คุมเข้มสินเชื่อแบงก์ ผู้บริโภครับกรรม

นอกจากภาวะเศรษฐกิจที่ขยายตัวน้อย โดยปีนี้คาดว่าจะโตได้เพียง 1-1.5% จะเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ธุรกิจธนาคารพาณิชย์เติบโตชะลอตัวตามแล้ว ดูเหมือนว่าในช่วงนี้จะมีอีก 2 ปัจจัยสำคัญ ที่เริ่มจะเป็นภาระเพิ่มเติมของธนาคาร และอาจกลายเป็นตัวฉุดกำไรของธนาคารพาณิชย์ในระยะต่อไปด้วย ยิ่งไปกว่านั้นอาจส่งผล
กระทบไปถึงประชาชน ทำให้การขอสินเชื่อกู้จากธนาคารพาณิชย์ได้รับการอนุมัติยากขึ้นอีกต่างหาก

ปัจจัยที่จะเป็นภาระเพิ่มเติมดังกล่าว คือ มาตรฐานการกำกับสถาบันการเงิน ฉบับที่ 3 ของธนาคารเพื่อการชำระหนี้ระหว่างประเทศ (บาเซิล 3) และพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 20) พ.ศ. 2557 เกี่ยวกับเรื่องการค้ำประกันและจดจำนอง

สำหรับหลักเกณฑ์บาเซิล 3 ที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) นำมาใช้เป็นเกณฑ์ดูแลธนาคารพาณิชย์ในไทยมาตั้งแต่ต้นปี 2556 นั้น จะเน้นดูแลเงินทุนของแต่ละธนาคารให้มีความมั่นคงเพียงพอที่จะรองรับความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นได้อย่างถาวร โดยกำหนดให้ทุนที่จะรองรับได้ต้องเป็นทุนที่แท้จริง มีสภาพคล่องสูง สามารถนำมาใช้ได้จริงทันทีที่เกิดปัญหา เกณฑ์ดังกล่าวทำให้หนีไม่พ้นทุนที่มาจากกำไร และ ทุนจากผู้ถือหุ้น ไม่ใช่ทุนที่ได้จากการออกตราสารหนี้ต่างๆ ทำให้ธนาคารหลายแห่งที่เคยใช้ตราสารหนี้เป็นเงินทุนต้องเร่งแก้ไขเพื่อให้ถูกต้องกับหลักเกณฑ์ดังกล่าว

นอกจากเกณฑ์บาเซิล 3 แล้ว ธปท.ยังกำหนดเกณฑ์ในการกำกับดูแลธนาคารที่เข้มข้นอีกต่างหาก โดยเฉพาะการกันสำรองหนี้ โดยสินเชื่อที่เป็นหนี้ปกติ ธปท.กำหนดให้กันสำรอง 1% ของสินเชื่อทั้งหมด ซึ่งธนาคารพาณิชย์ส่วนใหญ่จะทำได้ครอบคลุมกว่าเกณฑ์ของ ธปท. มีการประมาณการโอกาสในการเป็นหนี้ผิดนัด (PD) และความสูญเสียจากการผิดนัด (LGD) เพื่อจะประมาณความสูญเสียของพอร์ตสินเชื่อทั้งพอร์ต และกันสำรองหนี้เผื่อไว้ โดยสิ้นไตรมาส 3 ปีนี้ ทั้งระบบมีการกันสำรองหนี้ส่วนนี้เผื่อไว้ถึง 166.9% สูงกว่าเกณฑ์ที่ ธปท.กำหนดไว้

สำหรับหนี้ที่กล่าวถึงเป็นพิเศษ หรือสินเชื่อที่ผิดนัดชำระ 1 เดือน แต่ยังไม่เกิน 3 เดือน ธปท.กำหนดให้กันสำรอง 2% และหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (เอ็นพีแอล) ที่ผิดนัดชำระเกิน 3 เดือนขึ้นไป ต้องกันสำรองหนี้ 100% หลักจากหักหลักประกัน

