ดาวพุธ ดาวศุกร์ และดาวอังคารในปี 2558

ดาวพุธ

ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์และเคลื่อนที่เร็วที่สุด วงโคจรของดาวพุธมีความรีค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับดาวเคราะห์ดวงอื่น ทำให้ดาวพุธมีมุมห่างสูงสุดจากดวงอาทิตย์เปลี่ยนแปลงอยู่ระหว่าง 18-28 องศา ด้วยมุมห่างที่ไม่มากนัก เราจึงมีโอกาสสังเกตดาวพุธได้เฉพาะในเวลาพลบค่ำหรือรุ่งสาง เวลาที่สังเกตดาวพุธได้คือช่วงที่ดาวพุธทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์มากพอสมควร

ช่วงเวลาที่สังเกตดาวพุธได้ดีในเวลาหัวค่ำมี 4 ช่วง ช่วงแรกเริ่มตั้งแต่ต้นเดือนถึงปลายเดือน ม.ค. โดยมีดาวศุกร์อยู่ใกล้ สามารถสังเกตเห็นเป็นดาวสว่างอยู่คู่กัน ช่วงที่ 2 คือปลายเดือน เม.ย.ถึงกลางเดือน พ.ค. โดยผ่านใกล้ดาวอังคารในวันที่ 22-23 เม.ย. ช่วงที่ 3 คือต้นเดือน ส.ค.ถึงกลางเดือน ก.ย. โดยผ่านใกล้ดาวพฤหัสบดีในวันที่ 7 ส.ค. ช่วงสุดท้ายคือกลางเดือน ธ.ค.ถึงต้นเดือน ม.ค. 2559

ช่วงเวลาที่สังเกตดาวพุธได้ดีในเวลาเช้ามืดมี 3 ช่วง ได้แก่ กลางเดือน ก.พ.ถึงกลางเดือน มี.ค. กลางเดือน มิ.ย.ถึงต้นเดือน ก.ค. และต้นเดือนถึงปลายเดือน ต.ค.

 

ดาวศุกร์

ดาวศุกร์เป็นดาวเคราะห์สว่างที่สุดบนท้องฟ้า หากเห็นในเวลาหัวค่ำ เรียกว่า “ดาวประจำเมือง” เมื่อเห็นในเวลาเช้ามืด เรียกว่า “ดาวประกายพรึก” หรือ “ดาวรุ่ง” วงโคจรของดาวศุกร์ใกล้ดวงอาทิตย์มากกว่าโลก ทำให้ดาวศุกร์ทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์ไม่เกิน 47 องศา เมื่อสังเกตด้วยกล้องโทรทรรศน์จะเห็นดาวศุกร์เปลี่ยนแปลงรูปร่างคล้ายดิถีจันทร์ดาวพุธก็มีการเปลี่ยนแปลงแบบเดียวกัน แต่ขนาดที่เล็กกว่าดาวศุกร์ ทำให้สังเกตได้ยากกว่า

ตลอดครึ่งแรกของปี 2558 ดาวศุกร์เป็นดาวประจำเมืองอยู่บนท้องฟ้าด้านทิศตะวันตกในเวลาหัวค่ำ วันที่ 5-16 ม.ค. ดาวพุธผ่านมาใกล้ดาวศุกร์ภายในระยะ 2 องศา โดยเข้าใกล้กันที่สุดในค่ำวันที่ 11 ม.ค. ที่ระยะ 0.6 องศา (กว้างกว่าขนาดปรากฏของดวงจันทร์เล็กน้อย) คืนวันที่ 1 ก.พ. ดาวศุกร์อยู่ใกล้ดาวเนปจูนที่ระยะ 0.8 องศา คืนวันที่ 22 ก.พ. ดาวศุกร์อยู่ใกล้ดาวอังคารที่ระยะ 0.4 องศา

วันที่ 4 มี.ค. ดาวศุกร์ผ่านใกล้ดาวยูเรนัสที่ระยะ 0.3 องศา วันที่ 11 เม.ย. มองเห็นดาวศุกร์อยู่ทางซ้ายมือของกระจุกดาวลูกไก่ 3 องศา วันที่ 7 มิ.ย. ดาวศุกร์อยู่ห่างดวงอาทิตย์ที่สุดด้วยมุม 45 องศา จากนั้นวันที่ 13 มิ.ย. ดาวศุกร์ผ่านทางขวามือของกระจุกดาวรังผึ้ง ซึ่งเป็นกระจุกดาวเปิดในกลุ่มดาวปู ห่าง 0.8 องศา

