คลังผนึกแบงก์ชาติดันเศรษฐกิจ 2%

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

ภาวะเศรษฐกิจไทยล่าสุดพบสัญญาณดีขึ้นในหลายด้าน ข้อมูลจากกระทรวงการคลัง พบว่า เศรษฐกิจเดือน ก.ค. 2557 ขยายตัวได้ดีกว่าเดือนก่อนหน้า เห็นได้จากการบริโภคภาคเอกชน ยอดการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม ณ ราคาคงที่ขยายตัว 3.6% ต่อปี สอดคล้องกับดัชนีความเชื่อมั่นผู้บริโภคเกี่ยวกับภาวะเศรษฐกิจโดยรวมที่ขึ้นมาอยู่ระดับ 68.5 ปรับตัวดีขึ้นต่อเนื่องเป็นเดือนที่ 3 และเป็นระดับสูงสุดในรอบ 11 เดือน

ด้านการลงทุนภาคเอกชนเดือน ก.ค.ก็มีสัญญาณปรับตัวดีขึ้นจากเดือนก่อนหน้า โดยการลงทุนในหมวดเครื่องมือเครื่องจักร ปริมาณการนำเข้าสินค้าทุนขยายตัวได้ 5.5% ต่อปี ส่วนการใช้จ่ายภาครัฐมีอัตราเร่งขึ้น โดยการเบิกจ่ายงบประมาณในเดือน ก.ค.ขยายตัว 17% ต่อปี จากเดือนก่อนหน้าที่ติดลบ 1.1% ต่อปี และขยายมากกว่าการเบิกจ่ายรอบ 9 เดือนแรกของปีงบประมาณที่ 2%

ขณะที่การส่งออกสินค้าเดือน ก.ค. แม้ว่าจะขยายตัวติดลบ 0.9% ต่อปี แต่เมื่อหักสินค้าในหมวดทองคำในช่วงเดียวกันปีที่แล้ว พบว่าการส่งออกยังขยายตัวอยู่ที่ 0.8% ต่อปี

อย่างไรก็ตาม เมื่อหักลบกลบหนี้กับช่วงที่ย่ำแย่ในครึ่งปีแรกแล้ว ยังเป็นเรื่องที่ต้องลุ้นกันเหนื่อยว่า ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) ปี 2557 นี้ จะขยายตัวได้ถึง 2% ตามเป้าหมายหรือไม่ เพราะธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ยังคงตัวเลขประมาณการเดิมที่ 1.5% สวนทางกับสมหมาย ภาษี รมว.คลัง คนใหม่ ที่ออกมาลั่นว่าจะพยายามทำเศรษฐกิจปีนี้ให้ขยายตัวเกิน 2% ต่อปีให้ได้

เพราะรัฐบาลใหม่ที่ต้องรักษาสมดุลการคลังให้มากขึ้น จากพิษการถลุงนโยบายประชานิยมไปก่อนหน้านี้ ทำให้ไม่สามารถประกาศวงเงินกระตุ้นเศรษฐกิจพิเศษครั้งใหญ่ เหมือนที่หลายๆ ประเทศ เช่น สหรัฐ จีน และญี่ปุ่น เคยทำมาทุกครั้งเมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจในบ้านตัวเองได้

ขณะเดียวกัน ทางฝั่งการเงินก็ไม่อาจใช้กลไกด้านดอกเบี้ยอย่างการลดอัตราดอกเบี้ยเป็นตัวกระตุ้นได้อีกทางเช่นกัน เนื่องจากทิศทางดอกเบี้ยโลกที่กำลังจะเข้าสู่ภาวะขาขึ้นตามสหรัฐ อีกทั้งยังต้องระวังสถานการณ์เงินทุนไหลออกในช่วงครึ่งปีหลังจากนี้ไป หากสหรัฐประกาศยุติมาตรการผ่อนปรนทางการเงินเชิงปริมาณ (คิวอี) ในปลายปีนี้ และเริ่มการปรับขึ้นดอกเบี้ยในช่วงครึ่งแรกของปีหน้า

