กฏหมายการชุมนุมสาธารณะ...รัฐต้องทำประชามติ

...ศรีสุวรรณ จรรยา

ประเทศไทยของเรามีกฎหมายหลายฉบับที่ใช้ควบคุมดูแลการใช้สิทธิการชุมนุมของประชาชนเพื่อไม่ให้ละเมิดสิทธิบุคคลอื่น เช่น กฎหมายเกี่ยวกับการจราจรทางบก กฎหมายเกี่ยวกับการใช้เครื่องขยายเสียง กฎหมายเกี่ยวกับการรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง รวมทั้งประมวลกฎหมายอาญาและแพ่ง ซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าหน้าที่ตำรวจสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการควบคุม ดูแล และบังคับลงโทษเอาได้กับผู้ที่ฝ่าฝืนหรือละเมิดสิทธิสาธารณะของบุคคลอื่นได้ แต่ที่ผ่านมากลับไม่มีการบังคับใช้กฎหมายต่างๆ ข้างต้นอย่างจริงจัง เพราะเจ้าหน้าที่หลายคนเพิกเฉย หรือมีข้ออ้างต่างๆ นานา หรือแสร้งนิ่งเฉยต่อการบังคับใช้กฎหมาย กลายเป็นแตงโม กลายเป็นมะเขือเทศกันไปหมด โดยพยายามอ้างข้างๆ คูๆ หลอกชาวบ้านที่ไม่ค่อยรู้ข้อกฎหมายว่า ไม่มีกฎหมายมาบังคับหรือจัดการผู้ชุมนุมได้ แท้ที่จริงแล้วกฎหมายมีอยู่แล้ว และมีอยู่อย่างครบถ้วนด้วยซ้ำไป แต่ขาดความตั้งใจที่จะบังคับใช้เท่านั้นเอง

แม้แต่กรณีล่าสุด คดีมาบตาพุดก็มีสาเหตุประการหนึ่งของรัฐบาลและหน่วยงานของรัฐ คือ การละเว้นเพิกเฉยที่จะปฏิบัติตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญมาตรา 67 วรรค 2 จนศาลปกครองสูงสุดต้องมีคำสั่งให้ 8 หน่วยงานภาครัฐไปสั่งระงับให้ 65 โครงการต้องกลับไปปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญก่อน กลายเป็นปัญหาส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่อย่างต่อเนื่อง

ต่อไปนี้ถ้าจะชุมนุมได้ก็ต้องไปชุมนุมที่ทุ่งกุลาร้องไห้ หรือในป่า ในภูเขา ในทะเลเท่านั้น เพราะสถานที่ที่เป็นหน่วยงานของรัฐที่มีกระจายอยู่ทั่วทุกอณูของประเทศทั้งหน่วยราชการส่วนกลาง

ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่นถึง อบต. ที่เกี่ยวข้องกับความเดือดร้อนของประชาชนมีอยู่ทั่วประเทศนั้นไม่สามารถชุมนุมแสดงออกได้อีกต่อไป

ถ้าผู้ว่าฯ รู้ว่าชาวบ้านจะจัดชุมนุม แสร้งไม่อยู่ ติดราชการต่างจังหวัด หรือต้องไปเดินตามก้นนักการเมืองที่อื่นจะทำอย่างไร ปัญหาความทุกข์ร้อนของชาวบ้านที่จะต้องแสดงออกโดยการชุมนุมก็คงทำไม่ได้ จะหวังพึ่ง สส. หรือ สว. ก็มัวแต่ทะเลาะกันอยู่แต่ในสภา แล้วชาวบ้านจะไปพึ่งใคร

ในสังคมประเทศที่มีการปกครองระบอบประชาธิปไตยที่แท้จริงนั้น การชุมนุมสาธารณะหรือการเดินขบวนถือเป็นวิธีการสำคัญอย่างหนึ่งในการแสดงความคิดเห็นของประชาชนต่อรัฐบาลและหน่วยงานของรัฐ การออกกฎหมายมาลิดรอนสิทธิประชาชนจึงเป็นการขัดต่อกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (The UN International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) ข้อที่ 21 ซึ่งประเทศไทยก็ได้เป็นสมาชิกของภาคีนี้ด้วย

