ประกันความเสี่ยงเพื่อการลงทุนในประเทศกำลังพัฒนา

วันนี้ขออนุญาตพาคุณผู้อ่านไปรู้จักกับสถาบันประกันการลงทุนพหุภาคี (The Multilateral Investment Guarantee Agency : MIGA) ที่เป็นองค์กรในเครือธนาคารโลก มีหน้าที่รับประกันความเสี่ยงที่ไม่ใช่ในเชิงพาณิชย์ให้แก่ผู้ลงทุนในประเทศกำลังพัฒนาที่เป็นสมาชิก

องค์กรนี้จัดตั้งขึ้นมาก็เพื่อส่งเสริมให้มีการเคลื่อนย้ายเงินลงทุนในโครงการที่เป็นประโยชน์แก่ประเทศกำลังพัฒนา รวมทั้งการให้คำแนะนำและให้บริการที่ปรึกษาแก่ผู้ลงทุน ปัจจุบันมีสมาชิกทั้งสิ้น 180 ประเทศ (ข้อมูล วันที่ 17 ธ.ค. 2556)

ความเสี่ยงที่ MIGA จะรับประกัน แบ่งออกเป็น 4 ประเภท ดังนี้

1.ความเสี่ยงในการเคลื่อนย้ายเงินทุน (Currency Transfer) ซึ่งเกิดจากการจำกัดการโอนเงินออกจากประเทศผู้รับการลงทุน หรือการแลกเปลี่ยนสกุลเงิน

2.ความเสี่ยงในการถูกเวนคืน (Expropriation) ซึ่งเกิดจากการเวนคืนกิจการหรืออสังหาริมทรัพย์ต่างๆ โดยรัฐบาลของประเทศผู้รับการลงทุน

3.ความเสี่ยงเกี่ยวกับสงคราม การปฏิวัติ และความไม่สงบทางการเมือง (War, Revolution and Civil Disturbance) ซึ่งเกิดจากการกระทำของทหารหรือการก่อความไม่สงบในประเทศผู้รับการลงทุน ทำให้เกิดความเสียหายจากการทำลายทรัพย์สินและการขัดขวางการทำธุรกิจ

4.ความเสี่ยงเกี่ยวกับการไม่ทำตามสัญญา (Breach of Contract) ซึ่งเกิดจากการที่รัฐบาลของประเทศผู้รับการลงทุนไม่ปฏิบัติตามสัญญาที่ได้ทำไว้

ทั้งนี้ ผู้ลงทุนสามารถเลือกที่จะให้ MIGA ประกันความเสี่ยงอย่างใดอย่างหนึ่งหรือประกันทั้งหมดได้ แล้วแต่ความต้องการ ซึ่ง MIGA สามารถรับประกันได้สูงสุดถึงร้อยละ 90 ของเงินลงทุนของแต่ละโครงการ หรือไม่เกิน 50 ล้านเหรียญสหรัฐ แต่ไม่มีกำหนดวงเงินรับประกันขั้นต่ำสุด

ขณะที่ประเภทและรูปแบบการลงทุน MIGA กำหนดประเภทและรูปแบบการลงทุนที่จะรับประกันความเสี่ยงไว้ค่อนข้างกว้าง โดยการลงทุนดังกล่าวอาจเป็นการลงทุนใหม่ การซื้อกิจการ หรือการเข้าร่วมลงทุนในรัฐวิสาหกิจที่แปรสภาพ ซึ่งการลงทุนที่ขอเอาประกันได้มีหลายรูปแบบ เช่น

1.การลงทุนโดยการซื้อหุ้นหรือหลักทรัพย์ โดยไม่จำกัดจำนวนหุ้นขั้นต่ำที่ต่างชาติเป็นผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิ

2.การให้เงินกู้ระยะกลางหรือระยะยาวที่มีระยะเวลาการใช้คืนโดยเฉลี่ย 3 ปี

3.การลงทุนที่ไม่อยู่ในรูปหลักทรัพย์หรือตั๋วเงิน เช่น การลงทุนโดยการทำสัญญาแบ่งผลผลิตหรือผลกำไร สัญญาเหมาเบ็ดเสร็จ โดยมีเงื่อนไขว่าระยะเวลาการลงทุนต้องไม่ต่ำกว่า 3 ปี และเป็นโครงการที่มีศักยภาพสูงในการพัฒนาประเทศผู้รับการลงทุน

สำหรับประเทศไทยนั้น ลงนามเข้าเป็นสมาชิก MIGA ที่สมบูรณ์ของ MIGA เมื่อวันที่ 20 ต.ค. 2543 โดยได้รับจัดสรรหุ้นเริ่มแรกจำนวน 421 หุ้น หรือ 4.21 ล้าน SDR หรือ 4,555,220 เหรียญสหรัฐ ต่อมา MIGA ได้มีการขอเพิ่มทุนเพื่อเพิ่มสภาพคล่อง โดยได้จัดสรรหุ้นเพิ่มทุนให้ประเทศไทยจำนวน 321 หุ้น หรือ 3,473,220 เหรียญสหรัฐ และคณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 25 ก.พ. 2546

โครงการลงทุนที่รัฐบาลไทยได้ลงนามในการรับประกันความเสี่ยงของ MIGA ตามข้อ 15 ของอนุสัญญาว่าด้วยการจัดตั้ง MIGA กำหนดว่า MIGA จะไม่ทำสัญญารับประกันความเสี่ยงก่อนที่รัฐบาลประเทศผู้รับการลงทุนจะให้ความเห็นชอบต่อการรับประกันที่ MIGA จะให้สำหรับความเสี่ยงที่ระบุไว้ในการให้ความคุ้มครอง

ดังนั้น เมื่อ MIGA ประสงค์จะเข้ามาทำสัญญารับประกันความเสี่ยงของโครงการลงทุนในประเทศไทย รัฐบาลไทยโดยกระทรวงการคลัง จึงต้องพิจารณาให้ความเห็นชอบต่อการรับประกันนั้นๆ

ที่ผ่านมา รัฐบาลไทยได้ลงนามในสัญญาการรับประกันความเสี่ยงที่ไม่ใช่ในเชิงพาณิชย์ของ MIGA คือ โครงการน้ำเทิน 2 โดยเป็นการให้ความเห็นชอบในการประกันความเสี่ยง ที่ไม่เกี่ยวข้องในเชิงพาณิชย์ที่อาจเกิดขึ้นจากการลงทุนในโครงการน้ำเทิน 2 เฉพาะในส่วนการลงทุนที่เกิดขึ้นในประเทศไทย

โครงการน้ำเทิน 2 เป็นโครงการสร้างเขื่อนซึ่งตั้งอยู่ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าและส่งมาขายยังประเทศไทย โดยมีบริษัท Nam Theun 2 Power Company Limited (NTPC) เป็นกลุ่มผู้ลงทุน (NTPC มีสัดส่วนผู้ถือหุ้นประกอบด้วย บริษัท Electricite de France International (EDF) ถือหุ้นร้อยละ 35 รัฐบาลลาวถือหุ้นร้อยละ 25 บริษัท ผลิตไฟฟ้า ถือหุ้นร้อยละ 25 และบริษัท อิตาเลียนไทย ถือหุ้นร้อยละ 15)

การที่ NTPC ทำสัญญาขายไฟฟ้าให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) โดยมีการก่อสร้างสายส่งข้ามแม่น้ำโขงมาประเทศไทย และเชื่อมโยงกับระบบส่งของ กฟผ. ที่สถานีไฟฟ้าแรงสูงร้อยเอ็ด 2 ทำให้ MIGA ต้องเข้ามารับประกันความเสี่ยงที่ไม่ใช่ในเชิงพาณิชย์ ที่อาจเกิดขึ้นจากการลงทุนในประเทศไทยด้วย

นี่คือช่องทางในการลดความเสี่ยงจากการลงทุนระหว่างประเทศ