ทั้งนี้ ความเข้มข้นของการกำกับดูแลธนาคารพาณิชย์ดังกล่าว ก็เพื่อปกป้องผู้ฝากเงินเป็นหลัก เพราะเป็นการป้องกันไม่ให้เกิดวิกฤตธนาคารพาณิชย์ซ้ำรอยเหมือนในอดีต

ขณะที่ พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เกี่ยวกับเรื่องการค้ำประกันและจดจำนอง หรือที่เรียกกันง่ายๆ ว่ากฎหมายค้ำประกันนั้น แม้จะมีข้อดีที่ต้องการช่วยคุ้มครองผู้ค้ำประกัน และสร้างความเป็นธรรมมากขึ้น แต่ก็ต้องยอมรับว่า ทำให้ธนาคารมีความเสี่ยงในการปล่อยกู้มากขึ้น เพราะหากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ ก็จะตามหนี้จากผู้ค้ำประกันเสมือนเป็นลูกหนี้ไม่ได้อีกแล้ว ทำให้มีแนวโน้มว่าธนาคารจะปล่อยกู้น้อยลง โดยเฉพาะในกลุ่มธุรกิจเอสเอ็มอี ที่มีรายได้หรือหลักประกันไม่เพียงพอ และต้องมีบุคคลค้ำประกันมาช่วยให้ได้รับอนุมัติสินเชื่อ แต่หากกฎหมายดังกล่าวมีผลบังคับใช้ ธนาคารอาจจะให้เพิ่มหลักประกัน หรือลดวงเงินกู้ลง หรือกระทั่งให้หาผู้กู้ร่วม

ทั้งสองปัจจัยดังกล่าวส่งผลให้ผลประกอบการและกำไรของธนาคารพาณิชย์มีแนวโน้มจะลดลง

เพราะการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์บาเซิล 3 นั้น ทำให้ธนาคารพาณิชย์ต้องกันเงินกำไรส่วนหนึ่งมาพักไว้เป็นเงินกองทุนที่สูงมาก ขณะที่การกันสำรองหนี้ที่เข้มข้นของ ธปท. ยิ่งทำให้ธนาคารพาณิชย์เหลือเม็ดเงินสภาพคล่องน้อยลงในการปล่อยกู้ รายได้จากดอกเบี้ยก็ลดลงตาม

ขณะที่กฎหมายค้ำประกันนั้น ที่มีข้อดีในการคุ้มครองผู้ค้ำประกันมากขึ้น แต่ก็จะทำให้ธนาคารปล่อยกู้น้อยลง และผลต่อเนื่องที่ตามมา คือ สินเชื่อที่ปล่อยไปก็ต้องป้องกันความเสี่ยงไว้ด้วยการกันสำรองหนี้เพิ่มขึ้นอีก เพื่อไม่ให้เงินกองทุนต่ำกว่าเกณฑ์ที่ทางการกำหนดไว้

การป้องกันตัวเองของธนาคารในลักษณะนี้ ผลสุดท้าย กรรมจะตกอยู่กับผู้บริโภคอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เพราะจะยิ่งทำให้ประชาชนเข้าถึงเงินกู้ยากขึ้น และเท่ากับบีบให้ประชาชนที่มีทางเลือกน้อย หนีออกไปกู้เงินนอกระบบมากขึ้นแทน กลายเป็นปัญหาสังคม และเสี่ยงที่จะ
สร้างปัญหาอื่นๆ มากดดันระบบเศรษฐกิจไทยอีกระลอก

ฉะนั้น จึงควรมีทางออกหรือแนวทางการแก้ไขปัญหาที่เหมาะสม ซึ่งทางการไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล ธปท. ต้องหารือและชั่งน้ำหนักให้ดีว่าจะผ่อนสั้นผ่อนยาวในเรื่องใดได้บ้าง

เพื่อไม่ให้ปัญหาย้อนกลับมาทำร้ายประชาชนผู้บริโภค