ที่สำคัญกฎหมายดังกล่าวอาจขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญมาตรา 63 ที่กำหนดสิทธิเสรีภาพในการชุมนุมของประชาชนไว้เต็มที่ แต่การชุมนุมนั้นจะต้องกระทำโดยสงบและปราศจากอาวุธ

การออกกฎหมายคุมการชุมนุมเช่นนี้จึงเป็นการปิดกั้นสิทธิเสรีภาพของประชาชนโดยชัดแจ้ง และจะไม่สามารถสร้างความเป็นธรรมทางสังคมได้ รัฐบาลที่ดีต้องสร้างการมีส่วนร่วมและเปิดการรับฟังความคิดเห็นกับประชาชนในวงกว้างให้เข้าไปมีส่วนร่วมต่อการออกกฎหมายดังกล่าว

ขอเรียกร้องให้รัฐบาลดำเนินการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกระดับทั่วประเทศ โดยการดำเนินงานตามแนวนโยบายที่เคยแถลงไว้ต่อรัฐสภาเมื่อวันที่ 29 ธ.ค. 2551 ที่ผ่านมา ว่าจะให้ความสำคัญกับกระบวนการการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นที่ตั้ง โดยเฉพาะการออกกฎหมายที่อาจกระทบถึงประโยชน์ได้เสียของประชาชนหรือของประเทศชาติ

นายกรัฐมนตรีโดยความเห็นชอบของคณะรัฐมนตรีควรเร่งปรึกษาประธานสภาผู้แทนราษฎรและประธานวุฒิสภา เพื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาให้มีการออกเสียงประชามติในกฎหมายดังกล่าวเสียก่อน ก่อนที่จะส่งเรื่องเข้าสู่วาระการประชุมและพิจารณาของรัฐสภา

ในการเปิดโอกาสให้มีการลงประชามติเพื่อออกกฎหมายเกี่ยวกับการชุมนุมในพื้นที่สาธารณะ เพื่อป้องกันการชุมนุมที่อาจก่อให้เกิดความเดือดร้อนให้กับประชาชนส่วนใหญ่นั้น สามารถดำเนินการได้ภายใน 90 วัน และหลังจากทำประชามติแล้วหากเสียงส่วนใหญ่เห็นชอบการเสนอกฎหมายดังกล่าว รัฐบาลก็จะมีความชอบธรรมตามเสียงส่วนใหญ่ของคนทั้งประเทศ รัฐบาลก็สามารถผลักดันการออกกฎหมายดังกล่าวได้แบบเร่งด่วน โดยออกเป็นในรูปของพระราชกำหนด ซึ่งการดำเนินการดังกล่าวเป็นไปตามรัฐธรรมนูญมาตรา 29, 63, 165, 184 และ 185 แต่ถ้าผลของการลงประชามติถูกประชาชนปฏิเสธ ก็จะได้เป็นข้อยุติว่าประชาชนไม่เห็นด้วย เพราะการเปิดโอกาสให้มีการลงประชามติถือว่าเป็นการเปิดโอกาสให้ประชาชนได้แสดงความคิดเห็นต่อสิทธิของตัวเอง โดยการมีส่วนร่วมแบบประชาธิปไตยทางตรงอย่างทั่วถึง

รัฐบาลที่ดีต้องสร้างความจริงใจในการสร้างความปรองดองและลดช่องว่างทางอำนาจของภาครัฐลง เพื่อเป็นการสร้างโอกาสของกลุ่มผู้ที่เข้าไม่ถึงการใช้ทรัพยากร ให้มีสิทธิมีเสียงบนพื้นฐานของระบอบประชาธิปไตย และยึดมั่นการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกระดับ

ถ้าทำได้จึงจะเรียกได้ว่าเป็นรัฐบาลของประชาชนได้อย่างแท้จริง...มิใช่รัฐบาลที่มาจากอำนาจของปลายกระบอกปืนที่เขานินทากัน