การจะทำให้เศรษฐกิจปีนี้ขยายตัวได้ตามที่หวังไว้ 2% และขยายตัว 45% ในปีหน้า จึงเป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องประสานระหว่างนโยบายการคลังและนโยบายการเงินของ ธปท.อย่างรอบคอบ เพื่อช่วยผลักดันเศรษฐกิจไปให้ถึงเป้า

ด้านนโยบายการคลังนั้น มีการเร่งอัดฉีดเม็ดเงินงบประมาณเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ทั้งจากงบประมาณปี 2557 และงบประมาณปี 2558 ที่เป็นงบประมาณแบบขาดดุล 2.5 แสนล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นงบลงทุนถึง 4.5 แสนล้านบาท

ล่าสุด มีมาตรการกระตุ้นการลงทุนให้มีการเบิกจ่ายงบประมาณปี 2558 วงเงิน 2.57 ล้านล้านบาท ให้เร่งทำสัญญาจัดซื้อจัดจ้างภายในไตรมาสแรกของปีงบประมาณ ส่วนโครงการมูลค่าเกิน 500 ล้านบาท ให้ทำการจัดซื้อจัดจ้างไม่เกินไตรมาส 2 ของปีงบประมาณ รวมทั้งในส่วนของงบประมาณการจัดสัมมนาให้มีการเบิกจ่ายในไตรมาสแรกไม่ต่ำกว่า 50% ของงบจัดสัมมนาอบรมทั้งหมด มีการตั้งเป้าเบิกงบประมาณในภาพรวม 96% และงบลงทุน 87% ภายใต้เป้าหมายนี้คาดว่าจะทำให้เศรษฐกิจปีหน้าขยายตัวได้ 3.54.5% ต่อปี

นอกจากนี้ ที่ผ่านมาคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ยังมีการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ทำให้ราคาน้ำมันเบนซินลดลงลิตรละ 23 บาท เพื่อลดภาระรายจ่ายของประชาชน มาตรการหักลดหย่อนภาษีท่องเที่ยว การอัดสินเชื่อของแบงก์รัฐเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจ

สำหรับฝั่งการเงินนั้น แม้จะไม่มีแนวโน้มกดดอกเบี้ยให้ต่ำกว่าระดับ 2% ในปัจจุบัน ซึ่งถือเป็นระดับที่ผ่อนคลายมากพอแล้ว แต่ ธปท.ก็พยายามกระตุ้นผ่านการขอความร่วมมือและกดดันให้ธนาคารพาณิชย์ปล่อยสินเชื่อให้ผู้ประกอบธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (เอสเอ็มอี) เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ

อย่างไรก็ดี แม้จะยังไม่ได้ออกตัวแรง แต่ก็มีแนวโน้มสดใสที่ ธปท.จะสามารถสอดประสานนโยบายการเงินกับการคลังให้เข้ากันได้ดีกว่าในอดีตที่มีความขัดแย้งกันมาโดยตลอด เพราะที่ผ่านมาฝ่ายการเมืองดำเนินการคลังแบบประชานิยม จนแบงก์ชาติออกมาเตือนบ่อยครั้ง อีกด้านหนึ่งฝ่ายการเมืองก็พยายามแทรกแซงแบงก์ชาติให้ลดดอกเบี้ยนโยบายและทำให้ค่าเงินบาทอ่อน เพื่อกระตุ้นการลงทุนและการส่งออก แต่ทว่าแบงก์ชาติไม่ยอมเพราะเห็นว่าเป็นการเร่งสร้างฟองสบู่ให้เศรษฐกิจ ทำให้เศรษฐกิจโตแบบมีปัญหา และจะสร้างผลกระทบในภายหลัง

