เขตเศรษฐกิจพิเศษ ฝัน...ที่ยังไม่เห็นฝั่ง

การแข่งขันในยุคค้าเสรีอาเซียนแต่ละประเทศพยายามปลุกปั้นจุดขายใหม่เพื่อดึงเม็ดเงินลงทุน สำหรับประเทศไทยก็ได้ปัดฝุ่น “เขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดน” เพื่อมากระพือการค้า-การลงทุน

พร้อมตั้งเป้าว่า ภายในไตรมาส 2 ของปีนี้ จะสามารถเปิดให้นักลงทุนขอรับสิทธิประโยชน์เพื่อลงทุนในเขตเศรษฐกิจพิเศษระยะแรกใน 5 พื้นที่ชายแดน ได้แก่ 1. อ.แม่สอด จ.ตาก 2. อ.อรัญประเทศ จ.สระแก้ว 3.ชายแดน จ.ตราด 4. ชายแดน จ.มุกดาหาร และ 5.อ.สะเดา จ.สงขลา และหวังว่าภายในปีนี้จะเห็นหลายอย่างเป็นรูปเป็นร่างชัดเจน โดยเฉพาะส่วนของโครงสร้างพื้นฐานเชื่อมโยงพื้นที่เขตเศรษฐกิจ พร้อมจะต้องเร่งปรับกฎหมายต่างๆ เพื่อรองรับแรงงานต่างด้าว

อย่างไรก็ตาม นับแต่ประกาศนโยบายออกมาจนถึงวันนี้ มีหลายเสียงสะท้อนว่ายังขาดความชัดเจนในหลายด้าน โดยเฉพาะเรื่องพื้นที่ที่ยังไม่ฟันธงชัด จนทำให้ตอนนี้ราคาที่ดินในพื้นที่เป้าหมายต่างถูกปั่นขึ้นแบบไร้เหตุผล จนมีความเป็นไปได้ว่านักลงทุนที่กระเป๋าไม่หนาจริง อาจถอดใจเอาได้ง่ายๆ ขณะที่สิทธิประโยชน์ก็ยังไม่โดนใจ

ทั้งนี้ ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ (กนพ.) ครั้งที่ 2/2557 เห็นชอบให้การลงทุนในเขตเศรษฐกิจพิเศษได้รับสิทธิประโยชน์ในระดับสูงสุด หรือใกล้เคียงกับนโยบายส่งเสริมการลงทุนในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้กรณีทั่วไป พร้อมอนุญาตให้ใช้แรงงานต่างด้าวไร้ฝีมือในลักษณะไป-กลับ และให้ได้รับสิทธิประโยชน์ที่มิใช่ภาษีเหมือนเขต 3

ด้านกิจการที่ไม่ได้รับการส่งเสริมตามประกาศของคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) จะได้รับลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคลกึ่งหนึ่งเหลือ 10% เป็นเวลา 10 ปี อีกทั้งยังพิจารณาให้ใช้แรงงานต่างด้าวไร้ฝีมือในโครงการที่ได้รับส่งเสริม ส่วนมาตรการทางการเงิน รัฐจะจัดเงินกู้ดอกเบี้ยผ่อนปรนและค้ำประกันสินเชื่อวงเงินรายละ 1-20 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม  วัลลภ วิตนากร รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) มองว่า น่าจะต้องทบทวนสิทธิประโยชน์อีกครั้ง และหากปรับมาให้สิทธิประโยชน์แบบโซน 3 พิเศษ หรือยกเว้นภาษี 8 ปี และอีก 5 ปี เสียภาษีลดลงครึ่งหนึ่ง น่าจะจูงใจมากกว่า สอดคล้องกับแนวคิดของ สมพร สิริโปราณานนท์ ประธานกรรมการหอการค้าจังหวัดสงขลา ที่เสนอให้มีเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ 3% ขอยกเลิกภาษีนำเข้าเครื่องจักร 8 ปี ลดภาษีธุรกิจเฉพาะจาก 3% เหลือ 0.01% เพื่อดึงดูดการลงทุน

สำหรับในส่วนของ จ.ตราด และ จ.สระแก้ว มีข้อกังวลคล้ายกัน คือ เรื่องของพื้นที่ โดยตราดกังวลว่า อ.คลองใหญ่ ที่เป็นเป้าหมายอาจมีพื้นที่น้อยเกินไปไม่เพียงพอรับการลงทุน และอยากให้ขยายพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษให้ครอบคลุมบริเวณที่มีธุรกิจท่องเที่ยว ซึ่งเป็นหัวใจหลักของจังหวัดด้วย ขณะที่เอกชนสระแก้วห่วงเรื่องความชัดเจนของพื้นที่ สิทธิประโยชน์ที่ไม่พิเศษจริง แนวทางการบริหารจัดการ ซึ่งความไม่พร้อมเหล่านี้ทำให้เอกชนวางแผนอนาคตไม่ถูก

เห็นปมอุปสรรคเหล่านี้แล้ว หากรัฐบาลมุ่งมั่นจะแจ้งเกิดเขตเศรษฐกิจพิเศษ อัทธ์ พิศาลวานิช ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการค้าระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ก็แนะนำว่า จะต้องเร่งดำเนินการหลายเรื่อง ได้แก่ 1.กำหนดพื้นที่่ให้ชัดเจนโดยเร็ว 2.กำหนดอุตสาหกรรมในพื้นที่แต่ละแห่ง มีสิทธิประโยชน์เพิ่มจากของบีโอไอ 3.ไม่ควรกำหนดมูลค่าเงินลงทุนขั้นต่ำของอุตสาหกรรมที่จะลงทุน เพื่อเอื้อต่อเอสเอ็มอี

ด้านการบริหารจัดการต้องตั้งคณะกรรมการกลาง โดยมีการออกกฎหมายมารองรับ เพื่อพิจารณาการลงทุนในเขตเศรษฐกิจพิเศษในภาพรวม มีคณะกรรมการย่อยในแต่ละพื้นที่อีก 1 ชุด เพื่อพิจารณาการลงทุนที่มีมูลค่าไม่สูง

“ภายใน 1 ปี ต้องเห็นเขตเศรษฐกิจพิเศษเกิดขึ้น อาจมีแค่แห่งเดียวก่อน เช่น แม่สอด แต่หากทำไม่ได้ นักลงทุนก็จะไม่เชื่อมั่นรัฐบาลและบางส่วนจะย้ายไปลงทุนในประเทศเพื่อนบ้านที่ดึงดูดใจมากกว่า” อัทธ์เตือนทิ้งท้าย