หนุนโครงสร้างใหม่เอกภาพดับไฟใต้

โดย...ทีมข่าวในประเทศโพสต์ทูเดย์

การปรับโครงสร้างการบริหารจัดการการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยแบ่งออกเป็น 3 ระดับ คือ

1.ระดับนโยบาย มี พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) ในฐานะหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เป็นผู้รับผิดชอบกำหนดนโยบาย โดยให้สภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ให้การปรึกษารวมทั้งจัดทำนโยบายการแก้ปัญหาในห้วงต่อไป

2.การเปลี่ยนแปลงนโยบายสู่การปฏิบัติ โดยให้จัดตั้งคณะทำงานขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาชายแดนภาคใต้มี พล.อ.อุดมเดช สีตบุตร รอง ผบ.ทบ.เป็นประธาน

3.ระดับหน่วยปฏิบัติ ให้กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน (กอ.รมน.) ภาค 4 ส่วนหน้า เป็นหน่วยรับผิดชอบหลัก

ทว่าโครงสร้างดังกล่าวเหล่ากองทัพคุมอำนาจเบ็ดเสร็จจะช่วยแก้ปัญหาได้จริงหรือ

ปณิธาน วัฒนายากร อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นักวิชาการด้านความมั่นคงที่เกาะติดปัญหาชายแดนภาคใต้มาอย่างต่อเนื่อง เห็นว่า เป็นโครงสร้างหนึ่งที่เคยพูดกันไว้นานแล้ว เพื่อดึงการทำงานให้เกิดเอกภาพ ทั้งในสายบังคับบัญชาและแง่ของยุทธศาสตร์และยุทธการ การทำงานร่วมกันระหว่างกองทัพภาคที่ 4 กอ.รมน. ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) กองทัพบก ถือว่าเป็นการจัดสายบังคับบัญชาและจัดการประสานงานใหม่ให้สั้นลง

“ในภาวะปกติโครงสร้างแบบนี้คงเกิดไม่ได้ เพราะมีอำนาจการเมือง อำนาจการทหาร และอำนาจในพื้นที่ แต่ขณะนี้อำนาจทั้ง 3 ส่วนมารวมกัน เชื่อว่าถ้าทำงานถูกหลักวิธีจะสามารถช่วยให้สถานการณ์ดีขึ้น”

ในฐานะอดีตเลขาธิการนายกรัฐมนตรีที่เข้ามาสัมผัสกับงานด้านนโยบาย ปณิธาน มีข้อเสนอเพิ่มเติมว่า หลังจากกำหนดโครงสร้างที่มีเอกภาพแล้ว ขั้นต่อมาคือ 1.ต้องมียุทธศาสตร์ใหม่ด้านการเมือง การปกครอง ที่ตอบสนองมากขึ้น รวมทั้งการพูดคุยสันติภาพที่เดินหน้าไปแล้ว กลุ่มคนต้องคดี เศรษฐกิจ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ถ้าออกแบบยุทธศาสตร์ดี เกิดเสียงตอบรับดี งานจะเดินได้เร็ว ด้วยสายบังคับบัญชาที่สั้นลงและความขัดแย้งระหว่างหน่วยงานหมดไป

2.การปฏิบัติงานในพื้นที่ แม่ทัพภาคที่ 4 จะต้องสามารถรายงานโดยตรงได้ถึงหัวหน้า คสช.ที่ทำหน้าที่เปรียบเสมือนนายกรัฐมนตรีอยู่แล้วในขณะนี้ ดังนั้นปัญหาในสายงานการปฏิบัติงานก็จะสามารถทำได้เร็ว แต่ข้อควรระวังคือ จะต้องออกแบบให้อำนาจการปฏิบัติงานอยู่ที่แม่ทัพสามารถตัดสินใจได้ ถ้าทำไปแล้วเจอปัญหาจึงจะส่งเรื่องกลับมาที่ คสช.

