ดูแลอย่างรัดกุม

เป็นที่วิพากษ์วิจารณ์กันในวงกว้าง สำหรับมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรชาวนาผู้มีรายได้น้อย ด้วยการจ่ายเงินให้กับชาวนาไร่ละ 1,000 บาท รายละไม่เกิน 15 ไร่ รวมถึงปล่อยกู้ให้ชาวนาเพื่อรักษาข้าวไว้ในยุ้งฉางในอัตรา 80% และมาตรการเพิ่มวงเงินชดเชยดอกเบี้ย 3% ให้กับบรรดาโรงสีที่เข้าร่วมโครงการซื้อข้าวจากเกษตรกรชาวนามาเก็บไว้ในสต๊อกร่วม 918 ล้านบาท ของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ว่า ขึ้นต้นประกาศจะปฏิรูปการเกษตร ไม่มีการแจกเงิน สุดท้ายก็กลายเป็นประชานิยม ไม่แตกต่างจากนโยบายของพรรคการเมือง

แต่หากพิจารณาวัตถุประสงค์หลักในนโยบายของรัฐบาล จะพบว่าทั้ง 3 มาตรการ เป็นเครื่องมือทางนโยบายในการลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจของประชาชน รัฐจึงเข้าแทรกแซงตลาดสินค้าเกษตร เพื่อสร้างมูลภัณฑ์กันชนในการดูแลและรักษาระดับราคาสินค้าเกษตรให้สูงขึ้น

มาตรการดูแลสินค้าข้าวของรัฐบาล ไม่แตกต่างจากมาตรการแทรกแซงเศรษฐกิจตามวัตถุประสงค์ของรัฐบาลในแต่ละยุค เพื่อสร้างความเข้มแข็งหรือชักจูงให้ภาคการผลิตสำคัญ เช่น หากรัฐบาลต้องการให้เอกชนเพิ่มการลงทุนด้านเทคโนโลยี แต่กลไกตลาดในขณะนั้นไม่สามารถชักนำหรือจูงใจให้เอกชนลงทุนได้ รัฐบาลก็ต้องมีมาตรการให้แรงจูงใจแก่เอกชน ผ่านการยกเว้นภาษีเงินได้ หรือการให้สิทธิพิเศษแก่ผู้คิดค้นสิ่งประดิษฐ์

เพียงแต่รูปแบบ วิธีการใช้เงินงบประมาณของรัฐแตกต่างกันเท่านั้น

มาตรการแทรกแซงตลาดสินค้าเกษตรนั้นถือว่าจำเป็นสำหรับรัฐบาลในเกือบทุกประเทศที่ภาคเกษตรยังเป็นกลุ่มคนที่ยากจน ในช่วงต้นฤดูเก็บเกี่ยวสินค้าเกษตรแทบทุกประเภทจะมีราคาต่ำ เพราะถูกพ่อค้ากดราคา การพยุงราคาสินค้าเกษตรในช่วงเก็บเกี่ยวจะช่วยแก้ปัญหาความยากจนและเยียวยาคนเหล่านั้นได้

แม้ว่าในความเป็นจริงแล้ว ประโยชน์จากมาตรการแทรกแซงตลาดสินค้าเกษตรส่วนใหญ่มิได้ตกอยู่ในมือของเกษตรกรมากนัก และบรรดาผู้ที่ได้ประโยชน์จากการแทรกแซงสินค้าเกษตรก็มักไม่ใช่กลุ่มที่ยากจนจริง

ประเด็นนี้ต่างหาก ที่รัฐบาลและหน่วยงานที่ทำหน้าที่รับขึ้นทะเบียนเกษตรกรและตรวจสอบการจ่ายเงินที่รัฐบาลได้ทุ่มเทงบประมาณลงไปช่วยเหลือเกษตรกร จะต้องตรวจสอบให้รัดกุมเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย

ขณะเดียวกัน จะต้องเพิ่มความเข้มข้นในการตรวจสอบการทำงานของบรรดาโรงสีที่เป็นเครื่องมือรัฐบาลในการรับซื้อข้าวจากชาวนาเพื่อชี้นำราคาในตลาด ไม่เช่นนั้นผู้รับกินส่วนต่างราคาจนพุงกางจากนโยบายของรัฐบาลจะเป็นกลุ่มพ่อค้าเหมือนเดิม