อำนาจพิจารณาการเลือกตั้ง 2 ก.พ.

สัปดาห์ที่แล้ว ผมเขียนถึงปัญหาที่เกิดขึ้นจากการกำหนดวันเลือกตั้ง 2 ก.พ. ตาม พ.ร.ฎ.ยุบสภา ซึ่งมีประเด็นปัญหา 2 ประการ คือ สาเหตุที่ไม่สามารถเลือกตั้งวันเดียวกันได้ทั่วราชอาณาจักร กับอำนาจศาลในการพิจารณา โดยได้เขียนถึงประเด็นแรกไปแล้ว วันนี้เรามาดูประเด็นปัญหาเรื่องอำนาจศาล ซึ่งนักวิชาการเสื้อแดงเรียงหน้าออกมาแสดงความไม่เห็นด้วย

ประเด็นที่นักวิชาการเสื้อแดงหยิบยกมาโจมตี พวกอันธพาลขี้ข้าออกมาข่มขู่ คือ อำนาจศาลในการวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 245 ซึ่งบัญญัติว่า

“ผู้ตรวจการแผ่นดินอาจเสนอเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญหรือศาลปกครองได้ เมื่อเห็นว่ามีกรณีดังต่อไปนี้

(1) บทบัญญัติแห่งกฎหมายใดมีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ให้เสนอเรื่องพร้อมด้วยความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ และให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยโดยไม่ชักช้า ทั้งนี้ ตาม พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ”

ข้อโต้แย้งมี 2 ประเด็น คือ พ.ร.ฎ.เป็นกฎหมายตามความหมายในมาตรา 245 หรือไม่ และอำนาจศาลที่จะพิจารณา คือบทบัญญัติของกฎหมายขัดรัฐธรรมนูญ ไม่ใช่การกระทำขัดรัฐธรรมนูญ

ประเด็นแรกเข้าใจได้ไม่ยาก แต่ประเด็นที่สองอาจเข้าใจยากสักหน่อย

รัฐธรรมนูญบัญญัติให้ผู้ตรวจการแผ่นดินยื่นเรื่องเมื่อ “บทบัญญัติกฎหมายไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ” คำว่า “กฎหมาย” จะมีความหมายเพียงใด พ.ร.ฎ.เป็นกฎหมายหรือไม่

พ.ร.ฎ.เป็นกฎหมายอย่างแน่นอน ไม่มีอะไรที่ต้องสงสัย พ.ร.ฎ. โดยปกติเป็นกฎหมายในลำดับที่ต่ำกว่า พ.ร.บ. โดยปกติจะตราขึ้นโดยอาศัยอำนาจ พ.ร.บ. ที่ผ่านมา มีแนวคำวินิจฉัยว่า ศาลจะพิจารณา พ.ร.บ.เท่านั้น ส่วน พ.ร.ฎ.ถือเป็นกฎหมายที่ต่ำกว่า จะอยู่ในอำนาจของศาลปกครอง ทั้งนี้เพราะที่ผ่านมา พ.ร.ฎ.ที่ส่งให้ศาลพิจารณาเป็น พ.ร.ฎ.ที่ออกตาม พ.ร.บ.

อำนาจการพิจารณาของศาลปกครองบัญญัติไว้ใน (2) ของมาตรา 245 “กฎ คำสั่ง หรือการกระทำอื่นใดของบุคคลใดตามมาตรา 244 (1) (ก) มีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญหรือกฎหมาย ให้เสนอเรื่องพร้อมด้วยความเห็นต่อศาลปกครอง และให้ศาลปกครองพิจารณาวินิจฉัยโดยไม่ชักช้า ทั้งนี้ ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง”

มาตรา 245 (2) ไม่ได้ใช้คำว่า กฎหมาย จึงเห็นเจตนารมณ์ของกฎหมายได้ชัดเจนว่า ศาลปกครองจะวินิจฉัยกฎและคำสั่ง ซึ่งอยู่ในระดับต่ำกว่ากฎหมาย