ปลายเดือน มิ.ย.ถึงต้นเดือน ก.ค. ดาวศุกร์กับดาวพฤหัสบดีอยู่เคียงคู่กัน ใกล้กันที่สุดในค่ำวันที่ 1 ก.ค. ห่างกัน 0.4 องศา กลางเดือน ก.ค. ดาวศุกร์ผ่านใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในกลุ่มดาวสิงโตที่ระยะ 2.4 องศา ต้นเดือน ส.ค. ดาวศุกร์เคลื่อนเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากขึ้นจนสังเกตได้ยาก

ปลายเดือน ส.ค. ดาวศุกร์เริ่มเป็นดาวประกายพรึกอยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด ผ่านทางทิศใต้ (ขวามือ) ของดาวหัวใจสิงห์ในต้นเดือน ต.ค. ปลายเดือนนี้ถึงต้นเดือน พ.ย. เป็นช่วงที่ดาวศุกร์ ดาวพฤหัสบดี และดาวอังคาร อยู่ใกล้กัน ดาวศุกร์ผ่านใกล้ดาวพฤหัสบดีในวันที่ 26 ต.ค. ที่ระยะ 1.0 องศา เป็นวันที่ดาวศุกร์ห่างดวงอาทิตย์ที่สุดด้วยมุม 46 องศา จากนั้นดาวศุกร์จะผ่านใกล้ดาวอังคารในวันที่ 3 พ.ย. ที่ระยะ 0.7 องศา

ดาวศุกร์ปรากฏบนท้องฟ้าเวลาเช้ามืดต่อเนื่องไปจนถึงต้นปี 2559 โดยจะผ่านใกล้ดาวเสาร์ในเช้ามืดวันที่ 9 ม.ค. 2559 ห่างกันเพียง 0.3 องศา

ดาวอังคาร

ดาวอังคารมีวงโคจรอยู่ถัดไปจากโลกตามระยะห่างจากดวงอาทิตย์ ได้ชื่อว่าดาวแดงเนื่องจากปรากฏบนท้องฟ้าเป็นดาวสว่างสีแดง ชมพู หรือส้ม ต่างจากดาวเคราะห์ดวงอื่นและดาวฤกษ์ส่วนใหญ่บนท้องฟ้า บรรยากาศอันเบาบางทำให้เราสามารถส่องกล้องมองเห็นพื้นผิวได้ ยกเว้นช่วงที่เกิดพายุฝุ่นปกคลุม และบางช่วงสามารถเห็นน้ำแข็งที่ขั้วดาว

ช่วงที่สังเกตดาวอังคารได้ดีที่สุดคือขณะที่ดาวอังคารอยู่ใกล้โลก ตรงกับช่วงที่ดาวอังคารอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ เกิดขึ้นเฉลี่ยทุก 2 ปี 2 เดือน วงโคจรของดาวอังคารที่เป็นวงรี ทำให้ดาวอังคารอยู่ห่างโลกไม่เท่ากันในการเข้าใกล้แต่ละครั้ง ส่วนใหญ่ดาวอังคารที่ปรากฏในกล้องโทรทรรศน์จะมีขนาดเล็ก ไม่สามารถสังเกตเห็นร่องรอยบนพื้นผิวได้ มีเวลาไม่กี่เดือนเท่านั้นที่ดาวอังคารจะใกล้โลกจนใหญ่พอสำหรับการสังเกตรายละเอียดบนพื้นผิว

ปี 2558 ดาวอังคารไม่ผ่านจุดตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ จึงไม่ใช่ปีที่ดีนักสำหรับการสังเกตดาวอังคาร ต้นปีดาวอังคารอยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ เคลื่อนผ่านกลุ่มดาวแพะทะเล คนแบกหม้อน้ำ ปลา และแกะ โดยผ่านใกล้ดาวพุธในวันที่ 22-23 เม.ย. เดือน พ.ค.ดาวอังคารอยู่ต่ำจนสังเกตได้ยาก

