ปฏิรูปประเทศต้องเปลี่ยนวัฒนธรรมความรับผิดชอบ

การทำรัฐประหารโดยคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (คสช.) คงมิใช่จะกระทำกันไปเพียงเพื่อจะทำให้คู่ขัดแย้งทางการเมือง 2 กลุ่ม ทั้งกลุ่มคนเสื้อแดง หรือกลุ่ม นปช. กับกลุ่ม กปปส. ไม่ให้ทะเลาะกันหรือตีกันจนเกิดความรุนแรงเท่านั้น แต่ต้องทำให้การจัดการปัญหาประเทศก่อให้เกิดผลที่เรียกว่า ได้มีการ “ปัดกวาดประเทศ” ซึ่งการปัดกวาดประเทศมีคำอธิบายว่า จะคืนความสุขให้ประชาชนในชาติ คสช. เองจะต้องตระหนักถึงการทำให้เห็นผลในเชิงประจักษ์อย่างใดอย่างหนึ่ง

ผมจึงเห็นว่า คสช. ต้องยึดมั่นในหลักการให้มั่นคง โดยการบริหารจัดการประเทศให้นำไปสู่เป้าหมายของชาติ ก็คือ การปฏิรูปประเทศ ซึ่งการบริหารประเทศภายใต้รัฐบาลในลักษณะที่มีอำนาจเบ็ดเสร็จนี้จะต้องทำการบริหารที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อเป้าหมายชาติ ส่วนรวม และประชาชนให้มากที่สุด โดยเฉพาะการทำให้ประชาชนได้เห็นเป็นแบบอย่างในลักษณะใดลักษณะหนึ่ง มิใช่กระทำเพียงปากว่าตาขยิบ

ดังนั้น ผมเห็นว่า รัฐบาลในฐานะที่มีอำนาจในการบริหารประเทศไว้สูงสุดและมีกลไกเครื่องมือในการบริหารเป็นของตนเอง เป็นต้นว่า สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) และสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ตลอดจน คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญฯ เป็นต้น ซึ่งกลไกเหล่านี้ได้รับการแต่งตั้งมาจากรัฐบาลและ คสช. ทั้งสิ้น จึงเห็นว่าการดำเนินการปัดกวาดประเทศควรมีเป้าหมายชาติร่วมกันที่จะต้องกระทำให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการมีเป้าหมายในการปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชั่น ซึ่งที่ผ่านมา ประชาชนก็ยังมีความเคลือบแคลงสงสัยต่อรัฐบาลและกลไกของรัฐบาลว่า จะจริงจังต่อเรื่องนี้เพียงใด เช่น กรณีการชักเข้าชักออกของการถอดถอนอดีตนายกรัฐมนตรี น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร และคณะ ในกรณีการทุจริตโครงการรับจำนำข้าวที่ส่งผลให้ประเทศได้รับความเสียหายในเชิงงบประมาณ

แม้กระทั่งเรื่องของการถอดถอนอดีตประธานสภาฯ (สมศักดิ์ เกียรติสุรนนท์) และประธานวุฒิสภาฯ (นิคม ไวยรัชพานิช) เกี่ยวกับกรณีการแก้ไขรัฐธรรมนูญฯ ก็มีลักษณะที่ทำให้เห็นแบบชักเช้าชักออกเช่นเดียวกัน เพราะเกี่ยวกับหลักการประเทศทั้งในแง่ของความโปร่งใสที่จะต้องทำให้เกิดความกระจ่าง และในแง่ของความรับผิดชอบ

ทั้งนี้ เพราะสถานการณ์ประเทศมีการบริหารประเทศโดยนักการเมืองที่มาจากการเลือกตั้ง กลับกระทำการที่เคลือบแคลงสงสัยในความโปร่งใส และการมีพฤติกรรมที่ทุจริตคอร์รัปชั่นมาตลอด อันส่งผลต่อความเสียหายของประเทศที่มีมูลค่าเป็นเงินของชาติ ดังตัวอย่าง โครงการรับจำนำข้าว ก็ยังเห็นว่าไม่มีนักการเมืองคนไหนออกมารับผิดชอบ หรือแม้แต่โครงการที่ศาลตัดสินลงโทษนักการเมืองไปแล้ว เช่น โครงการก่อสร้างบ่อบำบัดน้ำเสีย คลองด่าน ที่รัฐจะต้องชดใช้เงินที่สูญเสียไปเป็นมูลค่า ไม่ต่ำกว่า 2 หมื่นล้าน โครงการทุจริตเรือดับเพลิงของ กทม. คดีนี้ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาทางการเมือง สั่งจำคุก ประชา มาลีนนท์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย โครงการโฮปเวลล์ ที่ทำให้รัฐเสียหายในโครงการไปเป็น 10.000 หมื่นล้านบาท ยังไม่เห็นมีนักการเมืองคนใดออกมารับผิดชอบ และส่วนหนึ่งที่ศาลสั่งจำคุกก็หนีออกนอกประเทศไปหมดแล้ว

