ครีเอทีฟเพื่อการกุศล

โดย...กองบรรณาธิการโพสต์ทูเดย์

หากจะนับว่า ไอซ์ บักเกต ชาลเลนจ์ เป็นแคมเปญแรกที่เหล่าคนดังและเศรษฐีทั้งหลายต้องเสียเงินและต้องทำในสิ่งที่ไม่เคยทำต่อหน้าสาธารณชน คือ การนำเอาน้ำเย็นราดศีรษะตัวเอง เพราะโดยปกติเราจะเห็นเหล่าคนดังเหล่านี้แต่งตัวเนี้ยบและสวยงามตลอดเวลา

นี่จึงเป็นการทำการกุศลในรูปแบบได้เงินจำนวนมากโดยไม่มีค่าใช้จ่ายอะไร แต่ก็มีเสียงต่อต้านจากคนบางกลุ่มที่ไม่เห็นด้วยว่าแคมเปญนี้ไร้สาระ เลียนแบบฝรั่ง เห็นว่าการบริจาคเงินเพื่อการกุศลไม่จำเป็นจะต้องทำอะไรบ้าๆ บอๆ เช่นนี้ก็ได้

จะกล่าวว่าการลอกเลียนรูปแบบการทำการกุศลของคนไทย นั้นเกิดขึ้นอยู่เสมอ

Ice Bucket Challenge เกิดจากครีเอทีฟของ พีท ฟราเทส อดีตนักกีฬาเบสบอลจากบอสตัน คอลเลจ วัย 29 ปี ซึ่งเขาป่วยเป็นโรค ALS มาตั้งแต่ปี 2011 เขาออกไปท้าทายเพื่อนเมื่อก.ค.2014 ให้เอาน้ำแข็งราดใส่ศีรษะตัวเอง จากนั้นกระแสนี้ก็ระบาดทางออนไลน์ไปยังผู้คนทั่วโลก โดยแคมเปญนี้ได้ทำขึ้นเพื่อเป็นการกระตุ้นให้ผู้คนตระหนักถึงโรค ALS ซึ่งความร้ายแรงของโรคสามารถทำลายสมองและไขสันหลังที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของมนุษย์ได้ จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมจึงต้องเอาน้ำเย็นราดใส่ตัวเอง เพื่อให้ผู้บริจาครู้ซึ้งถึงอาการของโรคร้ายนี้

การระดมทุนเพื่อการกุศลในประเทศไทยให้ได้เงินมาก ยังไม่เคยมีการคิดแคมเปญใหม่ๆ ออกมาให้เห็นบ่อยๆ รูปแบบการจัดงานระดมทุนยังวนเวียนกับการจัดงานกาล่าดินเนอร์ เชิญดารา นักร้อง และแขกกิตติมศักดิ์มาร้องเพลง และเชิญนายกรัฐมนตรีมารับเงินบริจาคจากหน่วยงานต่างๆ อาจจะจัดถ่ายทอดออกโทรทัศน์ ซึ่งจะมีการจัดตั้งสายด่วนรับบริจาค โดยมีตัวหนังสือวิ่งเชิญชวนประชาชนให้ร่วมบริจาคด้วย

หรือจะมาในรูปการจัดแรลลี่ ตีกอล์ฟ จัดคอนเสิร์ตการกุศล การประมูลของดาราและคนดัง การเปิดตลาดนัดขายของ เป็นต้น

แต่การระดมทุนที่สามารถได้เงินบริจาคมากและเป็นตำนาน คือ หวยคุ้มเกล้า ที่กองทัพอากาศระดมทุนเพื่อสร้างอาคารผู้ป่วยในโรงพยาบาลภูมิพล ที่มีคนยากไร้เข้ามาใช้บริการจำนวนมาก แต่อาคารสถานที่และเครื่องมือแพทย์มีไม่พอ จึงมีการออกหวยขูด ซื้อสลากมาขูดตัวเลขและมีโอกาสถูกรางวัลใหญ่ คล้ายกับสลากกาชาด และมีการประกวดธิดาคุ้มเกล้าซึ่งเป็นเหมือนทูตของโครงการนี้ เมื่อไปรับบริจาคเงินที่ใด ธิดาคุ้มเกล้าจะต้องไปโชว์ตัวด้วย ซึ่งระดมเงินได้มากหลายร้อยล้านบาท นับว่าเป็นจำนวนที่สูงมาก

