ตัดสิทธิสุดซอย ชะตา ‘ปู’ แขวนไว้ที่รธน.

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

พลันที่ “ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร” อดีตนายกรัฐมนตรี ถูกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ลงมติถอดถอนจากคดีโครงการรับจำนำข้าวได้สร้างแรงกระเพื่อมในหลายมิติพอสมควร

ในมิติของพรรคเพื่อไทย ก็ไม่รู้จะเอาใครมาเป็นผู้นำพรรคสร้างแบรนด์ทักษิณให้มีความเข้มแข็งในสนามเลือกตั้ง หรือในมิติของคดีอาญา ซึ่งอัยการสูงสุดเตรียมส่งศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองภายใน 30 วัน แม้การถอดถอนจะไม่มีผลผูกพันคดีอาญาที่กำลังจะเข้าสู่ระบบของศาลฎีกา แต่อย่างน้อยก็ส่งผลให้ความผิดทางอาญาของยิ่งลักษณ์มีน้ำหนักมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม อนาคตของยิ่งลักษณ์และพรรคเพื่อไทยในระยะนี้ประเด็นที่ต้องจับตายังไม่ได้อยู่ที่การต่อสู้คดีในชั้นศาลฎีกา แต่กลับอยู่ที่ “คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ” เพราะมีคำถามใหญ่ที่กำลังรอคำตอบว่า “ยิ่งลักษณ์และสมาชิกบ้านเลขที่ 111 และ 109 จะถูกตัดสิทธิการเมืองตลอดชีวิตหรือไม่”

ทั้งนี้ เรื่องการตัดสิทธิการเมืองตลอดชีวิต ผู้ที่ถูกถอดถอนกับผู้ที่เคยถูกตัดสิทธิการเมืองมาเป็นเวลา 5 ปี ได้มีการวิพากษ์วิจารณ์มาสักระยะหนึ่งแล้ว ภายหลังจากรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 มีบทบัญญัติบางประการที่เสมือนเป็นการบังคับให้คณะกรรมาธิการต้องเขียนรัฐธรรมนูญเพื่อหากลไกการตัดสิทธินักการเมืองตลอดชีวิต

บทบัญญัติที่ว่านั้นอยู่ในมาตรา 35 (4) ซึ่งบัญญัติว่า “คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญต้องจัดทําร่างรัฐธรรมนูญให้ครอบคลุม เรื่องกลไกที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันและตรวจสอบมิให้ผู้เคยต้องคําพิพากษาหรือคําสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายว่ากระทําการทุจริตหรือประพฤติมิชอบ หรือเคยกระทําการอันทําให้การเลือกตั้งไม่สุจริตหรือเที่ยงธรรม เข้าดํารงตําแหน่งทางการเมืองอย่างเด็ดขาด”

เมื่อรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราววางกรอบให้กับคณะกรรมาธิการยกร่างฯ เช่นนี้ แน่นอนว่าคณะกรรมาธิการยกร่างฯ ไม่มีทางเลือกนอกจากจะต้องเดินตามกรอบของรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว เพียงแต่จะเดินหน้าแบบสุดซอยหรือไม่ โดยมีชุดความคิดต่อเรื่องนี้ออกเป็น 2 ชุด

ชุดที่ 1 ให้การตัดสิทธิการเมืองตลอดชีวิตมีผลย้อนหลังทันที หมายความว่า การเขียนรัฐธรรมนูญด้วยการกำหนดให้บุคคลที่เข้าเงื่อนไขดังกล่าวห้ามดำรงตำแหน่งทางการเมืองตลอดชีวิตทันที โดยให้มีผลย้อนหลังก่อนรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2558 ซึ่งอาจเรียกได้ว่าเป็นการเขียนรัฐธรรมนูญแบบสุดซอย

ถ้าคณะกรรมาธิการยกร่างฯ ดำเนินการตามแนวทางนี้ ย่อมมีผลให้ยิ่งลักษณ์และสมาชิกบ้านเลขที่ 111 และ 109 ที่ประกอบไปด้วยบิ๊กการเมืองในพรรคไทยรักไทย พรรคพลังประชาชน พรรคชาติไทยพัฒนา พรรคมัชฌิมาธิปไตย หมดสิทธิมีตำแหน่งทางการเมืองทันที เพราะจะเข้าเงื่อนไขต้องห้ามตามรัฐธรรมนูญ

ชุดที่ 2 ให้การตัดสิทธิการเมืองตลอดชีวิตไม่มีผลย้อนหลัง ชุดความคิดนี้มีกรรมาธิการหลายคนที่ไม่ต้องการให้เกิดการตัดสิทธิการเมืองตลอดชีวิตย้อนหลัง โดยมองว่าหากคณะกรรมาธิการเขียนรัฐธรรมนูญที่มีผลย้อนหลังในลักษณะที่เป็นโทษให้กับบุคคล อาจทำให้ถูกแรงต่อต้านหนัก เนื่องจากการเขียนกฎหมายเพื่อให้มีผลย้อนหลังนั้นจะกระทำเฉพาะในกรณีที่เป็นคุณกับบุคคลเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม อาจยังคงการตัดสิทธินักการเมืองที่กระทำความผิดทุจริตเลือกตั้งและถูกถอดถอนตลอดชีวิตเอาไว้ในรัฐธรรมนูญ แต่จะให้มีผลเฉพาะบุคคลที่กระทำการดังกล่าวภายหลังจากรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2558 ประกาศบังคับใช้ ส่วนการกระทำที่เกิดก่อนรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2558 จะไม่ถือว่าเข้าเงื่อนไขการถูกตัดสิทธิการเมืองตลอดชีวิต

ไม่มีใครรู้ว่าที่สุดแล้วคณะกรรมาธิการยกร่างฯ จะตัดสินใจอย่างไรกับเรื่องนี้ แต่น่าจะต้องเกิดการต่อสู้กันในทางความคิดอย่างหนัก จนถึงขั้นที่ “บวรศักดิ์ อุวรรณโณ” ประธานคณะกรรมาธิการยกร่างฯ ไม่สามารถบริหารความขัดแย้งได้

แต่ในด้านหนึ่งแล้ว การตัดสิทธินักการเมืองตลอดชีวิต อาจทำให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ผลักมิตรไปเป็นศัตรูมากกว่า เนื่องจากบรรดาที่ปรึกษา คสช.ทั้งในทางลับและแจ้งจะไม่สามารถกลับเข้าสู่การเมืองได้ เพื่อเป็นคนกลางประสานประโยชน์กับคู่ขัดแย้งในอนาคต