จึงทำให้เห็นว่า สังคมไทยขาดแบบอย่างนักการเมืองที่บริหารประเทศแล้วออกมารับผิดชอบต่อการกระทำของตนเอง ตามนโยบายที่ควรให้ประชาชนเห็นเป็นแบบอย่าง และมักจะปล่อยเรื่องเหล่านี้ให้ผ่านโดยไม่ได้รับการใส่ใจหรือดำเนินการให้เห็นผลแต่อย่างใด ในขณะที่ คสช. และรัฐบาลในฐานะที่มีอำนาจในการบริหารประเทศจะต้องทำให้เห็นเป็นแบบอย่าง และทำให้แตกต่างไปจากรัฐบาลโดยนักการเมืองที่เป็นนักเลือกตั้ง ดังเช่น การเป็นแบบอย่างความโปรงใสในการบริหารงานให้ประชาชนได้ทราบ การเป็นแบบอย่างในการออกมาเปิดเผยบัญชีทรัพย์สินของ สนช. โดย สปช. ก็ควรจะทำเป็นแบบอย่างให้เห็นเป็นอย่างยิ่ง

ผมเห็นแบบอย่างในต่างประเทศที่ดีๆ ของนักการเมืองโดยเฉพาะแบบอย่างของความรับผิดชอบ เช่น กรณี รัฐมนตรีของประเทศญี่ปุ่น 2 คน ประกาศลาออกจากตำแหน่ง เป็นผู้หญิงทั้งคู่ ได้แก่ ยูโก โอบูชิ รัฐมนตรีการค้าและอุตสาหรรม และ มิโดริ มัทสุชิมา รัฐมนตรียุติธรรม โดยคนแรกถูกกล่าวหาว่านำเงินที่ได้จากผู้สนับสนุนทางการเมืองและผู้บริจาค ไปใช้ในทางที่ไม่ถูกต้อง คนหลังถูกกล่าวหาว่าทำผิดกฎหมายเลือกตั้งด้วยการทำพัดแจกโดยมีรูปตัวเองอยู่ ทั้งสองคนลาออกโดยไม่ต้องรอคำพิพากษาจากกระบวนการยุติธรรม

กรณีนายกรัฐมนตรีเกาหลีใต้ ยื่นใบลาออกจากการเป็นนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 16 เม.ย. 2557 เพื่อแสดงความรับผิดชอบต่ออุบัติเหตุเรือเฟอร์รี่เซวอนล่ม มีผลทำให้นักเรียนต้องเสียชีวิตไปไม่ต่ำกว่า 350 คน

กรณีดังกล่าวเหล่านี้ให้บทเรียนว่า การจะทำให้การปฏิรูปประเทศสำเร็จได้ จะต้องไปปรับเปลี่ยนทัศนคติและพฤติกรรมความรับผิดชอบของคนให้มีค่านิยมความรับผิดชอบซึ่งเป็นเรื่องที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ดังนั้นการปัดกวาดประเทศ ถ้าจะทำให้เห็นเป็นจริง ต้องให้คนในชาติมีค่านิยมยอมสละประโยชน์ส่วนตนเพื่อประโยชน์ส่วนรวมและประโยชน์ชาติ ซึ่งอาจจะต้องทำให้หลายคนอึดอัดและขัดกับเสรีภาพส่วนบุคคลซึ่งก็ต้องทำ เช่น การสร้างระเบียบวินัยร่วม การส่งเสริมความซื่อสัตย์ การรักษาความสงบเรียบร้อยของชุมชนร่วมกัน การใช้ประโยชน์สาธารณะร่วม ซึ่งรัฐบาลและกลไกของรัฐบาลอย่าง คสช. สนช. และ สปช. ต้องกระทำตนและส่งเสริมการเป็นแบบอย่างที่ดีให้เห็นเป็นรูปธรรม