ควบรวมองค์กรอิสระ-ท้องถิ่น จุดสะดุดรธน.ใหม่

โดย....ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ประเด็นความขัดแย้งเริ่มปรากฏให้เห็นมากขึ้นในร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่อยู่ระหว่างการปลุกปั่น ​​และหากยังเป็นเช่นนี้ต่อไปอาจส่งผลกระทบทำให้เกิดการไม่ยอมรับจากสังคม หรืออาจรุนแรงถึงขั้นส่งผลในขั้นตอนการโหวตรับร่างรัฐธรรมนูญในชั้นการพิจารณาของสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ​

​สืบเนื่องจากร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ที่ถือเป็นฉบับ​ “ปฏิรูป” ซึ่งมุ่งหวังจะเข้ามาแก้ปัญหาในอดีต จัดวางโครงสร้างเศรษฐกิจ สังคม การเมืองกันใหม่หมดเพื่อพาประเทศหลุดจากความขัดแย้ง​ 

นวัตกรรมใหม่ๆ จึงถูกเข็นออกมาอยู่ในรัฐธรรมนูญด้วยความเชื่อที่ว่าความแตกต่างจะนำไปสู่สิ่งที่ดีขึ้น ไม่ยอมจมอยู่กับวังวนปัญหาเดิมๆ

แต่อีกด้านหนึ่ง การควบรวม การยุบ การเพิ่มกลไกต่างๆ กลับกลายเป็นชนวนสร้างความไม่พอใจให้กับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องที่ได้รับผลสะเทือนจากอำนาจหน้าที่ที่เปลี่ยนไป

เริ่มตั้งแต่คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)​ ที่ถูกปรับเปลี่ยนบทบาทให้เหลือสถานะเป็นผู้ควบคุมดูแลการเลือกตั้ง พร้อมโอนย้ายหน้าที่จัดการเลือกตั้งไปยังคณะกรรมการดำเนินการจัดการเลือกตั้ง (กจต.)​ ท่ี่มาจากการคัดเลือกของกระทรวงมหาดไทย กระทรวงกลาโหม กระทรวงคมนาคม กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงสาธารณสุข และ ผบ.ตร.

ปมนี้เคยนำมาสู่วิวาทะรุนแรงก่อนหน้านี้เมื่อ สมชัย ศรีสุทธิยากร กกต. ออกมาเปรียบเปรยว่า การให้อำนาจมหาดไทยไปจัดเลือกตั้งเหมือนกับ “ส่งดาบให้โจร” จนเป็นเรื่องราวใหญ่โต ปลุกให้สหพันธ์ปลัดอำเภอแห่งประเทศไทย (ส.ปอ.ท.) ออกมาไล่บี้ ​สมชัย ลาออก​ ก่อนที่ ม.ล.ปนัดดาดิศกุล ต้องออกมาเคลียร์ใจทั้งสองฝั่ง

ประเด็นนี้ยังไม่จบเมื่อ ศุภชัยสมเจริญ ประธาน กกต. ออกมาประกาศ หากไม่สามารถทำงานได้ก็ลาออก 

ถัดมาที่ประเด็นการควบรวมคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ​ (กสม.) และผู้ตรวจการแผ่นดิน ท่ามกลางข้อกังขาเรื่องอำนาจหน้าที่ที่แตกต่างระหว่าง กสม.และผู้ตรวจการแผ่นดิน การควบรวมจะส่งผลต่อการทำงานหรือไม่

ปัญหาเริ่มก่อตัวมากขึ้นเมื่อองค์กรเอกชนด้านสิทธิมนุษยชนและเครือข่ายภาคประชาชน รวม 30 องค์กร จัดทำข้อเสนอถึงประธานคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ คัดค้านการควบรวมระหว่างสององค์กรนี้ เนื่องจากหน้าที่ที่แตกต่างกัน

ทว่า บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ประธานคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ ยังยืนยันว่า การควบรวมทั้งสององค์กรจะเป็นการยกระดับการทำงาน ซึ่งมีทั้งข้อดี-ข้อเสีย โดยต่างประเทศมีทั้งควบรวมและแยกทั้งสองหน่วยงาน

ยังมีอีกหลายประเด็นที่คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญยังพิจารณาไม่แล้วเสร็จ แต่มีแนวโน้มว่าจะสร้างปัญหา อาทิ การยกเลิกองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) และผนวกเข้ากับเทศบาลเมืองยกเป็น “เทศบาลจังหวัด”

​ส่วนที่มาของสมาชิกเทศบาลจังหวัดจะมาจากทั้งเลือกตั้งและแต่งตั้งในสัดส่วนเท่ากัน และยกเลิกองค์การบริหารส่วนตำบล  (อบต.) ​คงเหลือเฉพาะเทศบาลจังหวัด เทศบาลอำเภอ เทศบาลตำบล

ปัญหาในส่วนของการปฏิรูปโครงสร้างการปกครองส่วนท้องถิ่นมีแนวโน้มที่จะนำไปสู่ปัญหาได้ง่าย เพราะการกระจายอำนาจถือเป็นหนึ่งในเรื่องหลักของการกระจายอำนาจ การดึงอำนาจกลับไปเป็นรูปแบบเทศบาลอาจเดินสวนทางกลับที่ควรจะเป็น

ที่สำคัญเรื่องนี้จะกระทบไปถึึงทั้ง อบต.​และ อบจ.ทั่วประเทศที่มีจำนวนไม่น้อย ความไม่พอใจนี้ย่อมส่งผลกระทบโดยตรงต่อรัฐธรรมนูญ

ยังไม่รวมไปถึงระบบการเลือกตั้งรูปแบบใหม่ที่มีต้นแบบจากเยอรมนี ว่ากันว่าจะไปลดทอนเก้าอี้ส่วนเกินให้กลับมาสอดรับกับเสียงของประชาชนที่หย่อนบัตรจริงๆ แม้เรื่องนี้จะถูกมองว่ามีเบื้องหน้าเบื้องหลังพยายามลดขนาดพรรคการเมืองขนาดใหญ่ ปิดเส้นทางการกลับมาของขั้วอำนาจเก่า

ระบบการเลือกตั้งจึงถือเป็นอีกปมล่อแหลมง่ายต่อการปลุกปั่นเคลื่อนไหวไม่ยอมรับรัฐธรรมนูญ

นี่เป็นเพียงแค่ปมปัญหาบางส่วนที่อาจนำไปสู่การไม่ยอมรับรัฐธรรมนูญ ​​จำเป็นจะต้องเร่งชี้แจงทำความเข้าใจเพื่อให้สังคมได้รับรู้ข้อดีข้อเสียอย่างถูกต้องครบถ้วน เพื่อไม่ทำให้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ต้องสูญเปล่า