เดือน ส.ค. ดาวอังคารกลับมาปรากฏบนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด โดยออกจากกลุ่มดาวคนคู่ เข้าสู่กลุ่มดาวปู ผ่านกระจุกดาวรังผึ้งในวันที่ 20-21 ส.ค. ต้นเดือน ก.ย.เข้าสู่กลุ่มดาวสิงโต โดยมีดาวศุกร์ปรากฏอยู่ทางขวามือของดาวอังคาร เช้ามืดวันที่ 25 ก.ย. ดาวอังคารผ่านใกล้ดาวหัวใจสิงห์ ซึ่งเป็นดาวสว่างในกลุ่มดาวสิงโต จากนั้นดาวอังคารจะเคลื่อนไปอยู่เคียงดาวพฤหัสบดีในวันที่ 17-19 ต.ค. โดยมีดาวศุกร์อยู่สูงเหนือดาวทั้งสองไม่มากนัก สองสัปดาห์สุดท้ายของเดือน ต.ค.จะเห็นดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี และดาวศุกร์ เกาะกลุ่มเรียงกันเป็นแนวอยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด

ต้นเดือน พ.ย. ดาวอังคารผ่านใกล้ดาวศุกร์ขณะเคลื่อนเข้าสู่กลุ่มดาวหญิงสาว ปลายเดือน ธ.ค. ดาวอังคารอยู่ทางซ้ายมือของดาวรวงข้าว ยังคงอยู่ในกลุ่มดาวนี้ไปถึงกลางเดือน ม.ค. 2559

ท้องฟ้าเวลาหัวค่ำมีดาวศุกร์และดาวอังคารอยู่ทางทิศตะวันตก ดาวศุกร์ยังอยู่ใกล้ขอบฟ้า หากมีเมฆหมอกบดบังก็อาจเห็นได้ยาก ดาวศุกร์เคลื่อนห่างดวงอาทิตย์มากขึ้นทุกวัน น่าจะสังเกตได้ง่ายในช่วงใกล้สิ้นปี

ดาวอังคารอยู่ในกลุ่มดาวแพะทะเล อยู่สูงเหนือดาวศุกร์ แต่จางกว่าดาวศุกร์หลายเท่า เมื่อท้องฟ้าเริ่มมืด ดาวอังคารอยู่สูงประมาณ 30 องศา จากนั้นเคลื่อนต่ำลงเรื่อยๆ ตกลับขอบฟ้าในเวลา 3 ทุ่ม

ดาวพฤหัสบดีอยู่ในกลุ่มดาวสิงโต เริ่มเห็นเหนือขอบฟ้าราว 4 ทุ่มครึ่ง และเป็นดาวสว่างเด่นจนถึงเช้ามืด เมื่อถึงเวลานั้น ดาวเสาร์ซึ่งอยู่ในกลุ่มดาวคันชั่ง ใกล้ส่วนหัวของกลุ่มดาวแมงป่อง จะขึ้นมาอยู่เหนือขอบฟ้าทิศตะวันออก เยื้องไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้

สัปดาห์นี้เป็นครึ่งหลังของข้างแรม ดวงจันทร์สว่างครึ่งดวงในวันที่ 14 ธ.ค. จากนั้นกลายเป็นเสี้ยว มองเห็นอยู่ทางทิศตะวันออกในเวลาเช้ามืด วันที่ 20 ธ.ค. จันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวเสาร์ที่ระยะ 2 องศา วันที่ 21 ธ.ค. ดวงจันทร์เหลือเสี้ยวบางมากและอยู่ใกล้ขอบฟ้า นับเป็นวันสุดท้ายที่มีโอกาสเห็นดวงจันทร์ในเวลาเช้ามืด

คืนวันอาทิตย์ที่ 14 ธ.ค. ฝนดาวตกคนคู่มีอัตราสูงสุด คาดว่าเมื่อสังเกตจากที่มืด ไม่มีแสงรบกวน และไม่มีเมฆบัง อาจนับได้ราว 60-70 ดวง/ชั่วโมง โดยเฉพาะในช่วง 23.00-01.00 น. หลังจากนั้นแสงจันทร์จะรบกวน ทำให้เห็นดาวตกได้น้อยลง