คนดังที่เป็นตำนานในการระดมทุนเพื่อการกุศลที่โดดเด่นอีกคนหนึ่ง คือ ท่านผู้หญิงวิระยา ชวกุล ผู้ก่อตั้งมูลนิธิบำรุงขวัญทหารตำรวจ คนแรกที่ริเริ่มนำนักร้องจากต่างประเทศเข้ามาจัดคอนเสิร์ตในประเทศไทย ท่านผู้หญิงจัดงานใหญ่ระดมทุนปีละ 2 ครั้ง ด้วยการจัดงานกาล่าดินเนอร์นำเงินถวายเข้ากองทุนศิลปาชีพ มูลนิธิสายใจไทย และมูลนิธิอื่นๆ หากจะนับเวลาที่ท่านผู้หญิงทำการกุศลรวมแล้วอาจได้เงินเป็นพันล้านบาท

อีกผู้หนึ่งที่สร้างปรากฏการณ์ทอล์ก ออฟ เดอะ ทาวน์ ไปเมื่อไม่นานนี้คือ ศักดิ์ชัย ทรงศรีวิสุทธิ์ กาย หรือศักดิ์ชัย กาย บรรณาธิการบริหารนิตยสารลิปส์ ในครั้งที่ช่วยระดมหาทุนสนับสนุนด้วยออกแบบเสื้อยืดคอลเลกชั่นกอบกู้ชาติรุ่นแล้วรุ่นเล่า ให้กับคณะกรรมการประชาชนเพื่อการเปลี่ยนแปลงประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (กปปส.) ที่มีสุเทพ เทือกสุบรรณ เป็นแกนนำ โดยในครั้งนั้นระยะเวลาเพียงไม่กี่เดือน สามารถระดมทุนจากการขายเสื้อยืดหลายต่อหลายรุ่น และหนังสือ “The power of change : สุเทพ เทือกสุบรรณ” รวมทั้งหมดได้ประมาณ 4546 ล้านบาทเลยทีเดียว

“ไม่ได้ตั้งใจ ทำทีเล่นทีจริง แต่ทุกอย่างที่เกิดขึ้นเพราะความเชื่อและความศรัทธาของประชาชน” ศักดิ์ชัย กาย บอกถึงกุญแจแห่งความสำเร็จ

ศักดิ์ชัย เล่าต่อว่า ทุกคนล้วนเป็นอาสาสมัครมาด้วยใจ ทำงานกันฟรีๆ ในทุกส่วน ยิ่งได้ดีไซเนอร์อย่าง ไข่ บูติก หรือสมชาย แก้วทอง มาช่วยออกแบบ ชัย ราชวัตร มาเขียนการ์ตูนเป็นลายเสื้อ ยิ่งขายดี คนมาต่อแถวยาวเหยียดสุดลูกหูลูกตา แต่มีคนที่สมหวังได้เสื้อกลับไปแค่ 10% ในแต่ละวันเท่านั้น ยอดขายที่เงินบริจาคก็เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จากที่เคยสูงสุด 1 ล้านบาท ก็ขยับมาเป็น 3 ล้าน 5 ล้าน 7 ล้าน 10 ล้าน 11 ล้าน 13 ล้าน และขึ้นสูงสุดถึง 13 ล้านบาท

“ไม่ต้องพูดถึงเสื้อที่เป็นลิมิเต็ด เอดิชั่น ที่มีจำนวนจำกัด เสื้อที่มีลายเซ็นแกนนำครบทุกคน ขายตัวละ 5 หมื่นบาท มีเพียง 10 ตัว 5 แสนบาท ก็ขายหมดในพริบตา เสื้อยีนส์ตัวละ 5,000 บาท ก็แย่งกันหมด หนังสือที่พิมพ์ออกมาครั้งแรก 1 แสนเล่ม ก็ขายหมดอย่างรวดเร็ว รวมที่ขายในร้านหนังสือด้วยยอดก็รวมประมาณ 2.5 แสนเล่ม”

ศักดิ์ชัย บอกว่า เมื่อย้อนมองกลับไปรู้สึกอิ่มเอมใจเป็นอย่างมาก ทำครั้งแรกคาดไว้ว่าได้เงินเพียงบรรลุเป้าหมาย 1 ล้านบาท มอบให้เวที กปปส.ก็เพียงพอแล้ว แต่ทุกอย่างก็ไหลบ่าเข้ามาให้ระดมทุนแบบวันต่อวัน จนกลายเป็นปรากฏการณ์ระดมทุนเพื่อนำมาขับเคลื่อน กปปส.ที่สำคัญ