นักพันธุศาสตร์สร้างยุงที่มียีนพิฆาต

ยุงที่ได้รับการดัดแปลงพันธุกรรม 5 แสนตัว ถูกปล่อยออกไปในบราซิลทุกสัปดาห์เพื่อต่อสู้กับไวรัสไข้เลือดออก อาวุธของยุงเหล่านี้คือยีนที่ทำให้ลูกหลานของมันตาย

ชาวเมืองจาโคบินาในบราซิลตะวันออกเฉียงเหนือมีสิ่งหนึ่งร่วมกัน พวกเขาเกลียดยุง แมลงตัวเล็กๆ เหล่านี้ยังเป็นพาหะไข้เลือดออกที่อันตราย โดยในปี 2012 มีผู้ป่วยทั้งหมด 1,700 ราย และเสียชีวิต 2 ราย คุณอาจเข้าใจได้ยากว่าทำไมผู้คนถึงตื่นเต้นนักที่เห็นรถบรรทุกที่มีภาพยุงตัวใหญ่อยู่บนนั้น รถบรรทุกหยุด มีคนลงมา แล้วหยิบเอาถังพลาสติกออกมาด้วย เมื่อพวกเขาเปิดถังนั้น ยุงนับพันๆ ก็บินสู่ท้องฟ้ากระจายไปทั่วเมืองอย่างรวดเร็ว

โรงงานสร้างยุงพิเศษ

แต่เดิมคนในพื้นที่ที่โรคไข้เลือดออกระบาดใช้ยาฆ่าแมลงเพื่อกำจัดยุง แต่วิธีนี้ไม่ได้ผลดีนัก เพราะยุงจะเกิดการต้านทานยาอย่างรวดเร็ว ตามสถิติขององค์การอนามัยโลก ปัจจุบันนี้ประชากรโลกร้อยละ 40 อาศัยอยู่ในพื้นที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อ มีคน 100 ล้านคน ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าป่วยเป็นโรคนี้ ในแต่ละปี 5 แสนคน ต้องเข้าโรงพยาบาล และ 2.5 หมื่นคน เสียชีวิต

เพื่อจะหาวิธีการบรรเทาโรค โรงงานยุงในบราซิลและบริษัทชีวภาพของบราซิลอย่าง Oxitec กำลังทดสอบวิธีการใหม่ พวกเขาจะต่อสู้กับยุงโดยใช้ยุง ด้วยการออกแบบยุงตัวผู้ดัดแปลงพันธุกรรมขึ้น โรงงานจะผลิตยุงแบบนี้ได้เดือนละหลายล้านตัว ยุงดัดแปลงพันธุกรรมนี้เมื่อปล่อยออกไปจะทำให้ยุงป่าเกิดปัญหา

ยุงดัดแปลงพันธุกรรมมียีนสังหารที่จะไปหยุดพัฒนาการจากตัวอ่อนเป็นดักแด้ เมื่อมันไปผสมกับยุงธรรมดาตัวเมีย ยีนนี้จะส่งต่อไปยังรุ่นลูก ไข่จะฟักออกมาเป็นตัวอ่อนยุง แต่ถัดจากนั้นก็จะหยุดพัฒนาการ เพราะตัวอ่อนไม่สามารถสร้างดักแด้ที่จำเป็นในการพัฒนาไปเป็นยุงโตเต็มวัยได้ ยีนนี้สังหารยุงได้ทั้งรุ่น ป้องกันยุงจากการมากัดและแพร่เชื้อให้มนุษย์ โครงการนี้มุ่งเป้าไปที่การปล่อยยุงดัดแปลงพันธุกรรมเป็นประจำในฤดูยุงชุม จนกระทั่งยุงป่าจะถูกกำจัดให้หมดไป

ความต้องการมหาศาลทำให้โรงงานยุงต้องผลิตยุงดัดแปลงพันธุกรรมเดือนละ 2 ล้านตัว กระบวนการในโรงงานคล้ายกับการผลิตไข่ ยุงดัดแปลงพันธุกรรมตัวเมียจะถูกเก็บตัวอยู่ในกล่องพลาสติกขนาด 5-10 ลิตร โดยมีฝาทำจากมุ้งลวดละเอียด จากนั้นนำเอาถุงแบนๆ ที่ทำจากวัสดุบางๆ เหมือนขี้ผึ้ง ใส่เลือดมนุษย์ไว้ข้างใน เอามาวางไว้ด้านบนเพื่อให้ยุงตัวเมียได้กิน ถุงนี้จะนำไปถูกับแขนมนุษย์เพื่อให้ได้กลิ่นที่ถูกต้องในการดึงดูดยุงตัวเมีย หลังผ่านไป 3 วัน พวกมันก็พร้อมวางไข่

อย่างที่เราทราบตัวอ่อนดัดแปลงพันธุกรรมไม่สามารถพัฒนาไปเป็นดักแด้ได้ แต่นักวิทยาศาสตร์ได้ใส่ตัวป้องกันเอาไว้ในยีนสังหารด้วย ทำให้ยีนนี้ไม่ทำงาน ถ้ามีการเติมยาปฏิชีวนะอย่างเตตร้าไซคลินลงไปในน้ำที่ตัวอ่อนอยู่ เมื่อยีนสังหารหยุดทำงานเพราะยาปฏิชีวนะ ตัวอ่อนก็จะพัฒนาไปเป็นดักแด้ภายใน 2-3 วัน นักวิทยาศาสตร์สนใจเฉพาะยุงตัวผู้ เพราะพวกมันคือยุงที่จะปล่อยออกไปภายนอก ตัวผู้จะไม่กัด จึงไม่รบกวนผู้คนในพื้นที่ทดลอง จากวิธีการดังกล่าวโรงงานผลิตยุงได้ถึงสัปดาห์ละ 5.43 แสนตัว

ไวรัสอาจถูกกำจัด

หลังการทดลองเรื่องยุงที่ประสบความสำเร็จบนหมู่เกาะเคย์แมนและบราซิลแล้ว Oxitec คาดหวังจะเดินหน้าสู่วิธีการที่จะต่อสู้และอาจถึงขั้นกำจัดไวรัสไข้เลือดออกได้อย่างมีประสิทธิภาพ จากผลการทดลองชั่วคราว ยีนสังหารในยุงตัวผู้สามารถกวาดล้างยุงร้อยละ 79-96 แต่ยังไม่แน่ชัดนักว่าจะส่งผลอย่างไรต่อตัวเชื้อโรคเอง นักวิทยาศาสตร์หลายคนยังสงสัยในประสิทธิภาพของวิธีการนี้ เพราะเกรงว่าถ้ายังเหลือยุงที่เป็นพาหะอยู่แม้เพียงไม่กี่ตัวก็ก่อให้เกิดการติดโรคจากคนสู่คนได้แล้ว

นักวิทยาศาสตร์อื่นๆ บอกว่า วิธีนี้สามารถกำจัดไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคได้ แต่ต้องใช้เวลานาน ถ้าวิธีนี้พิสูจน์แล้วว่ามีประสิทธิภาพ ก็อาจนำไปใช้ต่อสู้กับโรคมาลาเรียที่รุนแรงกว่าไข้เลือดออกถึง 40 เท่า นักวิทยาศาสตร์หวังว่าจะสามารถผลิตยุงดัดแปลงพันธุกรรมฝูงใหญ่และมีประสิทธิภาพมากพอจะยั่วยวนยุงตัวเมียกระหายเลือดได้ เพื่อจบสิ้นโรคที่เกิดจากยุงไปตลอดกาล