ปัจจุบันการเมืองที่เปลี่ยนไปส่งผลให้การประสานงานคลังกับแบงก์ชาติเป็นผลดีกับเศรษฐกิจ เพราะ ม.ร.ว.ปรีดิยาธร เทวกุล รองนายกรัฐมนตรี เป็นอดีตผู้ว่าการแบงก์ชาติ มีความเข้าใจการทำงานของแบงก์ชาติเป็นอย่างดี นอกจากนี้ ม.ร.ว.ปรีดิยาธร ยังดึงมือดีจากแบงก์ชาติไปนั่งเป็นประธานบอร์ดแบงก์รัฐทั้งธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย (เอสเอ็มอีแบงก์) และธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.)

ขณะที่ ประสาร ไตรรัตน์วรกุล ผู้ว่าการแบงก์ชาติ ก็ถือว่าเป็นคนดีมีฝีมือ แม้แต่ คสช.ก็ดึงตัวเข้าไปร่วมงานในหลายคณะกรรมการเพื่อแก้ปัญหาเศรษฐกิจ และรัฐวิสาหกิจในภาพรวม

ทั้งนี้ เศรษฐกิจปีหน้าที่อาจจะมีความผันผวนมากไม่แพ้ปีนี้ จากการไหลออกของเงินทุน จนส่งผลให้ค่าเงินบาทอ่อนค่า กระทบกับการนำเข้า ทำให้ราคาพลังงานสูง และเงินเฟ้ออาจเร่งตัวขึ้นส่งผลให้คลังและ ธปท.ต้องปรึกษาเรื่องการกำหนดกรอบเงินเฟ้อในระดับที่เหมาะสม เพื่อทำให้เศรษฐกิจยังขยายตัวได้ระดับสูง ไม่เป็นอุปสรรคกับการดำเนินนโยบายดอกเบี้ยเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ แต่ขณะเดียวกันก็ต้องแน่ใจว่าไม่ทำให้เงินเฟ้อมาเป็นภัยคุกคามเศรษฐกิจทีหลัง

นอกจากนี้ การเร่งลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ส่งผลให้รัฐบาลกู้เงินมาลงทุนจำนวนมาก ดังนั้นการดำเนินนโยบายการเงินของ ธปท.ก็ต้องไม่ทำให้ต้นทุนการกู้เงินของรัฐบาลสูงเกินไป เพราะจะมีปัญหาทางการคลัง เพราะเงินงบประมาณไม่พอจ่ายดอกเบี้ยและชำระเงินกู้ได้

นอกจากนี้ นโยบายการเงินที่อาจจะต้องปรับดอกเบี้ยขึ้น ยังกระทบกับการลงทุนการกู้กับภาคเอกชนและการบริโภคของประชาชน ที่เป็นเครื่องยนต์ที่ขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจที่สำคัญ

ขณะที่การส่งออกของไทยยังอาจได้รับผลกระทบหากเศรษฐกิจโลกไม่ฟื้น ค่าเงินบาทอ่อนไม่ได้ช่วยทำให้ค่าเงินบาทดีขึ้น แต่ต้นทุนการลงทุนต้องเพิ่มขึ้นจากดอกเบี้ยสูง ยิ่งทำให้การส่งออกมีปัญหาเพิ่มขึ้น

ดังนั้น เศรษฐกิจปีหน้าที่มองกันว่าจะขยายตัวได้ 45% ต่อปีได้ไม่ยาก เริ่มเป็นเรื่องที่ไม่ง่าย เพราะเศรษฐกิจโลกยังผันผวน ส่งผลให้นโยบายการคลังและนโยบายการเงินของแบงก์ชาติต้องผนึกกำลังยังเป็นปึกแผ่นไม่มีความขัดแย้ง เพื่อออกมาตรการดูแลเศรษฐกิจให้สอดคล้องเสริมซึ่งกันและกันในการดูแลเศรษฐกิจให้ได้ตามเป้าที่คาดหวังกันไว้