“ด้านงานการเมืองจะต้องพึ่งสภาความมั่นคงแห่งชาติเป็นหลัก เพราะหากทหารทำยุทธศาสตร์การเมืองแล้วคนในพื้นที่จะรู้สึกว่าเป็นการทหารมากไป รวมทั้งทำกระบวนการยุติธรรมใหม่ เอาคนออกมาจากระบบปกติเข้าสู่ระบบใหม่ ไม่จำเป็นต้องขึ้นศาลทุกคน เพื่อเตรียมตัวเข้าสู่ระบบอภัยโทษ เปิดทางไปสู่การเจรจา”

ปณิธาน เห็นว่า ผลงานที่ผ่านมาของ พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง เลขา ศอ.บต.ทำได้ดีอยู่แล้ว ได้ใจมวลชนในระดับหนึ่ง สมช.จะต้องวางแผนให้ดีว่าทำงานมวลชนอย่างไร เดินระบบเรื่องการใช้กฎหมายพิเศษอย่างไร นอกจากนี้ยังต้องทำความเข้าใจกับกลุ่มบีอาร์เอ็นด้วย

ด้าน พีรยศ ราฮิมมูลา อดีตอาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี และอดีต สส.ระบบบัญชีรายชื่อพรรคประชาธิปัตย์ ก็เห็นด้วยว่าเป็นโครงสร้างที่มีเอกภาพ แต่ก็อาจเกิดปัญหา เพราะเลขาธิการ ศอ.บต.นั้น ตำแหน่งเทียบเท่าปลัดกระทรวง ขณะที่แม่ทัพภาคซึ่งดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการ กอ.รมน.ภาค 4 มีอำนาจต่ำกว่าเลขาธิการ ศอ.บต. การสั่งการบางอย่างจะมีปัญหา

“ข้อควรระวังแก้ปัญหาภาคใต้ไม่ว่าจะปรับโครงสร้างไว้อย่างไร ฝ่ายความมั่นคง ฝ่ายบริหาร ผบ.เหล่าทัพ และ สมช. กระทรวงมหาดไทย ทั้งหมดต้องมาคุยกันว่าจะเดินหน้าแก้ปัญหาอย่างไร ต้องรับรู้ปัญหาและตัดสินใจกับแนวทางการแก้ไขร่วมกัน เราอยากเห็นภาคใต้กลับไปสู่สันติ มีความสงบ การแก้ปัญหาความรุนแรงต้องไม่ใช้ความรุนแรงแก้ปัญหา และเมื่อมีการปรับโครงสร้างการทำงานแล้วขออย่าให้ยึดศักดิ์ศรีในหน่วยงานมากเกินไป แต่ให้คิดถึงการทำเพื่อประเทศชาติ”

อย่างไรก็ตาม มีรายงานข่าวว่าภายในสัปดาห์นี้ สมช.เตรียมเสนอนโยบายแก้ไขปัญหา ให้ พล.อ.ประยุทธ์ พิจารณา ซึ่งจะให้ พล.อ.อุดมเดช รับผิดชอบบูรณาการงานการแก้ไขปัญหาทั้งหมด มี กอ.รมน.ภาค 4 ส่วนหน้า รับผิดชอบด้านความมั่นคง และ ศอ.บต.ร่วมรับผิดชอบด้านการพัฒนา โดยให้ใช้นโยบายและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ปี 25552557 ไปพลางก่อน เพื่อใช้อ้างอิงในการจัดทำงบประมาณปี 2558 จนกว่าจะยกร่างฉบับใหม่แล้วเสร็จ

ด้านการพูดคุยสันติภาพยังคงดำเนินการต่อไป แต่จะมีการปรับปรุงหลักการ เป้าหมาย กระบวนการทำงาน ให้ชัดเจนและมีประสิทธิภาพมากขึ้น ควบคู่ไปกับการอำนวยความยุติธรรมด้านคดีความและการสร้างการมีส่วนร่วมจากภาคประชาชนในพื้นที่ นอกจากนี้จะกำหนดตัวชี้วัดด้วยการลดเหตุการณ์ความรุนแรงขนาดใหญ่ รวมทั้งการพัฒนาการค้าการลงทุน การศึกษา คุณภาพการดำรงชีวิตของประชาชนให้อยู่ดีกินดีและอยู่ร่วมกันอย่างมีความสงบสุข