พ.ร.ฎ.แม้โดยทั่วไปจะต่ำกว่า พ.ร.บ. แต่ พ.ร.ฎ.ยุบสภา เป็นกฎหมายที่มีความสำคัญ และตราขึ้นโดยอาศัยอำนาจตามรัฐธรรมนูญ จึงมีความสำคัญและมีศักดิ์ศรีเท่ากับ พ.ร.บ. การที่ศาลรัฐธรรมนูญรับวินิจฉัย จึงไม่ได้ขัดกับบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญมาตรา 245 (1)

การอ้างว่า บทบัญญัติของ พ.ร.ฎ.ไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ แต่การกระทำคือการไม่จัดการเลือกตั้งในวันเดียวตามมาตรา 108 วรรคสอง นั้น ขัดต่อรัฐธรรมนูญ จึงต้องอยู่ในอำนาจศาลปกครอง

พวกนี้จะยึดถือตามนักโทษหนีคดีที่ใส่ข้อมูลไว้ในสมองว่า ถ้าคำวินิจฉัยหรือคำสั่งใดๆ ไม่เป็นที่ถูกใจกับนักโทษหนีคดีแล้ว ถือว่าผิดหมด โปรแกรมที่อยู่ในสมองจะสั่งให้ออกมาคัดค้านทันที

ข้ออ้างที่อ้างว่า พ.ร.ฎ.ไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญนั้น ถูกส่วนหนึ่ง คือ ในการตรา พ.ร.ฎ.นั้น ถูกต้องไม่ขัดกฎหมาย แต่เมื่อไม่สามารถจัดการเลือกตั้งภายในวันเดียวได้ ทั้งๆ ที่เป็นผู้กุมอำนาจรัฐ มีอำนาจหน้าที่ดูแลความสงบเรียบร้อยและจัดการเลือกตั้งในวันเดียวกันทั่วประเทศ ให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ แต่กลับไม่ทำ แม้เมื่อยังทำไม่ได้ไม่ว่าด้วยเหตุใด แทนที่จะเลื่อนการเลือกตั้งออกไปก่อนเพื่อให้การเลือกตั้งเป็นวันเดียวกันตามรัฐธรรมนูญ แต่ก็ไม่ทำ กลับยืนยันจะเลือกตั้งให้ได้ทั้งๆ ที่รู้ว่าจะมีปัญหาความวุ่นวาย ทั้งๆ ที่รู้ว่าอีก 28 เขตเลือกตั้ง ไม่สามารถจัดการเลือกตั้งได้อย่างแน่นอน แทนที่จะจัดการกับผู้ชุมนุมซึ่งทำผิดกฎหมายให้เรียบร้อยก่อน แล้วดำเนินการเลือกตั้งให้ถูกต้องตามกฎหมาย

เมื่อการกระทำคือการไม่สามารถจัดการเลือกตั้งภายในวันเดียวตามกฎหมายบัญญัติได้ การเลือกตั้งวันที่ 2 ก.พ. จึงไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ

หากเรามองย้อนหลังกลับไป หลังวันที่ 2 ก.พ. จะเห็นได้ว่า พ.ร.ฎ. ซึ่งมีบทบัญญัติให้วันที่ 2 ก.พ. เป็นวันเลือกตั้งทั่วไป จึงไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ เพราะไม่ได้จัดให้มีการเลือกตั้งพร้อมกันทั่วประเทศ

ฉะนั้น ภายหลังวันที่ 2 ก.พ. เราไม่อาจอ้าง พ.ร.ฎ.นี้ว่าเป็นการเลือกตั้งทั่วไปตามรัฐธรรมนูญได้ พ.ร.ฎ.ฉบับนี้ไม่มีผลในทางกฎหมาย จึงไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ไม่อาจอ้างอิงได้ เท่ากับ พ.ร.ฎ.นี้เสียไปทั้งฉบับ ต้องจัดการเลือกตั้งใหม่โดยออกเป็น พ.ร.ฎ.ฉบับใหม่