อนาคตของบุคลากรโรงแรมไทยในทศวรรษหน้า

ในอดีตที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน ธุรกิจโรงแรมนั้นเป็นสถานที่ทำงานที่สามารถรองรับผู้สำเร็จการศึกษาได้ทุกระดับความรู้ในเกือบทุกสาขาวิชา ให้เข้ามาร่วมงานในโรงแรมที่ถือได้ว่าเป็นหนึ่งในหลายธุรกิจที่สำคัญของภาคบริการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ มีความสำคัญต่อรายได้และตัวเลขผลิตภัณฑ์มวลรวมของประเทศเสมอมา

เราคงปฏิเสธไม่ได้นะครับว่า หลายต่อหลายท่านที่ผ่านเข้ามาเหล่านี้ สามารถเจริญก้าวหน้าในการประกอบอาชีพในโรงแรมด้วยความสามารถ ความซื่อสัตย์ และเอกลักษณ์เฉพาะตัว ที่มีความโดดเด่นเป็นพิเศษ เช่น ความสามารถในการสื่อสารภาษาต่างประเทศหลากหลายภาษา มีสายสัมพันธ์ด้านการขายการตลาดกับผู้ประกอบการแขนงอื่นๆ ในภาคบริการด้วยกัน เช่น ตัวแทนท่องเที่ยว สายการบิน เป็นต้น ความชำนาญพิเศษเฉพาะตัว เช่น พ่อครัวอาหารจีนฝีมือชั้นเลิศที่สืบทอดตำรับการปรุงอาหารจากบรรพบุรุษ ผู้แตกฉานในด้านกฎหมายแรงงาน หรือ ผู้ชำนาญการทางด้านการบริหารการเงิน เป็นต้น

ในขณะเดียวกัน ธุรกิจโรงแรมไทยในวันวานส่วนใหญ่แล้ว ดูจะเป็นธุรกิจครอบครัวที่นิยมบริหารจัดการในแบบที่เจ้าของเป็นเถ้าแก่เสียเอง หรือบ้างก็จ้างหลงจู๊มาดูแล ซึ่งส่วนใหญ่ก็มักจะชื่นชอบในการดูแลกิจการบริหารภายในทั่วไป การจัดซื้อ การต้อนรับ การบัญชี ส่วนด้านอื่นๆ ที่จะต้องใช้ทักษะพิเศษในอาชีพเฉพาะนั้น ก็จะมอบหมายให้บุคคลอื่นดูแลรับผิดชอบไปในแต่ละส่วนงาน อาทิ แม่บ้าน ช่าง ฝ่ายขาย หรือฝ่ายบุคคล เป็นต้น

ต่อมาเมื่อลูกๆ หลานๆ ของเถ้าแก่ต่างก็เริ่มเติบโต สำเร็จการศึกษาขั้นสูง มีวุฒิภาวะและวิสัยทัศน์ในการทำงานในแบบสมัยใหม่ รวมถึงได้เห็นวิธีการทำงานของบุคลากรมืออาชีพในสาขาต่างๆ ระบบการทำงานในเครือข่ายของโรงแรมระดับโลกที่หลั่งไหลกันเข้ามาขยายกิจการในทุกระดับชั้นในบ้านเรา ทำให้แนวทางบริหารจัดการในหลายภาคส่วนของการดำเนินธุรกิจโรงแรมเริ่มเปลี่ยนแปลงไป มีความกระชับ รวดเร็ว สามารถลดหน้าที่ ความสำคัญและการจ้างงานของบุคลากรจากภายนอกในหลายแผนกลงไปได้ และที่สำคัญที่สุดคือ การลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ให้โรงแรมได้อย่างมั่นคงในวิถีการทำงานและวิธีคิดของผู้บริหารรุ่นใหม่

หากจะมองไปในอนาคต ผมสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงในการบริหารจัดการโรงแรมในประเทศไทยได้เริ่มขึ้นแลัวครับ ผมกำลังหมายถึงว่านอกจากทางเลือกของเจ้าของโรงแรม ที่จะสร้างผลตอบแทนให้ได้สูงสุด เริ่มมีมากขึ้นไม่ว่าการเลือกใช้บริการบริหารจัดการแบบครบวงจรของทั้งเครือข่ายรับบริหารโรงแรมทั้งของไทยเองและจากต่างประเทศ  หรือมอบมรดกให้ทายาท ลูกหลานรุ่นต่อไปบริหารจัดการต่อไป หรือหากยังพอมีกำลังวังชา เถ้าแก่ก็สามารถที่จะดำเนินธุรกิจด้วยตัวเองต่อไปได้เช่นกัน

ความจริงแล้วอุปสรรคลำดับต้นๆ ในการบริหารจัดการโรงแรม ที่ผู้บริหารจะต้องเผชิญอยู่ตลอดมาก็คือ “คน” นี่แหละครับ และที่ดูจะขาดแคลนหายากยิ่งมากขึ้นทุกวันก็คือ “คนไทย” ท่านผู้อ่านลองสังเกตดูเถอะครับ ผู้บริหารระดับสูงของโรงแรมในบ้านเราส่วนใหญ่เป็นชาวตะวันตกมาช้านาน และยิ่งในปัจจุบันนี้ผู้บริหารระดับกลาง เช่น หัวหน้าแผนกต่างๆ ก็เริ่มเป็นหลากหลายชาติในเอเชียแล้วครับ และที่สำคัญพนักงานระดับไร้ฝีมือ กำลังเริ่มที่จะเป็นชาวต่างชาติอีกเหมือนกันครับ เช่น ยามพม่า คนล้างจานเขมร เป็นต้น

ยิ่งภายหลังจากปี 2558 เป็นต้นไป การเคลื่อนย้ายแรงงานเสรีในกลุ่มประเทศอาเซียนในภาคบริการ ที่อาจจะมีการแก้ไขเปิดกว้างมากขึ้น จะทำให้แรงงานระดับกลางจากกลุ่มประเทศที่มีความสามารถ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการสื่อสารภาษาต่างประเทศทั้งในการพูดและมีความเข้าใจระบบการทำงานในแผนกต่างๆ ที่มีศักยภาพในการปฏิบัติหน้าที่ได้สูงกว่า “คนไทย” เข้ามาประกอบอาชีพในภาคบริการ โรงแรมในประเทศไทยมากขึ้นครับ

อนาคตของบุคลากรโรงแรมไทยในทศวรรษหน้าดูจะไม่สดใสเท่าใดนัก ผมกังวลว่าพวกเราพนักงานโรงแรมไทย จะต้องเผชิญกับการแข่งขัน ทั้งการจ้างงานกับเจ้าของกิจการ ที่ต้องการลดจำนวนพนักงานลงตามแนวทางบริหารโรงแรมสมัยใหม่ ที่เน้นระบบการทำงานมาทดแทนแรงงานมากขึ้น และชาวต่างชาติที่อยากจะมาใช้ชีวิตการทำงานในเมืองไทยที่เป็นสวรรค์สำหรับพวกเขา ในอัตราเงินเดือน สวัสดิการที่ถูกกว่าการจ้างคนไทย พร้อมด้วยมีสัญญาระบุระยะเวลาว่าจ้างและผลประโยชน์ตอบแทนที่ชัดเจน ทำให้การควบคุมรายจ่ายของฝ่ายบริหารทำได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นกว่าที่จะจ้างคนไทยในอนาคตครับ