ประเภทแห่งสิทธิ

โดยทั่วไปการแบ่งแยกสิทธินั้นสามารถแบ่งออกเป็นสองรูปแบบหลักๆ คือ สิทธิเชิงปฏิฐาน หรือสิทธิเชิงบวก และสิทธิเชิงปฏิเสธ หรือสิทธิเชิงลบ คำว่า “ลบ” “บวก” นั้น แน่นอนว่า “ลบ” ย่อมจะทำให้คิดไปได้ในทางที่ไม่สู้จะดีนัก ส่วนที่มีคำว่า “บวก” คนก็ย่อมที่จะคิดไปในแง่ดี แต่อันที่จริงคำที่ว่า “ลบ” หรือ “บวก” นั้นเป็นเพียงลักษณะแห่งการใช้ และการเคารพในสิทธินั้นแต่เพื่อให้เข้าใจกันง่ายๆ

สิทธิทั้งหลายนั้นดังที่ได้ว่ากันไปเมื่อคราวที่แล้วว่า ในประเทศที่ปกครองโดยระบอบประชาธิปไตยจะกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญชัดแจ้ง สั้นบ้าง ยาวบ้าง แล้วแต่ลักษณะการเขียนรัฐธรรมนูญของแต่ละประเทศ ดังนั้นทั้งสิทธิเชิงบวก และสิทธิเชิงลบ ต่างก็มีบัญญัติรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญเช่นเดียวกัน เมื่อกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ ระหว่างประชาชนด้วยกันก็จะต้องเคารพสิทธิเหล่านั้นซึ่งกันและกัน และรัฐก็จะต้องเคารพในสิทธิทั้งสองลักษณะเช่นเดียวกัน แต่มีสิ่งที่รัฐจะต้องดำเนินการเพื่อการรองรับการใช้สิทธิเหล่านั้น แตกต่างกันในแต่ละลักษณะของสิทธิ

สิทธิในเชิงลบนั้นกำหนดให้รัฐงดเว้นการกระทำการในบางลักษณะ ซึ่งหากมองอย่างกว้างที่สุดรัฐจะสามารถให้ความเคารพต่อสิทธิเชิงลบของพลเมืองได้อย่างง่าย โดยการไม่ต้องทำอะไรเลย หรือไม่ไปยุ่งเกี่ยวอะไรกับกิจกรรมต่างๆ ของประชาชน หากว่ารัฐก้าวล่วงเข้าไปในกิจกรรมของประชาชนอันเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นภายใต้การใช้สิทธิในเชิงลบ ย่อมถือว่าเกิด
การละเมิดขึ้น รัฐต้องหยุดการกระทำดังกล่าว

สิทธิเชิงบวกนั้นก่อให้เกิดหน้าที่ต่อรัฐในอันที่จะต้องจัดให้มีไว้ซึ่งการอำนวยความสะดวก การส่งเสริม สนับสนุนการใช้สิทธิเหล่านั้น ซึ่งโดยทั่วไปรัฐก็จะต้องจัดสรรทรัพยากรให้สามารถดำเนินการเพื่อให้ประชาชนได้รับสิ่งต่างๆ ที่ตอบสนองต่อสิทธิในเชิงบวก เช่น สิทธิในการศึกษา สิทธิในทางสาธารณสุข สิทธิในการมีที่อยู่อาศัย สิทธิในการมีอาหารและความเป็นอยู่ที่ดี หรือสิทธิในการมีงานทำ

ในทางปฏิบัติของการจัดการให้สิทธิเชิงบวกเกิดผลนั้น รัฐจะต้องสร้างหลักประกันให้แก่ประชาชน ไม่ว่าจะผ่านทางนโยบาย หรือการมีตัวบทกฎหมายที่กำหนดหน้าที่ที่รัฐจะต้องดำเนินการ ซึ่งโดยทั่วไปแล้วรัฐธรรมนูญก็จะได้กำหนดแนวทางอันเป็นหลักการเอาไว้ เช่น รัฐธรรมนูญกำหนดให้บุคคลมีสิทธิเสมอกันในการรับการศึกษา รัฐต้องจัดให้ผู้ยากไร้ ผู้พิการ หรือทุพพลภาพ หรืออยู่ในภาวะยากลำบากต้องได้รับการศึกษาทัดเทียมกับบุคคลอื่น

ยังมีสิทธิเชิงบวกอีกรูปแบบหนึ่งอันเป็นสิทธิในยุคใหม่ ซึ่งจะก่อให้เกิดความก้าวหน้าแห่งสิทธิ ซึ่งจะได้คุยกันต่อไป