การปรับตัวองค์กรภาครัฐรับการเปลี่ยนแปลง (ตอนที่ 2)

องค์กรภาครัฐสามารถจะปรับตัวให้เข้ากับบริบทแวดล้อมที่เปลี่ยนไปได้นั้น สิ่งสำคัญที่สุดซึ่งเป็นปัจจัยแห่งความสำเร็จ ได้แก่

การสร้างนวัตกรรม (Innovative) เพราะจำเป็นอย่างยิ่งที่องค์กรภาครัฐต้องสร้างนวัตกรรมในการบริหารและการดำเนินงานเพื่อให้บรรลุภารกิจและวิสัยทัศน์ขององค์กรที่กำหนดไว้

การสร้างองค์กรให้กระฉับกระเฉง คล่องตัว (Agile) เนื่องจากองค์กรภาครัฐที่มีขนาดใหญ่มักจะเกิดความล่าช้าในการดำเนินงาน ดังนั้น องค์กรภาครัฐรูปแบบใหม่จะต้องมีวัตถุประสงค์ที่ชัดเจน เป็นองค์กรที่มีขนาดเล็ก สายการบังคับบัญชาสั้น กฎระเบียบที่เอื้อต่อการทำงาน และมีความคล่องตัว

การเชื่อมต่อ (Connected) องค์กรภาครัฐรูปแบบใหม่แม้ว่าจะมีขนาดเล็ก หากแต่จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการสร้างสัมพันธ์กับหน่วยงานอื่นๆ ทำงานโดยเน้นการมีส่วนร่วมและการทำงานแบบ “หุ้นส่วน”

การเป็นองค์กรที่โปร่งใส (Transparent) ไม่ว่าจะเป็นองค์กรภาคเอกชน หรือองค์กรภาครัฐ คุณลักษณะที่สำคัญ ได้แก่ ความเป็นองค์กรที่โปร่งใส เพราะองค์กรที่โปร่งใสจะเป็นเครื่องยืนยันในความคุ้มค่าและผลประโยชน์สูงสุดที่จะเกิดขึ้นในการบริหารงาน

อย่างไรก็ตาม ในส่วนของการบริหารจัดการภายในองค์กร สิ่งที่สำคัญและจำเป็นที่จะต้องคำนึงถึง คือ เครื่องมือในการบริหารจัดการภายใน อันเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนปัจจัยแห่งความสำเร็จทั้ง 4 ประการ (การสร้างนวัตกรรม การสร้างองค์กรให้กระฉับกระเฉง คล่องตัว การมีเครือข่าย และการเป็นองค์กรที่โปร่งใส) ได้แก่

ด้านการบริหารงานบุคคล โดยองค์กรยุคใหม่จะต้องสามารถที่จะ “เข้าถึง” คุณลักษณะของบุคลากรภายในองค์กรได้ เพื่อให้เกิดความเข้าใจใน “คน” ซึ่งเป็นต้นทุนขององค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพ บนพื้นฐานของการเคารพในศักดิ์ศรีและความเป็นมนุษย์ของบุคลากร ตัวอย่างเครื่องมือที่องค์กรสามารถนำมาใช้ได้ คือ การจัดการความเป็นอัจฉริยะ (Talent Management) เครื่องมือนี้เป็นการส่งเสริมและสร้างแรงงานจูงใจในการทำงานให้แก่บุคลากรที่มีความสามารถในด้านต่างๆ และนอกจากนี้องค์กรยังสามารถนำเครื่องมือที่เรียกว่า Rapid Prototyping หรือที่รู้จักกันโดยทั่วไปว่าการสร้างต้นแบบอย่างรวดเร็ว อันเป็นการที่องค์กรทำการแสวงบุคลากรภายในที่มีความรู้ ความสามารถ และประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดี พร้อมทั้งส่งเสริม สนับสนุนให้บุคคลดังกล่าวเป็นแบบอย่างที่ดีแก่บุคลากรอื่นในองค์กร

