกำหนดให้นายกรัฐมนตรีมาจากการเลือกตั้งโดยอ้อม โดยให้อำนาจสภาผู้แทนราษฎรใช้อำนาจปวงชนชาวไทยลงมติเลือกนายกรัฐมนตรีตามที่พรรคการเมืองเป็นผู้เสนอชื่อ

แม้ข้อเสนอนี้จะไม่ขัดหลักการประชาธิปไตย แต่รูปแบบการปกครองระบอบประชาธิปไตยในระบบรัฐสภานั้นให้ถือว่า ประชา คือเจ้าของอำนาจอธิปไตย

บทเรียนประวัติศาสตร์ความขัดแย้งในเหตุการณ์พฤษภาทมิฬก็มีต้นเหตุมาจากการเรียกร้องของประชาชน ให้นายกรัฐมนตรีต้องมาจากการเลือกตั้ง ไม่ใช่สุก็เต้ จนนำไปสู่เหตุการณ์นองเลือด ปี 2535

การเขียนรัฐธรรมนูญในปี 2540 จึงได้มีการบัญญัติในหมวดที่มาของนายกรัฐมนตรี ว่าจะต้องเป็น สส. เพื่อป้องกันไม่ให้ทหารหรืออำนาจนอกระบบเข้าแทรกแซงการเมืองได้ หากทหารจะเล่นการเมืองต้องไปลงสมัครรับเลือกตั้งเท่านั้น

แต่คราวนี้กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญกลับเขียนเปิดประตูต้อนรับคนนอกเข้ามาตั้งแต่ต้น ทั้งๆ ที่สถานการณ์บ้านเมืองในปัจจุบันยังไม่มีหลักประกันใดๆ ว่าผลการเลือกตั้งที่จะออกมาหลังการใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะเกิดความปรองดองสมานฉันท์ของคนในชาติ โดยไม่มีความขัดแย้งระหว่างขั้วอำนาจใดขั้วอำนาจหนึ่งขึ้นอีก

ยังไม่มีหลักประกันใดๆ ว่าระบอบประชาธิปไตยในบ้านเรานับจากนี้จะเดินหน้าต่อไปได้อย่างราบรื่น ไม่มีหลักประกันใดๆ ว่าการเปิดทางให้กลุ่มการเมืองมาลงสมัครเลือกตั้งได้จะส่งเสริมประชาธิปไตยให้ก้าวหน้าในระดับที่น่าพอใจกว่าในอดีต

ดังนั้น หากการเลือกตั้งเที่ยวหน้าความขัดแย้งยังคงอยู่ แล้วรัฐธรรมนูญยังเปิดทางให้คนนอกเดินเข้ามาให้สภาผู้แทนราษฎรรับรองเป็นนายกฯ ได้ คำถามก็คือคนนอกคนนั้นใช่คนที่พรรคการเมืองตั้งใจเสนอชื่อจริงหรือไม่ หรือเป็นคนที่เป็นตัวแทนการสืบทอดอำนาจของคณะรัฐประหารชุดปัจจุบัน

หากกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญมีความประสงค์จะแก้วิกฤตการเมือง เช่น เหตุการณ์ความขัดแย้งทางการเมืองครั้งล่าสุดที่ไม่มีช่องหาคนนอกมาเป็นคนกลางแก้ไขวิกฤตก็ควรจะเขียนไว้ให้ขัดว่านายกฯ คนนอกมีได้กรณีเพื่อการแก้ไขวิกฤตการเมืองในช่วงเวลาสั้นๆ เท่านั้น

ความกังวลใจนี้จึงควรมีคำอธิบายจากกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ หรือควรมีการกำหนดให้พรรคการเมืองต้องประกาศตัวบุคคลที่จะมาเป็นนายกฯ ตั้งแต่ช่วงรณรงค์หาเสียงให้ประชาชนรับทราบล่วงหน้า ซึ่งจะเป็นทางเลือกหนึ่งที่สามารถสร้างความมั่นใจได้ว่าจะไม่มีอำนาจนอกระบบมาแทรกแซงการเมืองอีก