ด้านการดำเนินการและการให้บริการ องค์กรยุคใหม่ต้องให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการด้านการเงินอย่างชาญฉลาด (Smart Funding & Financial Management) เพราะคุณลักษณะขององค์กรยุคใหม่ที่พึงประสงค์ คือ การเป็นองค์กรที่มีวินัยทางการเงินการคลัง และเป็นองค์กรที่มีความโปร่งใส ทั้งนี้การบริหารจัดการความเสี่ยง (Risk Management) ก็เป็นเครื่องมือที่สำคัญขององค์กรภาครัฐยุคใหม่ เพราะการบริหารจัดการความเสี่ยงจะทำให้องค์กรได้วิเคราะห์สภาพแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกขององค์กร เพื่อการสร้างระบบป้องกันและภูมิคุ้มกันให้แก่องค์กร นอกจากนี้ในการดำเนินงานต่างๆ องค์กรต้องให้ความสำคัญกับการวางแผนและการนำแผนไปสู่การปฏิบัติ เพราะแผนเป็นเสมือนเข็มมุ่งขององค์กรและเป็นเครื่องมือที่จะนำพาองค์กรไปสู่ความสำเร็จและดำเนินงานโดยบรรลุวิสัยทัศน์ (Prioritization & Implementation Planning) ทั้งนี้เครื่องมือหนึ่งที่สำคัญและมีส่วนช่วยให้องค์กรยุคใหม่ดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล คือ การสร้างหุ้นส่วน หรือเครือข่าย (Partnering & Networking) ในการทำงาน เพราะภายใต้ภารกิจที่ซับซ้อนจำเป็นที่หลายองค์กรต้องทำงานร่วมกันภายใต้ศักยภาพและความสามารถของแต่ละองค์กร

การออกแบบการบริการและการส่งมอบบริการ (Service Commissioning Design & Delivery) เป็นหัวใจขององค์กรภาครัฐแนวใหม่ ดังนั้น องค์กรจึงต้องริเริ่มให้มีนวัตกรรมทางด้านการบริการแก่ประชาชน เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการได้อย่างทั่วถึง สะดวก และมีความปลอดภัยในการเข้ารับบริการ ในขณะเดียวกันองค์กรรัฐก็ต้องจัดให้มีบริการที่มีคุณภาพแก่ประชาชน

ความสำเร็จในการดำเนินการต่างๆ ขององค์กรจะถูกสะท้อนด้วยระบบการติดตามประเมินผล ดังนั้น องค์กรต้องให้ความสำคัญกับการประเมินผลการปฏิบัติงาน/การประเมินผลลัพธ์ (Performance Measurement & Outcome Assessment) เพื่อให้องค์กรได้แสดงให้เห็นถึงความคุ้มค่าในการลงทุนด้านต่างๆ (Input) ไม่ว่าจะเป็นการใช้ทรัพยากร บุคลากร เทคโนโลยี และทรัพยากรด้านอื่นๆ สิ่งสำคัญของการประเมินผลการปฏิบัติงาน คือ การวัดว่าในการดำเนินการต่างๆ ขององค์กรที่ผ่านมาก่อให้เกิดผลผลิต ผลลัพธ์ และความเปลี่ยนแปลงอย่างไร เพื่อนำผลการติดตามประเมินผลต่างๆ มาใช้ในการปรับปรุงและพัฒนาต่อไป

ความท้าทายสำหรับการปรับเปลี่ยนองค์กรภาครัฐ คือ การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้เสียภายในองค์กรในการออกแบบองค์กร เพราะหากผู้มีส่วนได้เสียตระหนักในความจำเป็นที่จะต้องปรับปรุงและเปลี่ยนแปลง จะก่อให้เกิดการยอมรับและมีความรู้สึกเป็นเจ้าของ และ “ร่วม” ในกระบวนการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงองค์กรอันจะนำไปสู่การปรับตัวขององค์กรภาครัฐที่มุ่งสัมฤทธิผลต่อไป